Nederland met fregat naar Golf, maar niet om te provoceren

Nederland sluit zich aan bij een Franse missie in de Perzische Golf en niet bij een Amerikaanse. Want die is teveel op ‘escalatie’ gericht, aldus het kabinet.

Het marinefregat Zr.Ms. De Ruyter.
Het marinefregat Zr.Ms. De Ruyter. Foto Koen van Weel

Nederland stuurt in januari een fregat naar de Perzische Golf voor een door Frankrijk geleide missie om vaarroutes veilig te houden, zo heeft het kabinet vrijdag formeel besloten. Deelname aan een soortgelijke Amerikaanse missie in de regio zou te provocerend zijn, aldus een brief aan de Tweede Kamer.

De zes maanden durende operatie gaat tussen de 10 en 15 miljoen euro kosten. Frankrijk heeft nog twaalf andere Europese landen benaderd, staat in door de ministers Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) en Ank Bijleveld (Defensie, CDA) ondertekende brief aan de Kamer. Nederland is het eerste land dat zich formeel bij de Franse missie aansluit. De deelname, die eerder deze week al uitlekte, is volgens de bewindslieden „nadrukkelijk in het Nederlands belang”, omdat voor veel in de regio onder Nederlandse vlag varende schepen de „dreiging voelbaar” is.

Lees ook: hoe Nederland zowel de VS als Iran te vriend probeert te houden in de Golf

Aanleiding voor de missie is een aantal incidenten in de zomermaanden, waarbij olietankers werden beschadigd of geconfisqueerd. Het kabinet noemt het „waarschijnlijk dat Iran betrokken is bij deze aanvallen”. Ongeveer 35 procent van alle olie die per schip wordt vervoerd gaat dagelijks door de Straat van Hormuz, voor de Iraanse kust. In juli kreeg Nederland een Amerikaans verzoek om bij te dragen aan de veiligheid in het gebied, maar uiteindelijk koos het voor het Franse initiatief.

Blok en Bijleveld leggen in hun brief uit waarom: de door Frankrijk geleide operatie, schrijven ze, heeft „nadrukkelijk een de-escalatoir karakter”. Behalve een militaire component heeft de missie ook een „diplomatiek spoor” om te voorkomen dat Iran het initiatief als provocatie ziet. Nederland en andere EU-landen spannen zich al lang in om de nucleaire afspraken uit 2015 met Iran overeind te houden, nadat de Amerikaanse president Donald Trump de deal vorig jaar doodverklaarde.

Lees ook: elf vragen over de door de VS verworpen Iran-deal

Sindsdien voeren de VS een beleid van ‘maximum pressure’, met extra zware sancties tegen Iran. Het is volgens de ministers belangrijk om daar „niet geassocieerd” mee te worden. De Europese missie is „niet gericht op het verhogen van spanningen”, maar „louter” op het veiligstellen van het „recht op vrije doorvaart”. Het marinefregat met boordhelikopter, de Zr. Ms. De Ruyter, krijgt een beperkte geweldsinstructie mee. „Er kan enkel sprake zijn van zelfverdediging.”