De radeloosheid van de MS-patiënt

Zap De IDFA-documentaire MS toont de dilemma’s die optreden als patiënt en arts geen duidelijk pad naar de uitgang kennen. Voorzichtige, maar spannende gesprekken.

Hersenonderzoek in de documentaire MS.
Hersenonderzoek in de documentaire MS. Beeld NTR

Soms weten de dokters het ook niet meer. Het been van Marco van Basten werd in een soort klem geplaatst die het moest uitrekken, vertelde hij woensdag in De Wereld Draait Door. Zo moest er in zijn chronisch geblesseerde enkel nieuw kraakbeen ontstaan. Dat gebeurde niet: na de therapie had hij meer pijn dan ooit.

‘San Marco’ was te gast wegens de verschijning van zijn autobiografie. Hij mag door zijn misplaatste Sieg Heil bij Fox Sports wat ontheiligd zijn, de man heeft nog steeds een mystieke uitstraling. Dat komt, behalve door het pijnlijke einde van zijn voetballoopbaan op zijn 28ste, door een aangeboren stuursheid, waar op zijn 55ste weinig van is afgesleten.

Dat werd duidelijk toen Matthijs van Nieuwkerk hem vroeg een dagboekfragment voor te lezen over zijn afscheid in San Siro, waarin Van Basten dat „mijn begrafenis als voetballer” noemde. Van Basten: „Dat vind ik niet zo leuk. Lees jij het maar voor.” Van Nieuwkerk en tafelheer Wilfried de Jong bleven aandringen, maar scoorden slechts verbazing bij Van Basten. Hij had toch al gezegd dat hij het „niet zo leuk” vond?

Na Van Basten volgden andere, maar toch ook verwante medische dilemma’s in MS, onderdeel van een reeks IDFA-documentaires die een feestweek voor de veelkijker vormen. In MS werd de in multiple sclerose gespecialiseerde onderzoeker Jeroen Geurts tegenover patiënte Lineke van den Boezem geplaatst.

Het leverde een voorzichtig, maar spannend gesprek op. Want in hoeverre stonden deze twee mensen aan dezelfde kant? Voor Van den Boezem is MS de ziekte die haar leven steeds meer in een wurggreep neemt. Geurts heeft zijn hele leven in dienst gesteld van de bestrijding van de ziekte – en dat werk is wat hem gelukkig maakt.

Tussen de dialogen door zien we hen in het dagelijks leven. Geurts snijdt als een secure chef-kok een mensenbrein zachtjes in plakken. Later praat hij met zijn vader in Limburg over de vrees dat hij uiteindelijk helemaal niets zal ontdekken. Straks blijkt het allemaal “veur de kat z’n onderstel”.

Van den Boezem trekt thuis met een spijtig lachje schoenen met hakken aan. Verder dan een paar wankelende stappen door de woonkamer komt ze niet. Op tv bewondert ze de hooggehakte journaalpresentator Annechien Steenhuizen. „Zij loopt adembenemend.”

MS is te vergelijken met een sneeuwvlok, zegt ze ook. Bij elke patiënt is het verloop anders. Dat uit zich bij Van den Boezem in onzekerheid over de behandeling die haar artsen voorstellen om haar ziekte in te dammen. Liever wendt zij zich tot een Portugese arts, die een kuur met zeer hoge doses vitamine D voorschrijft. De beelden van een hoopvolle Van den Boezem in Porto worden door regisseur Suzanne Raes doorsneden met die van Geurts, die tegen een collega zegt: „Die vitamine-D-therapie, die is echt helemaal dood hè?”

Van den Boezem kiest voor de nogal gladjes aangeprezen Portugese aanpak, laat er zelfs een reguliere behandeling (die ook geen zekere resultaten belooft) voor lopen. Het gesprek daarover met Geurts, die haar arts niet is, maar natuurlijk wel een standpunt heeft, wordt geleidelijk ongemakkelijk. „Je kunt mensen toch niet vergelijken”, zegt Van den Boezem. Dat de centrale gedachte van de wetenschap is dat mensen juist wél te vergelijken zijn, houdt Geurts verder voor zich.

Zo toont MS de dilemma’s die optreden als patiënt en arts geen duidelijk pad naar de uitgang kennen. Soms gaat het om een kapotgeschopte voetbalenkel, soms om een heel lichaam dat niet meer naar de geest wil luisteren – de radeloosheid is verwant.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.