De Duitse sociaal-democraten kiezen voor een linksere koers

Onder Norbert Walter-Borjans en Saskia Esken zullen de Duitse sociaal-democraten zich kritischer opstellen jegens coalitiepartner CDU en Angela Merkel.

Norbert Walter-Borjans en Saskia Esken vieren hun verkiezing als voorzitters van de SPD.
Norbert Walter-Borjans en Saskia Esken vieren hun verkiezing als voorzitters van de SPD. Foto Joerg Carstensen/AP

De Duitse sociaal-democraten hebben deze zaterdag gekozen voor een linksere koers. In een stemming waaraan alle 425.000 leden konden deelnemen, koos de partij voor een voorzittersduo dat kritisch staat tegenover de huidige coalitie van SPD met CDU en CSU, onder leiding van Angela Merkel.

Tegelijk koos zaterdag ook de rechtse AfD een nieuw voorzittersduo. Bij deze partij wonnen de radicalere kandidaten juist niet.

De verkiezing van Norbert Walter-Borjans (67) en Saskia Esken (58) als nieuwe voorzitters van de SPD markeert een breuk met de koers van de afgelopen twee jaar – die erop was gericht zoveel mogelijk te bereiken als regeringspartij. Walter-Borjans en Esken willen opnieuw met de christen-democraten gaan onderhandelen over het regeerakkoord. Maar de CDU heeft al gezegd daar niets voor te voelen.

Het duo dat de ledenstemming verloor bestond uit vicekanselier en minister van Financiën Olaf Scholz en Klara Geywitz, voormalig lid van het deelstaatparlement van Brandenburg. Zij kregen 45 procent van de stemmen, tegen 54 procent voor de winnaars.

Partijcongres

Volgend weekend zal de SPD op een partijcongres de nieuw ontstane situatie bespreken. Of Scholz na deze nederlaag kan en wil aanblijven als vicekanselier en minister van Financiën is onduidelijk, zoals ook onduidelijk is wat de uitslag betekent voor het voortbestaan van de coalitie.

Mocht de coalitie uiteenvallen en het tot nieuwe verkiezingen komen, dan heeft de SPD geen voor de hand liggende kandidaat voor het kanselierschap. Norbert Walter-Borjans, bijgenaamd Nowabo, en Saskia Esken hebben nauwelijks ervaring in de top van de landelijke, laat staan internationale politiek. Scholz kan, nu de leden hem als partijleider hebben afgewezen, moeilijk straks bij verkiezingen toch nog het gezicht van de partij en kandidaat voor het kanselierschap worden, Geywitz evenmin.

Walter-Borjans (econoom) was minister van Financiën van Noordrijn-Westfalen. Esken,opgeleid als informaticus, is sinds 2013 lid van de Bondsdag, met als portefeuille digitalisering.

Rechtervleugel

Ook de AfD koos deze zaterdag een nieuw voorzittersduo. Kandidaten die politiek verwant zijn met de rechter vleugel van de partij haalden het niet.

Europarlementariër Jörg Meuthen (58) werd als voorzitter herkozen. Naast hem werd de vicevoorzitter van de AfD-fractie in de Bondsdag Tino Chrupalla (44) gekozen als opvolger van Alxander Gauland. Vanwege zijn leeftijd (78) had Gauland zich niet herkiesbaar gesteld (hij blijft wel één van de twee fractievoorzitters in de bondsdag).

Chrupalla komt uit Oost-Duitsland en is opgeleid als huisschilder. Met die eigenschappen wierf hij steun voor zijn kandidatuur. De AfD heeft een grote aanhang in de Oostduitse deelstaten, maar de leiding werd tot nu toe gedomineerd door politici uit het westen. Chrupalla noemde het belangrijk dat de AfD nu ook in de top een partij van van oost en west is, en van zowel academici als handwerkslieden.

De nieuwe voorzitter Meuthen zei dat het de komende twee jaar de taak van de AfD is om te laten zien dat ze regeringsverantwoordelijkheid kan dragen. Nu is de radicaal-rechtse partij in het parlement de grootste oppositiepartij.

Lees ook dit artikel van Juurd Eijsvoogel over de leidersschapsstrijd bij de SPD