Opinie

Geef zorgwerker in dure stad woontoeslag

Zorg Regionale verschillen in woonlasten moeten een plek krijgen in zorgcao’s, schrijft .
Actievoerders uit de zorg eisen in Den Haag een betere cao, 20 november.
Actievoerders uit de zorg eisen in Den Haag een betere cao, 20 november. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Er wordt terecht veel gepraat over de cao voor ziekenhuizen, en 20 november werd er zelfs gestaakt. Graag trek ik de discussie nog wat breder: laten we alle collectieve arbeidsvoorwaarden in de zorg bespreken. Want de hele zorgsector kampt met vacatures die steeds moeilijker kunnen worden vervuld. Gevolg: stijgende werkdruk en problemen in de zorgverlening.

Denk aan afdelingen die sluiten, toenemende wachtlijsten, afgezegde operaties, ouderen die ongewild lang in ziekenhuizen verblijven. En ambulances die moeten omrijden. Het is een vicieuze cirkel. Want al deze obstakels leveren extra werkstress op.

Wat mij betreft staat in elke cao voorop dat iedereen die in de zorg werkt, waar dat ook is, wordt gewaardeerd. Tegelijkertijd wordt er zelden of nooit rekening gehouden met regionale verschillen. Alsof in elke zorgcao alles voor iedereen en overal gelijk is. Qua beschikbare banen, de soort zorg die gevraagd wordt, en de aanwezige zorginfrastructuur. Maar ook qua huizenprijzen, huren, de beschikbaarheid van woningen en verkeer en (openbaar) vervoer.

Lees ook: Honderden betogers, duizenden stakers, maar ziekenhuizen bewegen niet

Regionale verschillen

Uiteraard is het onmogelijk om in elke cao met alle regionale verschillen rekening te houden. Maar met de prijzen van woningen kan dat best. Het CBS, makelaarskoepel NVM en anderen houden de huizenprijzen per regio bij.

Die gegevens laten opmerkelijke verschillen zien, zowel in de prijzen op een gegeven moment, als in de stijging van de prijzen. Neem de huurwoningen. Voor het hele land is de gemiddelde huurprijs 11,58 euro per vierkante meter. In Friesland is dat bedrag echter gemiddeld 8,58 euro en in Noord-Holland 16,05 euro. De gemiddelde stijging tussen 2014 en 2019 was 25 procent. Maar per regio is die anders.

Hetzelfde zie je bij de koopwoningen. In Groningen was de vraagprijs voor een woning anno juni 2019 gemiddeld 1.862 euro per vierkante meter. In Noord-Holland was dat 3.705 euro, in Amsterdam zelfs 5.592 euro. Ook hier zijn de prijsstijgingen per regio sterk verschillend.

Gemiddelde prijzen en stijgingingen kunnen worden opgevangen in de algemene, nationale cao. Maar regionale verschillen niet. En dus moet je aan die cao een regiocomponent toevoegen.

Lees ook: Maar ja. Wie gaat al dat personeel meer betalen?

Investeren in vitaliteit

Elke zorgorganisatie is uiteraard verantwoordelijk voor interne zaken zoals de werkdruk, de organisatie, opleidingsmogelijkheden, autonomie van de werknemer, en investeringen in vitaliteit. De instelling wordt daarop afgerekend in termen van aantrekkelijkheid op de arbeidsmarkt: of mensen er willen komen werken. Iets anders zijn ‘externe’ arbeidsomstandigheden. Denk aan de verbindingen per openbaar vervoer, parkeerplekken bij de organisatie, beschikbaarheid van woningen, een baan voor de partner of de woonlasten. Voor al deze zaken is de organisatie afhankelijk van anderen. En van factoren die per regio verschillen.

Tot op heden is er weinig gedaan met deze structurele regionale verschillen. Ik betreur dat. Neem de onbetaalbaarheid van woningen in de buurt bij een zorginstelling. Wie daarom verder moet reizen, krijgt te maken met reistijd en vertragingen, wat extra druk legt op ieders werkbeleving, werkplezier, inzet en gezondheid.

Laten we dus een regiocomponent in de cao invoeren. Ik weet dat die niet voor alle externe factoren kan gelden. Maar een extra woontoeslag, gebaseerd op de indexcijfers van werkuren, huizenprijzen en parkeerkosten, lijkt mij billijk. Ook een hogere verhuistoeslag is denkbaar. Het zal moeilijk worden om deze zaken te vertalen in afspraken tussen werkgevers en werknemers. Maar doen alsof de verschillen niet bestaan, brengt ook negatieve effecten met zich mee.

De vraag is wat de samenleving over heeft voor mensen die voor ons zorgen, in een ziekenhuis, verpleeghuis, bij de thuiszorg of de ggz. De waardering voor hun inzet moet in elke regio gelijk zijn.

Bij de externe factoren waarop een zorgorganisatie geen invloed heeft, komen andere spelers in beeld. Gemeentebesturen, woningbouwcorporaties en andere werkgevers in de regio kunnen hun steentje bijdragen om dit op te lossen.

Hoe? Door extra investeringen in het openbaar vervoer, door parkeerplaatsen te scheppen, door woningen toe te wijzen aan thuiszorgmedewerkers en geschikte huizen te bouwen. En soms door banen te realiseren voor de partners van nieuwe medewerkers in de zorg.

Het is niet langer uitsluitend de zorgsector die zich moet inspannen voor de cao’s in de zorg.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.