Recensie

Recensie Muziek

Overdachte jazz van Ben van Gelder

Van Gelders Paradís, dat afgelopen weekeinde in drie steden werd uitgevoerd, is gebaseerd op het schilderij Paradis van Marc Chagall: een negendelige suite vol verbeelding en geraffineerde schoonheid.

Ben van Gelder
Ben van Gelder Foto KARINA ORDELL

‘Een uit de hand gelopen hobby. Je weet nooit wat ik daar later nog aan heb”, beschreef saxofonist Ben van Gelder eens de kunststudie die hij naast zijn jazzstudies in New York en Amsterdam ook nog deed. In een combinatie van jazz en kunst, zo blijkt andermaal. De oneven gekleurde verticalen die František Kupka schilderde, leidde in 2016 tot het geslaagde, elegante album Among Verticals. En ook Van Gelders nieuwste muziek, een compositieopdracht van het Amsterdamse jazzpodium BIMhuis, is gebaseerd op een schilderij, Paradis van Marc Chagall.

Van Gelders Paradís, dat afgelopen weekeinde in drie steden werd uitgevoerd, is een negendelige suite vol verbeelding en geraffineerde schoonheid. Overdachte jazz met gevoel voor balans en timing; het mag intussen een kenmerk heten van Van Gelders muziek. Nee, grof hoekig knetteren zal het bij hem niet snel. De spanning zit ’m in de zorgvuldig uitgewerkte details.

Wat opviel in zijn stukken voor zijn sextet – drie blazers (2 keer altsax, basklarinet), bas en drums en zijn broer Gideon op piano – is hoe steeds weer in duo’s echoënde dubbelingen te vinden waren. Dat begon al met een mooie, diepe resonantie die de saxofonist vond door zijn noten recht in de snarenbak van de vleugel te blazen. De ronde, aanzwellende grondtoon die terugkwam was een vertrekpunt. Mooi ook hoe Joris Roelofs op basklarinet of klarinet samenliep met contrabas. Of hoe altsaxofoon op ging met lichte fluit.

Van Gelder zag een ommuurde paradijstuin voor zich, als een scheidslijn tussen orde en chaos. Zijn melodieën veerden dikwijls op, er waren aardse buigingen en kronkels in levendige stukken als ‘Momentum’ en ‘Maya’. Als de uitvoering even minder loskwam, wanneer de bladmuziek de musici te veel aan de hand nam, kwam er gelukkig toch wat stekeligheid door felle uithalen van drummer Jamie Peet of een tegendraads pianomotiefje.