Reportage

Niet dansen in de studentendisco maar presteren in Lancaster

Verkiezingen VK Britse universiteiten barsten uit hun voegen en de studieschuldenberg blijft maar stijgen. Een probleem voor de toekomst.

Studenten aan de lunch op de campus van de universiteit van Lancaster, in Engeland.
Studenten aan de lunch op de campus van de universiteit van Lancaster, in Engeland. Foto Merlin Daleman

De studenten van de universiteit van Lancaster zijn het zo beu dat een kliek bestuurders hun dagelijks leven ingrijpend verandert, dat ze hun heil zoeken in een referendum.

Over de Brexit? Nee, over Sugarhouse, de studentendiscotheek, sinds 1982 eigendom van en bestierd door de Student Union, de gezelligheidsvereniging.

Het bestuur van de Union wilde de club verkopen aan een ontwikkelaar om studentenflats te bouwen. „We hebben geen formele macht maar via een referendum kunnen we druk op het bestuur zetten”, zegt tweedejaars politicologie Lex Johnston (20), die studenten enthousiast maakt voor de Save the Sugar-campagne.

Soepel somt hij de argumenten op waarom de disco belangrijk is: lage prijzen en deeltijdwerk voor honderd studenten. En Sugarhouse is de enige club met genderneutrale toiletten. Johnston: „Het is hier de meest inclusieve uitgaansgelegenheid.”

Uiteindelijk stemden vierduizend studenten in het referendum, bijna allemaal voor behoud van Sugarhouse.

De actie staat voor meer dan studenten die van goedkoop bier houden. Lancaster University is ambitieus en wil groeien. In 2015 konden er 12.918 studenten terecht, dit jaar zijn dat er 14.752, een toename van 14 procent. Meer studenten moeten meer inkomsten genereren om meer onderzoek te kunnen doen en zo op te stomen op de ranglijsten. Het gevolg? Gebrek aan woonruimte, wat weer leidt tot grote druk en financiële verleidingen om populaire plekken als Sugarhouse op te offeren voor huisvesting.

Onlangs haalde de universiteit de Daily Mail. Studenten die 9.000 pond (10.500 euro) per jaar betalen, moeten college via hun laptop volgen, kopte de tabloid. „De universiteit neemt zo veel studenten aan dat er te weinig ruimte in de collegezaal is”, schreef de krant. Ongelukje, aldus het universiteitsbestuur. De eindexamens werden bovengemiddeld goed gemaakt, waardoor meer eerstejaars aan de selectiecriteria voldeden. Studenten melden echter dat de drukte structureel is.

16 miljard pond per jaar

Labour belooft in de verkiezingsplannen een einde te maken aan „het mislukte experiment met marktwerking in het hoger onderwijs”. Labour wil collegegelden schrappen, om zo het nalatenschap van oud-premier Tony Blair ongedaan te maken, steevast een speerpunt voor Jeremy Corbyn, de huidige partijleider.

In 1998 stond Blair toe dat universiteiten geld mochten innen om zo onderwijs betaalbaar te houden en te zorgen dat zo veel mogelijk mensen konden studeren. In de jaren daarna werden, ook door Conservatieve regeringen, de beperkingen op de hoogte van het bedrag versoepeld.

In twintig jaar tijd is de totale en opgetelde studieschuld van Engelsen gestegen tot 120 miljard pond. Jaarlijks gaan 1 miljoen studerende Engelsen 16 miljard pond aan leningen aan.

De Conservatieven van premier Boris Johnson geloven wel in het huidige systeem. „We willen kijken naar de rentetarieven op studentenleningen om de schuldenlast te verminderen”, aldus het verkiezingsprogram. De partij belooft wel met plannen te komen om de inflatie van hoge cijfers en het aanbod van kwalitatief slechte opleidingen te bestrijden. Je betaalt er stevig voor dus een diploma moet waarde hebben, denken de Tories.

Politiek linkse Britten zeggen vaak dat studeren aan een goede universiteit een exclusief feestje is geworden. Leerlingen van peperdure middelbare schoren of met ouders die genoeg verdienen om hun kinderen die op openbare scholen zitten van bijles te voorzien, maken meer kans toegelaten te worden op de beste universiteiten. En ze hoeven zich minder diep in de schulden te steken. Als gevolg stokt de sociale mobiliteit, constateren onderzoekers in rapport na rapport.

Britse verkiezingsexperts gaan er vaak van uit dat studenten vaker op Labour stemmen dan op de Tories. Op de campus in Lancaster hangen ook opvallend veel posters voor de arbeiderspartij.

Lex Johnston twijfelt aan de gedachte dat onderwijs de hoeksteen van de Britse klassenmaatschappij is. „Ik heb op een doodnormale openbare school in de binnenstad van Londen gezeten en ben op eigen kracht toegelaten tot Lancaster, een van de tien beste Britse universiteiten”, zegt hij. „Je moet het wel willen.”

Over schulden maken Johnston en mede-activist Atree Ghosh (21) zich minder druk dan over het lot van hun studentendisco. „Ik ben niet tegen collegegeld”, zegt Ghosh. „Als je studeren gratis maakt, moet de samenleving meer belasting betalen, terwijl ik het meeste profiteer van mijn opleiding.” Johnston: „Mensen die na hun afstuderen niet genoeg verdienen, hoeven niet af te betalen Je hoeft er niet bang voor te zijn.”

Schuldenberg

Wie na zijn studie minder dan 25.725 pond per jaar verdient, betaalt alleen de rente op de lening. Na een jaar of dertig komen afgestudeerden in aanmerking voor kwijtschelding. De overheid verwacht dat 30 procent van de afgestudeerden hun lening geheel aflost. Volgens een prognose van het ministerie van Onderwijs stijgt de schuldpositie tot 450 miljard pond tegen 2050. De omvang van die schuldenberg is een politiek probleem voor de toekomst.

Daar malen universiteiten nog niet om. Lancaster University pronkt met nieuwe sportfaciliteiten, bouwvakkers leggen de laatste hand aan een nieuwe flat. Een stukadoor kijkt betrapt naar het muurtje waar hij aan werkt. „Er is vorst voorspeld. Dan kan het pleister loslaten”, zegt hij. „Dit blijft geen jaren goed. Het is beter om dit in de lente te doen, maar ik moet mij aan het schema van de universiteit houden.”