OM: Rusland leverde Oekraïense MH17-verdachte bewust niet uit

Minister Blok zou Rusland herhaaldelijk gevraagd hebben om MH17-verdachte Volodymyr Tsemach uit te leveren, maar Moskou liet hem bewust terugkeren naar seperatistengebied in Oost-Oekraïne.
Rusland zou MH17-verdachte Volodymyr Tsemach bewust hebben laten gaan.
Rusland zou MH17-verdachte Volodymyr Tsemach bewust hebben laten gaan. Foto EPA

Rusland heeft ondanks herhaalde verzoeken van Nederland „bewust” de Oekraïner Volodymyr Tsemach, die wordt verdacht van betrokkenheid bij het neerhalen van vlucht MH17 vijf jaar geleden, niet uitgeleverd. Dat heeft het Openbaar Ministerie maandag gemeld. Daarmee zou Rusland zich niet hebben gehouden aan het Europees uitleveringsverdrag. Tsemach kon daardoor terugkeren naar separatistengebied in Oost-Oekraïne, buiten bereik van de Nederlandse justitie.

Rusland levert geen eigen onderdanen uit, maar Tsemach is Oekraïens, waardoor er volgens het OM „geen belemmeringen voor de uitlevering waren”. Het uitleveringsverzoek werd verstuurd nog voordat hij in september in het kader van een gevangenenruil tussen Rusland en Oekraïne in Moskou aankwam. Daarbij zou Rusland gewezen zijn op het vluchtgevaar van Tsemach.

Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) zou bovendien de kwestie „zowel schriftelijk als in een persoonlijke ontmoeting” met zijn Russische ambtsgenoot Sergej Lavrov hebben aangekaart. In november kreeg Nederland van Moskou te horen dat Tsemach niet meer uitgeleverd kon worden, omdat hij zich inmiddels niet meer in Rusland bevond.

Lees ook: MH17-onderzoeksteam richt pijlen op vertrouwelingen Poetin

Tsemach was luchtafweercommandant van de rebellen in het plaatsje Snizjne, vlak bij de plek waar vlucht MH17 op 17 juli 2014 werd neergeschoten met een Boek-raket. In een video-interview in 2015 suggereerde de Oost-Oekraïense separatist Tsemach dat hij had meegeholpen bij het afvoeren van de installatie die het vliegtuig uit de lucht schoot. Nu ontkent hij iets met de ramp te maken te hebben.

Het internationale Joint Investigation Team (JIT), dat het onderzoek naar het neerhalen van vlucht MH17 doet, heeft hem aangemerkt als verdachte, maar heeft nog niet besloten of hij voor de rechter moet worden gebracht omdat daar nog niet genoeg bewijsmateriaal voor is. Tsemach heeft via zijn advocaat laten weten dat hij bereid is te verklaren, maar alleen in de zelfverklaarde ‘Volksrepubliek Donetsk’.

Belangrijke gevangene

De separatist was eerder door Oekraïense speciale eenheden opgepakt in Oost-Oekraïne en naar Kiev overgebracht. Daar is hij ook meermaals door het JIT ondervraagd. Afgelopen zomer werd hij een belangrijke pion in een grote gevangenenruil: die zou niet doorgaan als Tsemach niet zou worden overgedragen aan Rusland. Nederland heeft toen vergeefs geprobeerd Tsemach in Oekraïense hechtenis te houden.

Het JIT maakte onlangs bekend dat het ook onderzoekt of de Russische minister van Defensie Sergej Sjojgoe en de directeur van de Russische veiligheidsdienst FSB Aleksandr Bortnikov betrokken waren bij de vliegtuigramp.

Een woordvoerder van het OM laat weten dat „de stappen die we kunnen nemen nu gedaan zijn” rond Tsemach. De kwestie zou verder geen invloed hebben op de vervolging van de vier verdachten die verantwoordelijk zouden zijn geweest voor het neerhalen van het vliegtuig. De rechtszaak tegen het viertal – drie Russen en één Oekraïner – wordt vanaf maart inhoudelijk behandeld in een Nederlandse rechtbank. Aangezien geen van hen zich in Nederland bevindt, is het onwaarschijnlijk dat ze bij de rechtszaak aanwezig zullen zijn.