Miljard aan pensioengeld in wapenfabrikanten met omstreden leveringen

Wapenhandel Pensioenfondsen investeren bijvoorbeeld in wapenbedrijven die gevechtsvliegtuigen van Saoedi-Arabië in de lucht houden boven Jemen, meldt vredesorganisatie PAX.

Een soldaat van de zuidelijke strijdkrachten in Jemen achter een machinegeweer bij een checkpoint in de havenstad Aden. Nederlandse pensioenfondsen beleggen in wapenfabrikanten, die zaken doen met landen in oorlog – zoals Saoedi-Arabië in Jemen.
Een soldaat van de zuidelijke strijdkrachten in Jemen achter een machinegeweer bij een checkpoint in de havenstad Aden. Nederlandse pensioenfondsen beleggen in wapenfabrikanten, die zaken doen met landen in oorlog – zoals Saoedi-Arabië in Jemen. Foto EPA

Negen van de tien grootste Nederlandse pensioenfondsen beleggen in wapenfabrikanten, die systemen leveren aan landen die de mensenrechten schenden, zoals Saoedi-Arabië. Deze pensioenfondsen beleggen in totaal voor meer dan een miljard euro in veertien van dit soort wapenbedrijven.

Dit blijkt uit een donderdag gepubliceerd onderzoek van de vredesorganisatie PAX namens de Eerlijke Pensioenwijzer, een coalitie van maatschappelijke organisaties die het beleggen van pensioengelden toetsen op onder meer mensenrechten en milieu. „Het pensioengeld van de meeste Nederlanders wordt deels geïnvesteerd in wapenbedrijven die de gevechtsvliegtuigen van bijvoorbeeld Saoedi-Arabië in de lucht houden”, zegt onderzoeker Cor Oudes van PAX. Deze vliegtuigen maken bij bombardementen in Jemen veel burgerslachtoffers.

Nederland heeft vanwege de (burger)oorlog in Jemen, die aan 100.000 mensen het leven heeft gekost, de wapenexport naar Saoedi-Arabië in 2016 sterk beperkt. „Aan deze maatregel is gewerkt door ambtenaren, van wie de pensioengelden nu toch terechtkomen bij bedrijven die wel leveren aan dat land”, zegt Oudes. Dat gebeurt via het ABP, het pensioenfonds voor (semi-)overheidspersoneel, dat de pensioengelden belegt voor onder meer militairen, beleidsambtenaren en leraren.

Lange keten

Het ABP is de grootste belegger in wat PAX ‘foute wapenbedrijven’ noemt. Het grootste pensioenfonds van Nederland belegt voor zo’n 570 miljoen euro in United Technologies Corporation (UTC) en General Electric (GE). De twee bedrijven leveren en onderhouden motoren van militaire vliegtuigen in Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, dat ook betrokken is bij schendingen van mensenrechten en oorlogsrecht in Jemen.

„Natuurlijk is het niet zo dat de onderwijzer die bij het ABP spaart voor zijn pensioen, mede verantwoordelijk is voor de investeringen in wapensytemen die worden gebruikt in Jemen. Het gaat om getrapte verantwoordelijkheden in een lange keten”, zegt Oudes. „Maar elke schakel in de keten, zoals het pensioenfonds, heeft wel zijn eigen verantwoordelijkheid.” Dat betekent volgens PAX dat pensioenfondsen niet moeten beleggen in bedrijven die actief zijn in de ongeveer vijftig landen waar bijvoorbeeld een oorlog woedt.

Het enige grote Nederlandse pensioenfonds dat dit niet doet, is PMT, het fonds voor de metaalsector. „PMT heeft in 2018 besloten om niet langer te beleggen in bedrijven die betrokken zijn bij kernwapens en heeft daarbij zo’n brede selectie gemaakt dat ook de veertien bedrijven erbuiten vallen”, zegt Oudes. „Maar net als de andere Nederlandse fondsen heeft ook PMT geen beleid tegen foute wapenhandel.”

Lees ook het opiniestuk: Wrang: oorlog in Jemen als investering