Wiebes: overname van Eneco geen probleem voor klimaatbeleid

Energietransitie In de Tweede Kamer klinkt kritiek op de overname van Eneco door Mitsubishi. Brengt dat het klimaatakkoord niet in gevaar?

Minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat (VVD).
Minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat (VVD). Foto Bart Maat/ ANP

De angst in de Tweede Kamer dat de Nederlandse klimaatdoelen in gevaar kunnen komen door de recente Japanse overname van energiebedrijf Eneco is volgens minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) onterecht. „Het zou toch armoedig zijn dat ons klimaatbeleid afhankelijk zou zijn van de goede wil van aandeelhouders van een energiemaatschappij. De overheid heeft regulering, heffingen en wetgeving om het klimaatakkoord te realiseren. We hoeven gelukkig niet op de knieën voor buitenlandse aandeelhouders.”

De bewindsman reageerde donderdag op vele kritische vragen over de koop door Mitsubishi van het laatste grootste energiebedrijf dat zich nog in Nederlandse handen bevond. Eerder kregen de andere grote spelers Essent en Nuon al respectievelijk een Duitse en een Zweedse eigenaar. Volgens Wiebes is dit een logisch gevolg van een geliberaliseerde energiemarkt. „We hebben eerder besloten dat er concurrentie op de energiemarkt moet zijn. De energienetwerken zijn publiek, de energiemaatschappijen kunnen van aandeelhouders wisselen.”

‘Gemiste kans’

Kamerlid Agnes Mulder van coalitiepartij CDA noemde het donderdag „een gemiste kans dat de Nederlandse bieders” naast Eneco grepen. Olieconcern Shell (met pensioenbelegger PGGM) en Rabobank (met de Amerikaanse investeerder KKR) deden een lager bod. Maandag werd bekend dat Eneco, nu nog in bezit van 44 Nederlandse gemeenten, voor 4,1 miljard euro wordt overgenomen door Mitsubishi en het eveneens Japanse stroombedrijf Chubu.

Mulder vroeg zich af de Japanse bedrijven zich wel aan de Europese klimaatdoelen gaan houden. „En wat gebeurt er als Eneco later wordt doorverkocht aan een bedrijf uit China of Rusland? We willen geborgd zien dat er hier geen eigenaars komen die we niet willen hebben”, aldus Mulder. Volgens het CDA-Kamerlid was er ook goed nieuws: Eneco wordt niet opgezadeld met schulden, zoals vaker gebeurt bij overnames. Ook de werkgelegenheid is gegarandeerd. „Maar welke waarborgen zijn er afgegeven”, vroeg Mulder.

Energietransitie

Ook GroenLinks, SP en 50Plus toonden zich kritisch over de buitenlandse overname. „Moet de minister geen instrument krijgen zodat hij kan ingrijpen op de energiemarkt als dat nodig is?”, vroeg Tom van der Lee (GroenLinks). Sandra Beckerman (SP) suggereerde dat de Nederlandse overheid een belang in Eneco zou kunnen verwerven, zoals dat gebeurde bij KLM om sterker te staan ten opzichte van Parijs en Air France. Deze vragen komen in een later debat in de Tweede Kamer met Wiebes over de koop van Eneco aan de orde.

De minister moet nog formeel groen licht geven voor de overname van Eneco. Daarbij toetst Wiebes onder meer op leveringszekerheid en veiligheid. „De vraag is of het publieke belang is geborgd. Daar ga ik me nog over buigen en dan maakt het niet uit waar de aandeelhouder vandaan komt, al komt hij van Mars”, aldus de minister.

Matthijs Sienot van coalitiepartij D66 herkende zich niet in de kritische vragen over de overname van Eneco. „Het is volgens mij niet per se erg dat de koper van Eneco – en eerder van Essent en Nuon – een buitenlands bedrijf is. Laten we nou niet doen alsof wij als Nederlanders overal voorop lopen in de energietransitie.”