Opinie

Hoe beïnvloeden deze slimme camera’s onze persoonlijke vrijheid?

Overheden en bedrijven koppelen steeds vaker kunstmatige intelligentie, zoals gezichtsherkenningstechnologie, aan (beveiligings)camera’s. Wat gebeurt er met die beelden? NRC zoekt het uit.
Foto Olivier Middendorp

Wordt u graag gezien? Het kabinet wil meer slimme camera’s in voetbalstadions, om racisten te weren en die ook in het ‘gewone’ leven harder te kunnen straffen, zoals minister Bruins (Sport) donderdag zei. Dat was nogal een plan, vonden wij op de redactie.

Daar kun je journalistiek veel kanten mee op. Kennelijk wil het kabinet fellere aanpak van racistische uitingen op tribunes beloven – maar kan dit ook waargemaakt worden? En dan: dit zei ook iets over het denken in het kabinet over slimme camera’s die mensen kunnen herkennen en volgen. Niet alle partijen denken daar hetzelfde over. En wat mag en kan er eigenlijk allemaal?

Toevallig hadden wij al een grote productie klaarstaan over slimme camera’s, met vier verhalen en een mooi complete en glasheldere podcast NRC Vandaag, die vrijdag morgenochtend meteen goed beluisterd werd.

Keepersgeluk? Een beetje wel. Maar ook een teken dat er echt iets aan de hand is. Twee maanden geleden schreef correspondent Garrie van Pinxteren over een universiteit in China waar slimme camera’s niet meer alleen worden ingezet voor de veiligheid. Deze camera’s hielpen juist alledaags gedrag van studenten te bestuderen, met hulp van kunstmatige intelligentie en big data.

Het regende die dag in september vragen op de ochtendvergadering. We wisten al dat China voorop liep, maar weten we eigenlijk waar slimme camera’s voor worden ingezet, in Nederland en elders? Zet China de toon? Wanneer precies begint surveillance persoonlijke vrijheden aan te tasten?

Vier verslaggevers, van de redacties media, binnenland, buitenland, inclusief datajournalist Rik Wassens en een correspondent gingen aan de slag. En ze deden een aantal interessante ontdekkingen.

Ja, er zijn in Nederland steeds meer slimme camera’s, op allerlei plaatsen, en niet alleen voetbalstadions. Maar de regels over wat mag en niet lopen achter bij wat kan. De vraag is zelfs of alles wat gebeurt wel mag. Onder meer op de Dam in Amsterdam bleek een camera te hangen die letterlijk iedereen in staat stelt via internet de identiteit van iedere passant te achterhalen.

Correspondent Emilie van Outeren ging op reportage in Belgrado. Met Chinese camera’s groeit de Servische hoofdstad intussen uit tot een heuse smart surveillance city Chinese stijl. En onder meer op Schiphol loopt een Europees experiment met camera’s die mensen op grond van uiterlijke kenmerken nog beter kunnen volgen, op grond van bijvoorbeeld looproutes en ‘afwijkend’ gedrag. We schreven er een kritisch commentaar over.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.