Westen heeft geen trek in beursdebuut Saudi Aramco

Beursgang Aramco Recordbrekend en internationaal moest het beursdebuut van het Saoedische olieconcern Saudi Aramco worden. Dat valt tegen.

Een werknemer van Saudi Aramco fietst langs tanks van het Saoedische oliebedrijf dat naar verwachting over anderhalve week naar de beurs gaat. Het animo is vrijwel geheel Saoedisch.
Een werknemer van Saudi Aramco fietst langs tanks van het Saoedische oliebedrijf dat naar verwachting over anderhalve week naar de beurs gaat. Het animo is vrijwel geheel Saoedisch. Foto Maxim Shemetov/ Reuters

Hij moest groots en cosmopolitisch worden, de beursgang van de Saoedische oliegigant Saudi Aramco. Maar anderhalve week vóór de verwachte eerste notering is ‘bescheiden en lokaal’ een betere omschrijving. De 100 miljard dollar (90 miljard euro) die moest worden opgehaald, leek tijdens de presentatie van het prospectus voor de beursgang, 2 november, al niet haalbaar meer. Nu wordt het zelfs de vraag of Aramco het bestaande wereldrecord geld ophalen bij een beursgang kan breken. Het Chinese AliBaba haalde in 2014 met zijn beursgang in New York 25 miljard dollar op. Om niet af te gaan zal Aramco dat moeten overstijgen.

Zoals de beursgang er nu voor staat wordt niet uitgegaan van een verkoop van 5 procent van het oliebedrijf, maar van slechts 1,5 procent. Daarvan is 1 procentpunt bestemd voor professionele en institutionele beleggers en 0,5 procentpunt voor particulieren. Omdat de totale waarde van Aramco niet langer wordt geschat op 2.000 miljard dollar – de wens van kroonprins Mohammad bin Salman – maar op hooguit 1.700 miljard, is de rekensom voor het op te halen kapitaal duidelijk. 5 procent van 2.000 miljard was 100 miljard. Anderhalf procent van 1.700 miljard is slechts 25,5 miljard: nét meer dan Alibaba.

Kleiner dan gehoopt

De beursgang wordt dus veel minder groot dan voorspeld. Wordt hij ook minder internationaal? Nogal. Allereerst bleek dat hij beperkt blijft tot de beurs van Saoedi-Arabië zelf: de Tadawul. Geen Wall Street dus, of Londense City, hoewel te horen valt dat in een later stadium Tokio niet wordt uitgesloten. Maar vooralsnog blijft de hele operatie een Saoedische aangelegenheid. Dat geldt ook voor de beleggers. Op donderdag 28 november sloot de voorintekening door particulieren.

Van de begeleidende banken zijn er niet veel meer betrokken. De zogenoemde tombstone van banken die aan de beursgang deelnemen, las aanvankelijk als een wie-is-wie van de haute finance: JP Morgan, Morgan Stanley, Goldman Sachs, Bank of America Merrill Lynch, Citigroup, Credit Suisse en het Britse HSBC. Maar deze grote grafsteen is gekrompen tot een zerkje. Alleen HSBC heeft nu nog een rol van betekenis, naast de Saoedische banken NCB Capital en Samba Capital.

Een lokale aangelegenheid

Niet dat de rest van de banken helemaal niet meer meedoet. Maar de internationale animo lijkt dermate gering dat er voor de buitenlandse banken weinig zaken te doen zijn. Want Aramco’s beursgang wordt niet alleen veel kleiner, maar ook nauwelijks internationaal.

De laatste stand van zaken laat dat zien: op donderdag sloot de intekening van particulieren. Samba Capital rapporteerde dat 4,7 miljoen mensen, allen Saoediërs of officieel ingezetenen, hebben ingetekend voor een bedrag van 47,4 miljard riyal. Dat komt neer op 12,64 miljard dollar – de riyal heeft een vrijwel vaste wisselkoers van 3,75 riyal per dollar.

Lees ook: Te koop: een snipper van het grootste oliebedrijf ter wereld

Omdat er zo’n 8,5 miljard dollar is ingeruimd voor particulieren, is dit deel van de beursgang dus bijna anderhalf maal ‘overtekend’. Voor vorige Saoedische bedrijven die naar de beurs gingen was relatief meer animo. Daar staat tegenover dat de schaal van Aramco’s beursgang uiteraard groter is.

De beleggende Saoediërs zijn gelokt met goede voorwaarden. Tot de helft van de investering in aandelen Aramco kan bij banken worden geleend. En wie zijn aandelen minstens een half jaar vasthoudt, krijgt per tien aandelen één bonusaandeel uitgekeerd – met een maximum van honderd bonusaandelen.

Professionele en institutionele beleggers hebben tot en met 4 december de tijd. Dan stopt het proces van bookbuilding, waarbij beleggers intekenen op aandelen tegen oplopende prijzen. Wat hier het resultaat van is, is dan pas bekend. Op 5 december wordt, aan de hand van de intekening een prijs bepaald voor de aandelen. Omdat er 200 miljard aandelen zijn (alles aan Aramco is groot), kan worden uitgegaan van een uitgiftekoers van omgerekend tegen de 8,5 dollar per aandeel.

Ook bij professionele en institutionele beleggers is het animo vrijwel geheel Saoedisch. Een internationale roadshow werd geschrapt. Samba Capital liet weten dat er tot nu toe is ingetekend voor 118,9 miljard riyal, of 31,7 miljard dollar. Daarmee is het institutionele deel van de beursgang zo’n tweemaal overtekend. Maar slechts 10,5 procent hiervan betreft niet-Saoedisch kapitaal. Bekend is inmiddels dat Abu Dhabi voor 1,5 miljard dollar intekent. Voor Koeweit circuleert het bedrag van 1 miljard.

Alle verkeerde knopjes

Zo is het onthaal van Saudi Aramco op zijn best lauwwarm. Steeds meer westerse beleggers letten, al dan niet aangezet door hun cliënten, op de zogenoemde ESG-doelen, voor behoorlijk bestuur, milieuvriendelijkheid en sociale rechtvaardigheid. Die blijken het vrijwel onmogelijk te maken om aan de beursgang deel te nemen.

Lees ook het hoofdredactioneel commentaar: Beleggen in Saudi Aramco? Beter van niet

Mensenrechten worden in Saoedi-Arabië onvoldoende nageleefd, vrouwen nog steeds onderdrukt, het land neemt deel aan een brute en langdurige oorlog in buurland Jemen, nog vorig jaar werd journalist Jamal Khashoggi gewurgd en in mootjes gehakt en het gaat hier óók nog om een oliebedrijf in een instabiele geopolitieke omgeving, dat twee maanden geleden nog door bommen half werd platgelegd. De beursgang drukt op zo’n beetje alle knoppen waarop, voor westerse pensioenfondsen, beleggingsinstellingen en levensverzekeraars, staat: afblijven.

Een tegenvaller voor Bin Salman

Voor kroonprins Bin Salman, de feitelijke heerser van Saoedi-Arabië, moet de beursgang een tegenvaller zijn. Het project had het land moeten openen voor de rest van de wereld en kapitaal binnen moeten brengen voor het grote moderniseringsplan Vision 2030. Dat omvat onder meer vernieuwingen in infrastructuur, waaronder havens en spoorwegen, een gloednieuwe stad Neom in de noordwestelijke punt bij de Rode Zee en het opzetten van een industrie in biotech en vliegtuigbouw. Het totale investeringsbedrag wordt geraamd op een formidabele 426 miljard.

Lees over Neom ook: Metropool met meer vrijheid in de woestijn

In januari van dit jaar zag Bin Salman toe op de ondertekening van eerste contracten ter waarde van 53 miljard dollar. Plaats van handeling: het Ritz Carlton Hotel, dezelfde plek waar prinsen en zakenlieden nog maar twee jaar geleden werden vastgehouden tot zij afstand deden van een deel van hun volgens de regering wederrechtelijk verkregen kapitaal.

De vraag wordt nu waar de fondsen voor Vision 2030 vandaan moeten komen. Het Westen heeft nu het signaal gegeven niet blind in het land te willen investeren. Lucratieve contracten uitvoeren, uiteraard. Maar er zelf geld in steken?

Zo zou de Aramco-tegenvaller er toe kunnen leiden dat Saoedi-Arabië elders kapitaalkrachtige vrienden maakt. En dan ligt, zoals wel vaker dezer dagen, China voor de hand. Het is denkbaar dat kroonprins Bin Salman inmiddels spijt heeft van het hele avontuur.