Camera’s moeten racisten weren

Voetbal Het kabinet en de KNVB willen harder optreden tegen racisme in voetbalstadions, onder meer met ‘slimme camera’s’.

Politici en mensen uit de voetbalwereld, onder wie premier Rutte (links) en Excelsior-speler Mendes Moreira (vierde van links), bij de bekendmaking van de plannen om racisme uit voetbalstadions te weren.
Politici en mensen uit de voetbalwereld, onder wie premier Rutte (links) en Excelsior-speler Mendes Moreira (vierde van links), bij de bekendmaking van de plannen om racisme uit voetbalstadions te weren. Foto Jeroen Jumelet/ANP

De tranen van Ahmad Mendes Moreira, de speler van Excelsior die twee weken geleden zwaar ontdaan van het veld liep nadat hij racistisch was toegezongen door supporters van FC Den Bosch. Daar begon minister-president Mark Rutte (VVD) een paar keer over op een podiumpje in de bossen van Zeist, donderdagavond. Die tranen hadden iets boven gebracht, zei Rutte, waar iedere Nederlander zich voor zou moeten schamen. Racisme is niet nieuw, het probleem ook niet, maar het is via voetbal nu wel „miljoenen huiskamers in gekomen”.

In de middag had zijn chauffeur de dienstwagen geparkeerd vlak bij een enorme uitvergroting van de speciale elftalfoto die het Nederlands elftal liet maken nadat de wedstrijd in de Keuken Kampioen Divisie werd gestaakt vanwege racisme, twee weken geleden. Rutte was er met collega-bewindslieden Bruno Bruins (Sport, VVD) en Ferdinand Grapperhaus (Justitie, CDA) om te praten met Moreira en de KNVB-top. Dat gebeurt zelden, zulk Haags bezoek bij de KNVB – de minister van Sport was er nog nooit geweest.

Lees ook: spelers van Den Bosch over racisme door hun eigen supporters

Mendes Moreira had in het gesprek met Rutte, de bewindslieden en de KNVB nog eens verteld wat hij had meegemaakt. „Vanaf de eerste minuut begint het al en wordt er k-zwarte, k-neger, katoenplukker en Zwarte Piet gezegd”, zei hij daar eerder over op televisie.

Dat had indruk gemaakt. Het bracht „energie in de ruimte”, zei Bruins. En daarna was het over maatregelen gegaan: het moest zo concreet mogelijk worden, na vele statements van topvoetballers en een onderzoek door het Openbaar Ministerie naar het incident.

Gezichtsherkenning

Die komen er ook, al zijn er nog heel veel vragen over de uitvoerbaarheid, privacy en geld. Vooral omdat de belangrijkste voorgenomen maatregel bestaat uit het plaatsen van ‘slimme camera’s’ op stadiontribunes. De camera’s moeten gezichtsherkenning hebben en geluid opvangen, zei Bruins. Ze moeten worden uitgelezen door clubs of politie en ervoor zorgen dat mensen die zich racistisch uitlaten op de tribune ook daadwerkelijk gepakt kunnen worden – dat is nu nog een groot probleem.

Opmerkelijker is misschien nog wel dat Rutte, Bruins, Grapperhaus en de KNVB óók willen dat zulke camera’s langs honderden of duizenden amateurvelden komen te staan. Bruins zei daar een bijdrage uit zijn begroting voor te willen vrijmaken, al wilde hij nog geen bedragen noemen. Dus ouders die naar hun voetballende kinderen komen kijken kunnen straks worden opgenomen? „Ik ben daar persoonlijk niet tegen als dat nodig is om racisten te pakken”, zei Bruins.

Lees ook: een interview met ex-voetballer Andwelé Slory en zijn moeder over racisme

Kabinet en KNVB spraken ook af dat gemeenten werk moeten maken van een ‘persoonsgerichte aanpak’ – mensen die zich schuldig maken aan racisme moeten ook in het ‘gewone leven’ worden gevolgd. Als ze bijvoorbeeld een andere wetsovertreding begaan, moeten ze hard worden gestraft.

De meldplicht die rechters nu al kunnen opleggen aan mensen met een stadionverbod moet worden „aangescherpt” en liefst „vaker toegepast”, hoewel Grapperhaus zich haastte om te zeggen dat kabinet en KNVB niet „op de stoel van de rechter gaan zitten.” Wat de politici en de voetbalbond verder willen onderzoeken: puntenaftrek voor clubs waar racistische incidenten zich voordoen, hogere boetes, langere stadionverboden. Eind januari moet er een concrete uitwerking van de plannen liggen.

Biometrische gegevens

Harde woorden, maar voor eind januari moeten vele vragen worden beantwoord. Moeten voetbalclubs databases met de gezichten van hun supporters aanleggen? Hoe veilig zou dat zijn? Wie kan er bij die informatie? D66, coalitiepartner van Ruttes VVD, schreef eerder deze maand in het pamflet ‘Digitale Revolutie’ juist dat de overheid terughoudend moet zijn met technieken zoals gezichtsherkenning. „Verbied gezichtsherkenning en ingrijpende algoritmes tot er wetgeving en toezicht is”, schrijft Tweede Kamerlid Kees Verhoeven in dat stuk.

ADO Den Haag gebruikt al meer dan tien jaar gezichtsherkenning bij de ingang van het stadion. Clubcards van supporters in risicovolle vakken beschikken over biometrische gegevens van de kaarthouder, gecombineerd met een pasfoto. De club is er tevreden over. Mensen met stadionverbod kunnen zo lastiger het stadion in.

Digitale gezichtsherkenning op de tribunes zelf zou nieuw zijn. Wie dat gaat betalen is onduidelijk. De clubs waren niet bij het gesprek, terwijl ze wel zouden moeten betalen. Het Rijk kan dat niet doen, omdat het zou gelden als staatssteun aan (commerciële) voetbalclubs.

De hoofdrolspeler, Mendes Moreira, stond na afloop van het gesprek op witte sneakers tussen de pakken van Rutte, Bruins en Grapperhaus. „Zo’n gesprek maak ik natuurlijk niet vaak mee”, zei hij. De voetballer was blij dat er over concrete maatregelen was gesproken. „Al los je dit probleem natuurlijk niet in een paar weken op”, zei hij. De speler gaat, net als de scheidsrechter die het duel staakte, helpen om de plannen uit te werken.

Vlak voordat Mark Rutte vertrok, pakte hij Mendes Moreira even bij de schouder. Hij lachte: „En nu weer lekker voetballen.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.