Aanslag Londen wakkert debat aan over gedetineerden

Verenigd Koninkrijk In aanloop naar de verkiezingen schuiven partijen de schuld voor de moord, vrijdag op twee Britten, in elkaars schoenen.

De politie helpt een gewonde in Londen, afgelopen vrijdag na de steekpartij op de London Bridge
De politie helpt een gewonde in Londen, afgelopen vrijdag na de steekpartij op de London Bridge Foto: DANIEL SORABJI / AFP

De aanslag op London Bridge die vrijdag aan drie Britten, onder wie de dader, het leven kostte, is het afgelopen weekeinde inzet geworden van politiek geruzie tussen de Conservatieven en de oppositie. Met nog anderhalve week tot de stembusgang op 12 december is de daad van veroordeeld terrorist Usman Khan (28) voor beide kanten een stok geworden om de ander mee te slaan.

Dat begon amper 24 uur na de aanslag. Lagerhuislid Yvette Cooper (Labour) vroeg zich zaterdag op Twitter af hoe Khan, in 2012 veroordeeld tot 16 jaar cel voor het voorbereiden van een aanslag op de Londense beurs en op prominente Britten, na amper acht jaar vrij kon komen. Ze werd van repliek gediend door minister van Binnenlandse Zaken Priti Patel, die erop wees dat de Labour-regering van Gordon Brown in 2008 de wet aanpaste, waardoor de meeste veroordeelden die de helft van hun straf hebben uitgezeten automatisch vrijkomen.

De Tories voeren tot nu toe een voorzichtige campagne vanwege de flinke voorsprong op Labour in de meeste peilingen. De aanslag van vrijdag is de eerste grote onvoorziene gebeurtenis en de Conservatieven lijken niet van plan om iets van verantwoordelijkheid te nemen.

Sterker: ook zondag ging het vingerwijzen naar Labour door. Tijdens de politieke talkshow van Andrew Marr op de BBC herhaalde premier Boris Johnson dat het Labours schuld was dat Khan vervroegd vrij was gekomen. Op de vraag waarom de opeenvolgende Conservatieve regeringen sinds 2010 die regel dan niet hadden aangepast, zei Johnson: „Ik ben nog maar 120 dagen premier.” Vragen over de harde bezuinigingen van de Tories op de rechtspraak, de reclassering en de politie ontweek Johnson in het vechtinterview met Marr.

Of deze kwestie van invloed zal zijn op het verloop van de campagne, valt nog niet te zeggen. Wel is vast te stellen dat de harde lijn die Patel en Johnson hebben gekozen bij de oppositie en nabestaanden van een van de slachtoffers niet goed valt. De premier wil stevigere straffen voor terroristen en zware criminelen, maar juist de vader van de vermoorde Jack Merritt (25) ageert daar fel tegen.

Volgens David Merritt zijn het juist de bezuinigingen op de reclassering die het justitieel systeem de das om hebben gedaan. Zijn zoon Jack was criminoloog aan Cambridge, gepassioneerd aanhanger van een humaner gevangenissysteem en mede-organisator van een bijeenkomst vlakbij London Bridge, die vrijdag ook bezocht werd door aanslagpleger Khan.

Jeremy Corbyn stelde zich zondag bij Sky News ook op het standpunt dat zwaardere straffen niet per se helpen. Hij vindt dat veroordeelde terroristen niet per definitie hun gehele straf hoeven uit te dienen, maar dat dit afhankelijk moet zijn van de omstandigheden en hun gedrag.

Ondertussen worden de mannen die Usman Khan vrijdag op London Bridge overmeesterden, gevierd als helden. Met onder meer een brandblusser en een narwal-slagtand – van de muur gegrist bij een aangrenzende vismarkt – kregen zij de aanslagpleger plat, waarna de politie hem doodschoot. Zij zijn volgens Britse media de mensen waar het in de politiek-maatschappelijke discussies vaak om draait. De een is een veroordeelde moordenaar die er na veel therapie en begeleiding bovenop is, de ander is ‘Lukasz’, een Poolse kok.