Opinie

Klimaat: Nederland kan een sleutelrol spelen

Europa Nederland is in een ideale positie om van Europa een invloedrijker en eensgezinder speler op klimaatgebied te maken, denkt .
Illustratie Jet Peters

De VN-klimaattop in Madrid is begonnen. De taak van ‘COP25’ – de conferentie van partijen betrokken bij het VN-klimaatverdrag – is helder: in Parijs is in 2015 afgesproken dat we streven om onder de anderhalve graad opwarming te blijven, maar de wereld koerst af op ruim drie graden opwarming. Dat moet veranderen. Nederland heeft de kans om een rol van betekenis te spelen. Dan moet het op gebied van de Europese begroting en handelsbeleid echter strategisch opereren.

Het lukt de EU-landen maar niet om tot een hoger Europese CO2-reductiedoelstelling voor 2030 te komen, terwijl de huidige Europese klimaatinspanningen ver ondermaats zijn. Als een economische supermacht als de EU al niet tot extra inspanningen komt, waarom anderen dan wel? Daarnaast maakt het gebrek aan Europese overeenstemming het onmogelijk om betekenisvol te onderhandelen met de belangrijkste speler op het klimaattoneel: China.

De interne Europese verdeeldheid moet dus overwonnen worden. Op dat gebied draagt Nederland nu gelukkig haar steentje bij. Van ‘afremmer’ is Nederland sinds kort ‘aanjager’ geworden; minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) bepleit overtuigend de noodzaak om de Europese klimaatambities op te schroeven.

Dat maakt een verschil. Welvarende EU-landen die nog twijfelen, kunnen steeds moeilijker achterblijven. Nederland kan echter fors meer doen: via het EU-budget kan Nederland een sleutelrol spelen in het opzetten van een eensgezind en ambitieus Europa op klimaattoppen.

Lees ook: Europa spreekt nog niet met één mond over klimaat

Groene EU-begroting

De discussie over de Europese klimaatinzet blijft momenteel steken op een handvol lidstaten die beduidend minder te besteden hebben. Neem Tsjechië: daar is de wil om meer voor het klimaat te doen aanwezig, maar het heeft wel financiële ondersteuning nodig. Dat kan via de meerjarenbegroting van de EU. Die moet dan echter wel ‘gemoderniseerd’ (lees: groen) worden.

Momenteel lopen de onderhandelingen over de EU-begroting voor de komende periode. Het Verenigd Koninkrijk vertrekt, waarmee het EU-budget terugloopt. De armere EU-landen worden hierdoor het hardst getroffen. De zogeheten ‘gierige vier’ – Nederland, Duitsland, Oostenrijk en Denemarken – staan er echter op dat er „geen cent extra” aan Brussel betaald hoeft te worden.

Deze dogmatische houding gijzelt de volledige meerjarenbegrotingsdiscussie, en zorgt ervoor dat de noodzakelijke modernisering niet van de grond komt. Als Nederland zich iets opener opstelt, kan er onder andere veel meer vergroening van het Europese landbouwbeleid geregeld worden en geld vrijgemaakt worden voor scherper Europees klimaatbeleid. Wat vervolgens dus ook weer tot Europese ambitie en eensgezindheid op klimaattoppen leidt.

Maar goed voorbeeld doet niet altijd goed volgen: meer Europese ambitie zal niet per definitie leiden tot meer ambitie elders. Daar komt de tweede troef om de hoek kijken: handel. De EU heeft een half miljard inwoners, wat dat betreft hebben we enkel India en China vóór ons.

De gemiddelde Europeaan is ook rijk: gemeten aan de hand van het gezamenlijk bruto nationaal product is de EU goed voor bijna een kwart van de wereldeconomie. Een aantrekkelijke markt dus. Wil een land toegang tot die markt krijgen, dan zal het gepast klimaatbeleid moeten voeren. Dat moet een keihard Europees standpunt worden.

Lees ook: Emissiehandel is het sluitstuk van het akkoord van Parijs

Dwarsligger Australië

Tot op heden is het een Europees taboe om zulke taal op klimaattoppen te uiten. De EU durft het niet eens aan te snijden bij Brazilië en Australië. Die twee landen liggen regelmatig dwars tijdens internationale klimaatonderhandelingen en doen veel te weinig om hun uitstoot terug te dringen.

Ondertussen zet de EU de gesprekken met de Braziliaanse en Australische regeringen over nieuwe handelsverdragen onverstoord voort.

Er zijn weinig landen meer op internationale handel gefocust dan Nederland. Reken maar dat het effect heeft als júist Nederland op de klimaattop in Madrid, zodra Australië en Brazilië moeilijk doen, het taboe doorbreekt en vraagtekens zet bij het voeren van handelsgesprekken met beide landen.

Met het innemen van slimme standpunten kan Nederland ver boven de veronderstelde invloed reiken aan de internationale klimaattafel. Dan moet het wel oude taboes en dogma’s achter zich laten.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.