‘Voel ook de kracht van je tot slaafgemaakte voorouders’

Slavernij Politieman Dwight van van de Vijver bezocht voor de EO de plantage waarop zijn voorouders tegen hun wil werkten onder erbarmelijke omstandigheden. „Ongelijkheid is er nog steeds. Dat is er zo hard ingeprent en gebrand.”

Dwight van van de Vijver tijdens de seizoenspresentatie van de NPO. Foto Patrick Harderwijk
Dwight van van de Vijver tijdens de seizoenspresentatie van de NPO. Foto Patrick Harderwijk

„Ik wilde Suriname zien vanuit mijn eigen perspectief”, zegt Dwight van van de Vijver (36). In het driedelige EO-programma Geboeid – terug naar de plantage gaan hij en drie andere deelnemers op zoek naar hun familiegeschiedenis in Suriname en de rol van het slavernijverleden daarin. „Ik heb zelfs nieuwe familie gevonden.”

Het is niet de eerste keer dat politieman Van van de Vijver (ja, dubbel ‘van’) zo’n zoektocht op touw zet. Eerder dit jaar, tijdens Keti Koti, werd al een kick-off van het programma uitgezonden. Die zoektocht beperkte zich tot bronnen in Nederland. Nu vliegt hij de oceaan over om de plantages te bezoeken waar zijn voorouders leefden.

Lees ook: Slavernij was er altijd – en overal

Wat gaan we zien?

„In Nederland wordt de slavernijgeschiedenis vaak verteld vanuit het perspectief van de overwinnaar. Wij zijn op zoek gegaan naar het perspectief van de slaafgemaakte mensen. We gaan naar plantages waar onze eigen voorouders leefden, maar bezoeken ook marrons [afstammelingen van weggelopen slaven] in het binnenland. Ik vroeg me bijvoorbeeld af hoe het is om te vluchten van een plantage. Je rent weg, staat in de dichtbeboste jungle en dan?

„En wat bizar is: in de jungle zagen we dat er gewoon nog steeds rietpersmachines liggen waar slaven zelfs ledematen aan verloren. Nog zoiets indrukwekkends was het zien van de riviermonding waar mensen overboord werden gegooid als ze te ‘zwak’ waren. Het is alsof je over een begraafplaats loopt. De serie toont onze zoektocht naar onze familiegeschiedenis en de slavernijgeschiedenis in Suriname.”

Tekst gaat verder onder video

Wat hoopte u zelf in Suriname te vinden?

„Ik wilde weten wat mijn voorouders hebben gedaan, gevoeld en beleefd. Zo heb ik ontdekt dat de eerste Van van de Vijver zich drie generaties voor de afschaffing van de slavernij al vrij wist te knokken. Daardoor zijn zijn kinderen in vrijheid geboren. Hij heeft altijd zijn eigen koers gevaren. Dat herken ik in mezelf. Mijn koers is vaak zo sterk dat het lastig is om me ervanaf te brengen. Door deze zoektocht weet ik beter wie ik ben en waar dat vandaan komt.”

Lees ook: Groeit het besef van het koloniale verleden bij Nederlanders?

Wat merkt u nu nog van de reis?

„Ik heb gezien hoe wreed slaveneigenaren mijn voorouders behandelden. Zij hebben dat overleefd, onder zware omstandigheden. Daar is kracht voor nodig. Als ik nu iets zwaar vind, denk ik aan hoe sterk mijn voorouders waren. Daar put ik kracht uit. Ik ben veel sterker en trotser teruggekomen.”

Heeft u alle antwoorden die u zocht?

„De regisseur vroeg me ook: is het hoofdstuk nu klaar? Maar ik zie het als een schilderij dat we hebben gemaakt. We hangen het aan de muur, lopen erlangs, kijken ernaar. Het is nu zichtbaar en prominent aanwezig. Het lijkt me interessant om nog een deel te maken waarin we via DNA-onderzoek achterhalen vanwaar uit Afrika we komen, en daar naartoe gaan.”

Wat hoopt u dat mensen het meest bijblijft na het kijken van de serie?

„Ik hoop dat Nederlanders met roots in Suriname naast de slachtofferbril ook de kracht voelen van hun slaafgemaakte voorouders. Dat ze zich herinneren dat die kracht in hun zit.

„En ik hoop dat mensen die denken dat slavernij lang geleden is, beseffen dat dat niet zo is. Dat de sporen nog zichtbaar en voelbaar zijn. Ongelijkheid is er nog steeds. Dat is er zo hard ingeprent en gebrand. We kunnen lessen halen uit het verleden over hoe we met elkaar omgaan.”

Bekijk hieronder de eerste aflevering van de vlog van Dwight van van de Vijver: