Een vrouw met broek is geen misdaad meer in Soedan

Tijdperk na Bashir De autocraat Bashir verbood vrouwen om zich te kleden zoals ze willen of met mannen om te gaan. De nieuwe leiders hebben die wet nu afgeschaft én Bashirs conservatieve partij ontbonden.

De Soedanese protestgroep Kandaka (Nubische koningin) organiseerde vorige week een wielertocht in Khartoum.
De Soedanese protestgroep Kandaka (Nubische koningin) organiseerde vorige week een wielertocht in Khartoum. Marwan Ali/EPA

Vrouwen krijgen weer gelijke rechten in Soedan. De wet voor openbare orde die stipuleerde hoe vrouwen zich moesten gedragen en kleden, is naar de prullenmand verwezen. Ook werd de Nationale Congrespartij (NCP), het symbool van dertig jaar repressie onder de Soedanese leider Omar al-Bashir ontbonden en verboden.

Beide maatregelen waren eisen van de demonstranten die in april Bashir verdreven en zij vierden daarom donderdagnacht tot in de vroege uren feest in de hoofdstad Khartoum.

„Hulde aan de vrouwen en de jeugd van mijn land die de wreedheden van deze wet moesten ondergaan”, twitterde premier Abdalla Hamdok vrijdagochtend over de restrictieve wet tegen vrouwen. Hamdok kwam in augustus aan de macht door een compromis tussen burgeractivisten en militairen die dienden onder Bashir.

In Soedan hadden vrouwen altijd een veel gelijkwaardiger positie dan bijvoorbeeld in Saoedi-Arabië, waarmee het Afrikaanse karakter van het land tot uiting kwam. De coup van Bashir in 1989 maakte daar een einde aan. Bashir baseerde zijn regime exclusief op de islam en de Arabische cultuur. Hij liet zich schamper uit over zwarte Soedanezen, waarna een deel van het land zich in 2011 afscheidde als Zuid-Soedan.

Terug naar de keuken

Vrouwen verwees hij weer terug naar de keuken om hun traditionele rol als huishoudster op te nemen. Volwassen vrouwen mochten zich alleen ophouden met hun echtgenoot, ieder samenzijn met een andere man was strikt verboden.

Ook moesten ze zich conform de tradities kleden, in lange gewaden en met het haar bedekt. Een speciale zedenpolitie zag hier op toe. Vrouwen mochten niet meer bij mannen in de bus zitten, voor bepaalde studies waarvoor ze zich bij veldonderzoek onder mannen moesten mengen kregen ze geen toestemming. Het dragen van een broek was een misdaad.

De veertig jaar oude Ameera Osman vertelde eerder dit jaar in Khartoum aan NRC hoe ze jarenlang met een groepje vrouwen rebelleerde tegen de puriteinse fundamentalisten van president Bashir. Osman werd in 2002 vastgezet voor het dragen van een broek. Tien jaar later werd ze oppakt vanwege haar weigering op straat een hoofddoek om te doen. Door ingrijpen van internationale mensenrechtenorganisaties bleef een publieke geseling haar bespaard, maar de gecensureerde Soedanese media veroordeelden de rebelse vrouwen als homo’s en hoeren.

‘We zijn onze angst verloren’

„Daarom hebben wij altijd oppositie gevoerd”, lachte ze. „Wij zijn al zo vaak gearresteerd dat we onze angst verloren”. Bij het begin van de demonstraties tegen het regime van Bashir, in december vorig jaar, gingen vrouwen op de straten zingen en roepen tot de mannen hun huizen uitkwamen en zich aansloten. De jeugd, en in het begin de vrouwen in het bijzonder, maakten door hun hardnekkige verzet een einde aan het bewind.

Na de omverwerping van Bashir kregen vrouwen weer een stem. Asma Mohamed Abdalla werd Soedans eerste vrouwelijke minister van Buitenlandse Zaken en Aisha Musa is een van de twee vrouwelijke leden van de raad die het presidentschap waarneemt. Zij zei tegen de BBC dat de vervolging van vrouwen voor hun kledij het meest in het oog liep, maar dat hun achterstelling in het onderwijs en de gezondheidszorg de grootste discriminatie was. „Het is tijd dat deze corruptie ten einde komt, dat deze behandeling van Soedanese vrouwen stopt.”

He afgekondigde verbod van de partij van Bashir is een zware tegenslag voor de moslimfundamentalisten, die broeden op een terugkeer naar de macht. Volgens sommige bronnen zouden ze een coup voorbereiden. De Congrespartij was het instrument voor patronage en de conservatieve islam. Iedere Soedanees die lucratieve zaken wilde doen, moest lid zijn van de partij. Geld en religie, corrupte en terreur, vonden er onderdak. Premier Hamdok lijkt met zijn maatregelen de confrontatie aan te gaan met de conservatieve krachten onder Bashir.

Lees ookHet nieuwe Soedan is van en voor de Soedanezen