Opinie

Ongehoord: als een journalist te koop is

Tom-Jan Meeus

Het vreemde van slechte boeken is: soms lees je ze nog uit ook. Hoe dat precies werkt zou ik eigenlijk niet weten. Misschien is het fascinatie voor de zelfoverschatting van de auteur. Misschien de aantrekkelijkheid van een openbare mislukking.

In elk geval is het me een paar jaar geleden gebeurd dat ik een boek van Arnold Karskens uitlas. Het klopt: dat is de Arnold Karskens, NOS-criticaster annex oorlogsverslaggever, die deze week in het nieuws kwam omdat hij, gesteund door Geert Wilders en Thierry Baudet, een nieuwe omroep voor de genegeerde Nederlander wil beginnen – ‘Ongehoord Nederland’.

Karskens’ boek heette Journalist te koop. Hoe corrupt zijn onze media? (2016). Best een interessante vraag, al kon je niet volhouden dat de zaak aan het einde van het boek was opgehelderd. Het waren interviews met zeer uiteenlopende reporters die thematisch nogal breed uitwaaierden. Als je het boek uit had wist je meer over de vragensteller dan over de journalistiek.

Toch bevatte dit boek één interview dat bij nader inzien aandacht verdient: een gesprek met de ultrarechtse activist annex journalist Joost Niemöller, nu één van de gezichten van Ongehoord Nederland. Ook hem legde Karskens het hoofdthema van zijn boek voor: „Ben jij te koop?”

Het antwoord was best inzichtelijk. „Natuurlijk ben ik te koop”, zei Joost Niemöller. „Ik heb ook reclamedingen gedaan. Godzijdank niet onder mijn eigen naam. Dus als iemand mij vraagt: ‘Zou je daar of daar over willen schrijven, ongeveer in jouw lijn maar toch niet helemaal’, dan sta ik ervoor open.”

En: „Ik ben te koop. Ja. Eventueel. Soms. Maar de prijs ligt wel hoog.”

We kunnen dus veilig stellen dat de titel van Karskens’ boek niet helemáál onzin was. Sommige journalisten passen hun artikel of opvatting gewoon even aan als er een paar centen tegenover staan. Maar het is natuurlijk wel bijzonder dat dezelfde Karskens, als krijger voor zuivere journalistiek, drie jaar later precies zo’n journalist in de arm neemt om de vermeende gebreken van het journalistieke werk van de publieke omroep te verbeteren.

Al kun je ook denken: is dit nog nieuws dan?

Sinds Fortuyn staat om de paar jaar een partij of omroep op die zich met grote woorden keert tegen de bestaande orde. Zij gaan alles veranderen. Daarna blijken het meestal mislukkelingen of charlatans. En toch brengen de traditionele media er telkens weer aandacht voor op, wat wel knap is – want het vergt vrij veel mildheid om dit soort mannen en hun valse pretenties serieus te blijven nemen.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.