Winstgevendheid Europese banken blijft laag

Het rendement van Europese banken nam afgelopen jaar af naar 7 procent. Voor komend jaar wordt geen verbetering verwacht.
Een filiaal van de Spaanse bank Banco Santander in Brazilië.
Een filiaal van de Spaanse bank Banco Santander in Brazilië. Foto Sergio Moraes/Reuters

De winstgevendheid van Europese banken is afgelopen jaar afgenomen. Dat blijkt uit een vrijdag gepubliceerd rapport van de Europese bankentoezichthouder EBA.

Het gemiddelde rendement op eigen vermogen (RoE) van de 131 doorgelichte banken nam afgelopen jaar volgens de EBA af van 7,2 naar 7,0 procent. Door de lage rente en toegenomen concurrentie van fintechbedrijven wordt komend jaar geen verbetering verwacht, schrijft de waakhond. Ter vergelijking: Amerikaanse banken hebben doorgaans een RoE van boven de 10 procent.

Vanwege de vertraging van de Europese groei en de lage rentestand, is kostenverlaging waarschijnlijk de beste optie om het rendement te verhogen, schrijft de EBA. Zo doen banken die hun aantal vestigingen al teruggebracht hebben het al beter.

Fusie of opheffen

Mogelijk zijn fusies ook een optie, of kunnen banken die slecht presteren worden opgeheven. Dat laatste moet dan wel op een gereguleerde manier gebeuren, schrijft de EBA. Zo zouden klanten door andere banken moeten worden overgenomen. Alle Europese banken moeten sinds de start van de Europese bankenunie een plan klaar hebben voor hun eigen opheffing als het te slecht dreigt te gaan.

Lees meer over de afwikkeling van banken: Komt de Europese bankenunie ooit af?

De Europese banken geven overigens zelf bij de EBA aan weinig te zien in samenvoegingen. Volgens hen zouden fusies te risicovol zijn, en speelt mee dat grotere banken te maken hebben met strengere kapitaalnormen. Dat moet ervoor zorgen dat banken niet too big to fail worden.

Adviesbureau McKinsey waarschuwde een maand geleden dat 60 procent van de Europese banken niet winstgevendheid genoeg is om een volgende economische crisis goed te doorstaan. De adviseurs van McKinsey zagen overigens niet meer zoveel kans om de kosten omlaag te brengen. Alleen het uitbesteden van diensten zou nog kunnen werken. Nederlandse banken werken momenteel bijvoorbeeld aan een gezamenlijk netwerk van geldautomaten en onderzocht wordt of kostbare klant- en transactiescreening gezamenlijk uitgevoerd kan worden.

Kapitaalratio

Uit het rapport van de EBA blijkt verder dat de gemiddelde kapitaalratio (de verhouding tussen kapitaal en uitstaande leningen) afgelopen jaar vrijwel gelijk is gebleven op 14,4 procent. In de jaren ervoor verbeterde de ratio nog.

Voor de zes Nederlandse banken in het overzicht van de EBA kwam de kapitaalratio gemiddeld uit op 16,3 procent. De grootste bank van Nederland, ING, scoorde relatief gezien het slechtst met 14,5 procent. Dat is nog altijd wel boven het gemiddelde in Europa.

Het gemiddelde aandeel niet-presterende leningen (NPL) nam bij Europese banken afgelopen jaar wel af van 3,6 naar 3 procent. De financiële instellingen geven bij de EBA wel aan te verwachten dat dit komend jaar verslechtert vanwege de economische tegenwind. In Nederland kwam de NPL uit op 1,94 procent. Bij Griekse banken ligt het percentage nog boven de 40 procent.