Rutte gooit gewicht in de stikstofcrisis | Schadeclaim om bombardement

De Haagse Stemming Met Lodewijk Asscher, Bruno Bruins en Carola Schouten. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!
De Haagse Stemming

Pas toen Mark Rutte zich ermee ging bemoeien, zwichtten de provincies in de stikstofcrisis. Een groep Irakezen bereidt een schadeclaim voor vanwege het bombardement in Hawija. En Lodewijk Asscher bouwde aan de PvdA met een les van Sybrand Buma in het achterhoofd.

VERRUIMING: Het is de afgelopen maanden de nachtmerrie van elke bouwer: de PFAS-norm. Die norm voor giftige stoffen in de grond had grote gevolgen voor de bouw: er kwamen talloze projecten stil te liggen. Het kabinet heeft nu besloten om die te verruimen, en niet zo’n beetje ook: vandaag kondigt minister Stientje van Veldhoven (Milieu en Wonen, D66) aan dat de norm acht keer zo hoog komt te liggen. Is dat nog wel veilig? De minister stelt dat het RIVM heeft geconcludeerd dat de verhoging geen kwaad kan – in elk geval tijdelijk. In de Volkskrant speculeert bodemexpert Arjen Wintersen van het RIVM dat de normen in de toekomst juist nog strenger kunnen worden: „Er lopen nu allerlei onderzoeken naar hoe goed PFAS kunnen doordringen tot grondwater dat wordt gebruikt voor drinkwater. De uitkomsten daarvan leiden mogelijk tot bijstelling van de huidige normen in grondwaterbeschermingsgebieden.”

HET GEWICHT VAN RUTTE: Boeren worden achtervolgd door een andere nachtmerrie: de stikstofnorm. Ook daar lijkt een klein doorbraakje. Minister Carola Schouten (Landbouw, ChristenUnie) had daarover een conflict met de provincies. Dat draaide om het uitkopen van boeren: de stikstof die niet meer door een uitgekochte boer wordt uitgestoten, kan worden gebruikt voor het bouwen van woningen. Stel, een boer heeft een stal waar 130 koeien in passen. Hij heeft er maar 100. Als de boer wordt uitgekocht, hoeveel stikstofruimte komt er dan vrij? Schouten wilde uitgaan van 130 koeien, de provincies van 100. Dat conflict liep hoog op, ook omdat boeren voor de provinciehuizen gingen demonstreren. Premier Mark Rutte verklaarde de kwestie tot chefsache en schoof aan bij een aantal gesprekken, meldt het AD. Hij mocht de inleiding doen - en benadrukken dat het landsbelang op het spel staat - daarna nam Schouten het over. Dat werkte: de provincies schoven op in de richting van Carola Schouten. Waarschijnlijk wordt op 10 december een voorstel aangenomen dat lijkt in de lijn van het kabinet.

PUINRUIMER (M/V) GEZOCHT: Twee vacatures bij ministeries in nood. Het ministerie van Justitie en Veiligheid mag op zoek naar een nieuwe topambtenaar: secretaris-generaal Siebe Riedstra vertrekt, meldt De Telegraaf. Hij werd in 2015 binnengehaald om puin te ruimen, maar onder zijn bewind ontstonden er nieuwe schandalen. Zo zetten ambtenaren het onderzoeksinstituut WODC onder druk om gevoelige conclusies aan te passen. Ook moest staatssecretaris Mark Harbers opstappen nadat ernstige misdrijven van asielzoekers uit een rapportage waren weggelaten. De andere vacture vinden we bij het ministerie van Financiën: daar wordt een Afdelingshoofd Toeslagen gezocht. Met het oog op de affaire waarbij tientallen kwetsbare ouders onterecht als fraudeur werden aangezien, vindt ook het ministerie „méér aandacht voor zorgvuldige rechtsbedeling (of ‘de menselijke maat’)” één van de vereisten.

SCHADECLAIM: Minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA) en Mark Rutte doorstonden het debat over het bombardement in Irak waarbij tientallen burgers om het leven kwamen. Maar de staat is nog niet klaar met de zaak. Een groep van dertig slachtoffers en nabestaanden bereiden een schadeclaim voor, vertelt advocaat Liesbeth Zegveld tegen radiozender BNR. „Zoveel slachtoffers kan je niet afdoen als collateral damage. Dat staat niet in verhouding met het getroffen doel.” Zegveld zoekt nu uit hoe ze kan bewijzen dat de groep daadwerkelijk slachtoffer is geworden van het bombardement. „In een gebied dat toen onder controle van IS stond, is dat nog niet zo’n heel makkelijke kwestie.” Bijleveld vindt dat de Iraakse staat Nederland moet vragen om een vergoeding. De advocaat vindt juist dat Nederland eerder iets had moeten regelen. „Degene die de bom gooide, is verantwoordelijk.”

AANPAK RACISME: Mark Rutte en ministers Bruno Bruins (Sport, VVD) en Ferdinand Grapperhaus (Justitie, CDA) hebben een oplossing voor racisme in het voetbalstadion: slimme camera’s met gezichtsherkenning. Op die manier moeten supporters die zich racistisch uitlaten daadwerkelijk gepakt worden. Het plan werd gisteren gepresenteerd bij de KNVB. Maar er zijn nog veel vragen. Moeten clubs straks een database met gezichten van hun supporters aanleggen? Wie kan er dan bij die gegevens? En is dat wel veilig? Het kabinet en de KNVB willen bovendien ook dat zulke camera’s langs de velden van de duizenden amateurverenigingen komen te staan. „Ik ben daar persoonlijk niet tegen als dat nodig is om racisten te pakken”, zei Bruins. Hij wil er geld voor vrijmaken – maar een bedrag kon hij niet noemen.

GROTE KLEINE PARTIJ: Nog maar tweeënhalf jaar geleden werd de PvdA genadeloos afgestraft in de verkiezingen: 29 zetels verlies. De deelname aan kabinet-Rutte II was in elk geval geen electoraal succes, maar nu is de partij in sommige peilingen weer de op één na grootste partij. Onder leiding van Lodewijk Asscher, toch vicepremier van Rutte II. Afgelopen maanden brak PvdA maatregel voor maatregel met het beleid van Rutte II. Het was tóch een slecht idee om de sociale werkplaatsen te laten uitsterven. De AOW-leeftijd steeg toch te hard. Het leenstelsel voor studenten was toch niet zo rechtvaardig. Bovendien hield Asscher een les van Sybrand Buma, die het CDA na een historische nederlaag leidde, in het achterhoofd. Hij zei: „Het CDA is in de hoofden van mensen altijd een grote partij gebleven.” Dat is ook zo bij de PvdA, denkt Asscher. Eén keer zo’n fors verlies – dat zijn kiezers zo weer vergeten.Of Asscher de verkiezingen kan winnen? Kiezersonderzoek naar premierskandidaten plaatst Asscher na Rutte, maar óók na partijgenoten Ahmed Aboutaleb en Frans Timmermans – al wordt in de partij uitgesloten dat zij naar Den Haag gaan.

QUOTE VAN DE DAG

Als de heer Kuzu met mij wil armpje drukken over wie met welke ambassade het meeste contact heeft, dan ga ik dat natuurlijk graag aan. Maar ik vrees dat ik het tegen hem moet afleggen.

Joël Voordewind (ChristenUnie) ontkent niet dat hij contact heeft met de Israëlische ambassade.