Nieuwe luchthaven Dubai: een luchtvaartpaleis van marmer, met een plukje passagiers

Dubai World Central Luchtvaart en toerisme zijn van groot belang voor Dubai. De nieuwe luchthaven speelt hierop in. Maar de prognoses blijken overspannen.

Alles is groot aan Al Maktoum International Airport, inclusief de verkeerstoren, die met 91 meter de hoogste in het Midden-Oosten is. Maar er is te veel capaciteit.
Alles is groot aan Al Maktoum International Airport, inclusief de verkeerstoren, die met 91 meter de hoogste in het Midden-Oosten is. Maar er is te veel capaciteit. Foto Sonza Gabriel / EPA

Zomaar een dinsdagavond op Al Maktoum International Airport, de nieuwe luchthaven van Dubai. De taxichauffeur rijdt verkeerd en moet omkeren in het zand. „Sorry, ik kom hier niet zo vaak.” Het eerste wat binnen opvalt, is het spiegelende marmer op de vloer. Daarna de eindeloze rijen onbemande incheckbalies. En dan, in de verte van de enorme vertrekhal, een plukje reizigers. Ze checken in voor een vlucht naar Moskou met de obscure Russische maatschappij Pegas Fly. Een verkoper zit zich te vervelen in zijn stalletje met snacks en tijdschriften.

Het is moeilijk voor te stellen dat Dubai World Central, zoals de luchthaven ook heet, de drukste luchthaven ter wereld wordt. Dat is wel de ambitie van sjeik Mohammed bin Rashid Al Maktoum, emir van Dubai en vicepresident en premier van de Verenigde Arabische Emiraten, het land waar Dubai toe behoort. Dit spookvliegveld zou over vijf jaar 260 miljoen passagiers per jaar moeten verwerken. Het drukste vliegveld, bij het Amerikaanse Atlanta, verwerkt nu 107 miljoen passagiers per jaar.

Luchtvaart is sinds de jaren tachtig een speerpunt in de economie van Dubai. In combinatie met toerisme levert die sector meer geld op dan olie, en die heeft ook meer toekomst. Mede door de gunstige ligging en het succes van de nationale maatschappij Emirates groeide Dubai uit tot een schakel in de mondiale luchtvaart. Passagiers uit de VS en Europa stappen er over op vluchten naar Azië en Australië, en andersom. Deze hub-functie van Dubai is zichtbaar bij de vlucht uit Amsterdam: slechts een handvol passagiers staat bij de bagageband.

Eén stad, twee luchthavens

Veel ruimte in woestijn

Dubai International Airport (DXB, geopend in 1960) is al een paar jaar de drukste luchthaven ter wereld voor internationale passagiers. Vorig jaar waren het er bijna 90 miljoen (Schiphol: 71 miljoen). Om de verwachte groei op te vangen bouwde Dubai een nieuwe luchthaven in de woestijn ten zuiden van de stad, ruim 50 kilometer van de Burj Khalifa in het zakencentrum. Ruimte genoeg, het hele project beslaat 145 vierkante kilometer. In 2010 opende Dubai World Central (DWC) voor vrachtvluchten, in 2013 voor passagiers. De verwachte groei laat echter op zich wachten.

Lees ook over de Dubai Airshow van november 2019

Sinds vorig jaar heeft DWC een capaciteit van 26,5 miljoen passagiers per jaar. Het werkelijke aantal bleef steken op 900.000. Slechts elf maatschappijen maken gebruik van de luchthaven, met 146 vluchten per week naar 31 bestemmingen. Vandaar de stilte in de vertrekhal. De meeste passagiers die er vertrekken, vliegen naar Rusland, gevolgd door Saoedi-Arabië, India en Pakistan. Vrachtvervoerders weten de luchthaven beter te vinden. Van de capaciteit van 1 miljoen ton vracht per jaar werd in de eerste negen maanden van dit jaar 677.000 ton benut.

Er hangt dus een geur van mislukking rond Al Maktoum Airport. Die werd nog sterker toen financieel nieuwsconcern Bloomberg eind augustus berichtte dat de uitbreiding is stopgezet. Economische malaise in Dubai en tegenvallende belangstelling van maatschappijen nopen tot uitstel, aldus Bloomberg. De investering van 36 miljard dollar is nu niet op te brengen. Dubai Airports weerspreekt de oorzaak, maar bevestigt het uitstel. Deze maand besluit de exploitant hoe het verder moet met de twee luchthavens.

Lees ook het interview met Paul Griffiths, de bestuursvoorzitter van Dubai Airports: ‘Uitstel van nieuwe luchthaven is beste strategie voor Dubai’

Drukste luchthavens

Vietnam is snelste groeier

De luchtvaartstrategie van Dubai heeft wereldwijd effect. Klimaatverandering en vliegschaamte kleuren de discussie in Europa en de VS, maar in het Midden-Oosten en Azië draait alles om de enorme passagiersgroei die de komende decennia wordt verwacht. Acht van de tien landen die volgens luchthavenkoepel ACI tot 2040 het snelst groeien in passagiersaantallen, liggen in Azië. Vietnam, India en Saoedi-Arabië staan op 1, 2 en 3, China verrassend genoeg op 9. Azië en Australië dragen naar verwachting ruim 37 procent bij aan de internationale passagiersgroei.

De uitdagers van Dubai staan klaar om de leidende rol over te nemen. Diverse landen proberen passagiers te binden door megaluchthavens te bouwen. In april opende de nieuwe luchthaven van Istanbul, op termijn goed voor 200 miljoen passagiers. Istanbul is als schakel tussen oost en west een directe concurrent voor Dubai, net als het nabij gelegen Doha in Qatar en, nog dichterbij, Abu Dhabi. Beijing Daxing International Airport, geopend in september, krijgt een capaciteit van 120 miljoen passagiers.

De nieuwe wereld van zulke ‘airport cities’ is al zichtbaar in Dubai. Logistieke keuzes leiden tot etnische segregatie. Terminal 3 van DXB is het exclusieve domein van Emirates, budgetmaatschappij Flydubai en het Australische Qantas. Een gammel busje rijdt naar de oudere terminal 1, waar alle andere maatschappijen zijn ondergebracht. Hier is alles wat krapper en glimmen de vloeren wat minder. Vertrek- en aankomsthal zijn gevuld met passagiers uit India, Pakistan en andere landen in de regio. De derde klasse van Dubai, na Emirati en westerlingen, heeft een eigen terminal. Het voelt als een andere wereld.

Lees ook over Nederlandse bedrijven in Dubai