Analyse

NAVO niet ‘hersendood’, maar de discussie blijft

70 jaar NAVO Ondanks conflicten vooraf, toonden NAVO-leiders zich eensgezind tijdens de bijeenkomst in Londen. Toch blijft er veel discussie.

NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg spreekt met president Trump tijdens een fotomoment op woensdag in Londen.
NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg spreekt met president Trump tijdens een fotomoment op woensdag in Londen. Foto Francisco Seco/AP

De met spanning verwachte vergadering van de NAVO eindigde woensdagmiddag met een applausje van de NAVO-leiders voor de NAVO-leiders. De alliantie staat. En als je afgaat op secretaris-generaal Jens Stoltenberg staat de alliantie zelfs als een huis. De onderlinge solidariteit, vervat in artikel 5, is ironclad, zei hij.

Aan het partijtje voor de zeventigste verjaardag gingen scherpe discussies vooraf.

De Amerikaanse president Trump maakte als altijd een punt van de lage defensie-uitgaven van de Europeanen. President Macron had het debat op scherp gesteld door het verbond „hersendood” te noemen. De Turkse president Erdogan probeerde even de NAVO-partners te chanteren: hij wilde steun voor zijn aanpak van de Koerden in Noord-Syrië, anders zou hij de plannen voor de verdediging van de Baltische staten en Polen blokkeren.

Meningsverschillen

De bijeenkomst eindigde zonder schandaal en met een formele demonstratie van eensgezindheid. Meningsverschillen blijven bestaan en er vielen snel harde woorden. Tekenend was Trumps reactie op een minuscuul relletje over filmbeelden waarop de Canadese premier Trudeau in Buckingham Palace staat te roddelen over Trump. „Hij is hypocriet”, zei Trump vervolgens over Trudeau, om na een lange stilte toe te voegen dat hij hem ook aardig vond. Dinsdag noemde Trump Macrons hersendood-analyse „schandalig”.

Defensie-uitgaven blijven een heikel punt. Stoltenberg onderstreepte dat de investeringen met miljarden stijgen en dat het aantal landen, dat al aan de NAVO-norm voldoet, groeit. Trump krijgt daarvoor alle lof, hetgeen hij zich graag laat aanleunen.

De landen hebben afgesproken om tot 2024 toe te groeien naar defensie-uitgaven van 2 procent van het bbp. Premier Rutte krijgt het daarbij handig voor elkaar om voor de NAVO-norm te pleiten en méér uit te geven, maar bij lange na niet genoeg.

Op de vergadering zelf maakte Trump geen punt van de uitgaven, maar daarbuiten bleef hij sarren. Hij ging lunchen met regeringsleiders die wel 2 procent uitgeven. „De lunch is voor mijn rekening”.

Bekijk ook onze fotoserie van de bijeenkomst: Geen feeststemming op de 70e verjaardag van de NAVO

Chantage-plan mislukt

Degene die zijn zin niet kreeg was Erdogan. Hij eiste dat de NAVO de Koerdische militie YPG tot terroristische organisatie bestempelt, maar de YPG is een bondgenoot van de VS in de strijd tegen IS. Hoewel Erdogan zijn chantage-plan niet uitvoerde, blijft ook dat meningsverschil bestaan. Dat hij zonder overleg Noord-Syrië binnenviel, is niet vergeten.

Macron – die zijn „hersendood” tijdens de vergadering niet herhaalde – kreeg zowel lof als kritiek. Trump nam de NAVO in bescherming tegen Macron. Zelf zei Macron dat hij blij is dat de NAVO nu niet uitsluitend praat over geld, maar ook over strategie. De leiders kwamen overeen elkaar vaker te consulteren. Ook komt er een discussie over de politieke toekomst van de NAVO.

Want waar zal de alliantie zich op richten? Een groep landen, waaronder Nederland, vindt dat druk op Rusland voorop moet staan. Frankrijk legt juist de nadruk op méér dialoog met Moskou. Voor het eerst werd op een NAVO-top gesproken over de opkomst van China. Daarnaast werd besloten het heelal te benoemen tot NAVO-domein. Het verjaarspartijtje in Londen liep niet uit de hand, maar veel problemen werden er ook niet opgelost.