Akkoord kabinet en provincies over stikstofmaatregelen

Na weken onderhandelen hebben de provincies met het kabinet een akkoord gesloten over de stikstofproblematiek. Alleen de provincie Friesland maakt nog een voorbehoud.

Landbouw-minister Carola Schouten van Landbouw in het Provinciehuis van Utrecht na een overleg over stikstof.
Landbouw-minister Carola Schouten van Landbouw in het Provinciehuis van Utrecht na een overleg over stikstof. JEROEN JUMELET/anp

Het kabinet en de provincies hebben een akkoord bereikt over de provinciale maatregelen die de stikstofuitstoot moeten terugdringen. In de plannen, die volgende week officieel bekend worden gemaakt, kiezen de provincies voor een regeling die soepeler is dan zij in oktober voor ogen hadden.

Die regeling leidde in meerdere provincies tot boerenprotesten. Daarop trok een aantal provinciebesturen de regels weer in. De vrijdag overeengekomen regels moeten een einde maken aan die onenigheid en de vergunningverlening weer op gang helpen. Alleen Friesland, dat de strengere regels destijds als eerste weer opschortte, maakt nu een voorbehoud.

Minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, ChristenUnie) sprak vrijdagavond na afloop van een overleg in Utrecht met de gedeputeerden van alle provincies van „een akkoord op hoofdlijnen” tussen Rijk en provincies. „Ik ben heel blij dat we het nu eens zijn over de lijn.”

De crux van de nieuwe afspraken zit in de premie die boeren krijgen als ze zich laten uitkopen. Boeren moesten al betalen om stikstof en andere schadelijke stoffen te mogen uitstoten. Sluiten ze hun boerderij, dan mogen ze in het nu bereikte akkoord niet al die rechten verkopen, maar alleen de uitstoot die binnen de grootte van hun stal mogelijk is. Die ligt vaak lager.

Van die uitstoot wordt nog eens een extra percentage ingehouden – ‘afgeroomd’, in ambtelijk jargon – om de natuur te laten herstellen. Voor boeren die zich niet laten uitkopen en hun veestapel niet willen vergroten verandert door deze plannen niets.

Meningsverschil

De provincies wilden aanvankelijk nog verder gaan: zij wilden voor boeren die hun rechten verkopen niet de stal, maar het daadwerkelijk aantal dieren als uitgangspunt nemen. Bij elke uitkoop zou in dat geval nog minder stikstofruimte overblijven, waardoor de provincies sneller stappen hadden kunnen zetten om de natuur te compenseren of vergunningen voor bijvoorbeeld bouwactiviteiten te verlenen.

Begin oktober escaleerde dat meningsverschil Het kabinet presenteerde eerst de eigen plannen, maar daarin misten de provincies hun eigen inbreng. Zij pasten daarop alsnog gezamenlijk hun strengere regeling toe. Nadat boeren massaal protesteerden in de provinciehoofdsteden tegen die strengere regels en ook het kabinet zich tegen de provinciale regels keerde, trok een aantal provincies de regeling weer in.

Door gedeputeerden wordt het bereikte compromis ontvangen met een mix van teleurstelling en opluchting. Hun strengere aanpak is gesneuveld, maar de vergunningverlening komt door het akkoord wel dichterbij.

Lees ook: Stikstofplan boeren is meer koeien in de wei en minder eiwit in veevoer

De provincies krijgen bovendien de mogelijkheid om op lokaal niveau meer stikstof af te romen – bijvoorbeeld bij boeren in de buurt van overbelaste of zeer stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden.

Friesland maakt als enige provincie nog een voorbehoud bij de gesloten afspraken. „We willen ons nog aansluiten, maar eerst overleggen met de sectoren’’, zegt gedeputeerde Johannes Kramer (Fryske Nasjonale Partij). „Dat is de Friese aanpak.’’

Met het akkoord tussen de provincies en Schouten komt nog geen einde aan de stikstofcrisis. De provinciale aanpak is daar een deel van, net als het noodpakket aan maatregelen – waaronder een verlaging van de maximumsnelheid – waarmee het kabinet op korte termijn woningbouw mogelijk wil maken.

Meer maatregelen worden verwacht na nieuwe adviezen van de commissie-Remkes. Onder leiding van Johan Remkes, oud-minister en interim-burgemeester van Den Haag, komt die commissie nog dit jaar met nieuwe rapporten over de stikstofaanpak, met daarin aandacht voor de luchtvaart en de bemesting en beweiding.