Museumvereniging: gratis dag trekt geen nieuw publiek

Gratis musea De Tweede Kamer nam deze week een motie aan waarin wordt gepleit voor één gratis dag per maand voor rijksmusea. De minister gaat de mogelijkheden onderzoeken. Eerder onderzoek wijst uit dat zo’n gratis dag geen nieuw publiek gaat trekken.

Het Princessehof in Leeuwarden. Volgens museumdirecteur Kris Callens kannibaliseren gratis toegankelijke musea andere musea waar wel toegang wordt geheven.
Het Princessehof in Leeuwarden. Volgens museumdirecteur Kris Callens kannibaliseren gratis toegankelijke musea andere musea waar wel toegang wordt geheven. Foto Laurens Aaij/Hollandse Hoogte

De Museumvereniging ziet niets in het voorstel van Kamerlid Asscher (PvdA) om de rijksmusea één dag in de maand gratis open te stellen om zo nieuwe bezoekers in contact te brengen met cultuur. Niettemin gaat minister Van Engelshoven (Cultuur, D66) er een verkennend onderzoek naar doen, nadat de Kamer dinsdag een door Asscher ingediende motie had aangenomen met het verzoek voor zo’n onderzoek.

Volgens de Museumvereniging trekken gratis toegangsdagen nauwelijks nieuw publiek. Dat blijkt uit jarenlange ervaring met een gratis Museumweekend, diverse onderzoeken van de vereniging, en ervaring met gratis openstelling van musea in onder andere Frankrijk en Groot-Brittannië.

Bezoek uitstellen

Bezoekers die al gaan of van plan zijn te gaan, stellen het bezoek uit tot die gratis dag of mijden musea die niet gratis zijn, aldus de Museumvereniging in een persverklaring. „Dit voorstel spant het paard achter de wagen.”

Kris Callens, directeur van Keramiekmuseum Princessehof, dat een rijksmuseum is, en het Fries Museum, is het daarmee eens. De prijs van het toegangskaartje is niet de belangrijkste reden voor mensen om geen musea te bezoeken, zegt hij. „De belangrijkste reden is het gevoel dat musea niet voor hen bedoeld zijn.” Om in dat negatieve gevoel verandering te brengen, zegt Callens, „moeten musea zorgen dat ze meer van ons allen worden”.

Gratis toegankelijke musea kannibaliseren andere musea waar wel toegang wordt geheven, beaamt Callens. Zonder financiële overheidscompensatie brengt een gratis toegangsdag musea door gederfde inkomsten dus alleen maar in problemen. Callens: „Dan wordt de lijst van zaken die we van hetzelfde geld moeten leveren alleen maar langer.”

Lees ook: Verzet tegen andere financiering van podiumkunsten; verslag van het debat waarin Asscher zijn motie indiende

De museumdirecteur twijfelt niet aan de goede bedoelingen van Asscher. Wel zou Callens graag willen weten of de politicus voordat hij zijn motie indiende ook contact heeft opgenomen met de Museumvereniging. De branche-organisatie laat weten dat Asscher met hen heeft gesproken, „maar niet over dit onderwerp”.

Nederland telt 29 rijksmusea. Daaronder het Rijksmuseum Amsterdam, het Scheepvaartmuseum, ook in Amsterdam, en het Kröller-Müller Museum in Otterloo. Het Rijksmuseum Amsterdam laat weten positief te staan tegenover een verkenning. Het museum betwijfelt echter of een prijsimpuls voor nieuw publiek zorgt. Een gratis dag per maand zou het museum jaarlijks zo’n 900.000 euro aan inkomstenderving bezorgen (12 x 7.500 bezoekers à 10 euro). Omdat 70 procent van de bezoekers aan het Rijks uit het buitenland komt, zouden die vooral profiteren van de gratis dagen.