Nutri-Score moet een einde maken aan de verwarring in de supermarkt

Nutri-Score Staatssecretaris Blokhuis presenteerde donderdag het uit Frankrijk afkomstige logo Nutri-Score. Wordt dat een succes?

Boodschappen in een supermarkt in Groningen.
Boodschappen in een supermarkt in Groningen. Foto Siese Veenstra/ANP

Er is een opvolger voor het ‘vinkje’. Staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, ChristenUnie) presenteerde donderdag het Franse logo Nutri-Score, dat op de voorkant van verpakkingen komt en consumenten moet helpen in de supermarkt gezondere keuzes te maken. Blokhuis heeft geluisterd naar de kritiek dat Nutri-Score verwarrend en misleidend kan zijn. Het „best beschikbare logo” wordt nog aangepast zodat het beter aansluit bij de Schijf van Vijf. Zeven vragen over Nutri-Score.

1. Waarom een nieuw voedsellogo?

De supermarkt is een jungle. Producten die er gezond uitzien, zijn dat vaak niet – denk aan mueslirepen of vruchtensap. Bijna niemand leest het ingewikkelde etiket op de achterkant, er is behoefte aan een duidelijk logo voorop waardoor je meteen ziet of iets gezond is of niet.

Bovendien: de helft van de Nederlanders is te zwaar. Staatssecretaris Paul Blokhuis heeft vorig jaar toegezegd hier iets aan te doen. Een van de maatregelen uit het Preventieakkoord dat daarop werd opgesteld: een voedselkeuzelogo dat gezond kiezen makkelijker maakt.

2. Er was toch al een logo?

Er zijn zovéél logo’s en keurmerken. Dat is juist zo verwarrend. In 2006 werd het ‘Ik kies bewust’-logo ingevoerd. Dat ‘vinkje’ was bedacht en werd betaald door de voedingsindustrie. Tien jaar later werd het weer afgeschaft omdat weinig mensen het begrepen. Het nieuwe logo moest daarom van de overheid komen, zodat consumenten erop vertrouwen dat ongezond eten geen stempel van goedkeuring krijgt. Blokhuis wil zo ook voorkomen dat iedere producent zijn eigen logo op de verpakking zet.

3. Wat voor logo is Nutri-Score?

Het Franse Nutri-Score kijkt naar calorieën, suiker, zout, vet, eiwit, vezels, fruit, groente, noten en peulvruchten in een product en vergelijkt producten binnen hun categorie: kaas met kaas, brood met brood. Dat levert een score op van A (gezond) tot E (ongezond) met kleuren van groen tot rood. Als je voor het schap staat, zie je dat een Liga Evergreen (groene A) gezonder is dan een Hero B’tween-reep (rode E), omdat die laatste bijvoorbeeld minder vezels en meer suiker en calorieën bevat.

4. Duidelijk toch?

Ja, als je koek met koek vergelijkt. Maar niet alles met een groene A is dús gezond. Een slim kind wijst naar een zoutarme pizza of een zak chips waar iets minder vet in zit en zegt: kijk, gezond! Een groene B! Een product kan in zijn soort goed scoren, maar niet in de Schijf van Vijf staan.

Dat heeft te maken met het rekensysteem achter het logo dat nu, vindt Blokhuis ook, niet aansluit bij de Nederlandse richtlijnen. Veelgenoemd voorbeeld: wit- en bruinbrood scoren allebei een A, terwijl volkoren gezonder is. En olijfolie, dat juist past in een gezond eetpatroon, krijgt een slechte score.

Lees ook: Zo wordt pizza gezonder dan thee

Het gezondheidsinstituut RIVM onderzocht hoe groot het verschil tussen Nutri-Score en de Schijf van Vijf is. Het grootst zijn de afwijkingen bij bewerkte groente, zo zag het RIVM: 95 procent scoort een A of B terwijl maar 12 procent in de Schijf van Vijf staat. Voedingswetenschappers vinden dat verwarrend en misleidend, en vrezen dat consumenten straks geen enkel advies meer vertrouwen.

5. Waarom geen Schijf van Vijf-logo, alleen voor gezonde producten?

Blokhuis heeft andere logo’s laten onderzoeken, waaronder Keyhole, dat alleen op gezonde producten staat. Maar de realiteit is dat mensen nu eenmaal ook chips, cola en diepvriespizza’s eten en drinken. Door ook op minder gezonde producten een label te zetten, valt er in elk geval iets te kiezen.

Blokhuis liet onderzoek doen onder consumenten, daaruit bleek dat Nutri-Score van de drie opties het beste helpt om te kiezen. Bij de keuze speelde mee dat Duitsland, België en Frankrijk ook al voor Nutri-Score kozen. De komende tijd zal een comité van internationale wetenschappers het logo aanpassen.

Ook andere deelnemende landen willen dat het beter aansluit bij de wetenschappelijke consensus over gezonde voeding.

Probleem blijft dat de Schijf kijkt naar producten die passen bij een voedingspatroon, en het logo focust op ingrediënten en voedingsstoffen. Dat zal de overheid goed moeten uitleggen.

6. Wanneer zien we het in de supermarkt?

Dat kan nu al gebeuren, je kunt producenten niet tegenhouden, en internationale bedrijven zetten het soms al op het etiket. Ook Hak, van de groenteconserven, is al begonnen. Blokhuis hoopt dat Nederlandse producenten wachten tot Nutri-Score is verbeterd, en dat zal zeker tot halverwege 2021 duren. Ook de wet moet worden aangepast, omdat je niet zomaar mag claimen dat een product gezond is.

7. Wordt dit een succes?

Het kan slagen als de consument het logo vertrouwt. Daarvoor moet het straks dus niet te veel afwijken van wat we elders over gezonde voeding horen. Ook helpt het als zoveel mogelijk producenten en supermarkten meedoen. Nu zijn ze nog overwegend positief, maar het enthousiasme kan kleiner worden als het aangepaste logo minder gunstig uitpakt voor hun producten en verplicht is het niet.

Of we straks ook écht gezonder gaan kiezen en eten is een heel andere vraag. Overtuigend bewijs dat consumenten gezondere producten kopen dankzij een voedselkeuzelogo is nog niet geleverd.