Opinie

Willen we meer of minder religie?

Lotfi El Hamidi

Is religie terug van (nooit) weggeweest? Zo ja, is dat een probleem? Hoewel voor het eerst meer dan de helft van de Nederlanders zich niet tot een religieuze groep rekent, blijken steeds meer mensen de weg naar de kerk te vinden. Niet om te bidden, maar voor hulp. Door een almaar terugtrekkende overheid fungeert de kerk als bezemwagen van de samenleving. Zodra de ambtenaar vrijdagmiddag naar de borrel vertrekt, loopt de radeloze alleenstaande moeder richting de kerk.

De verzorgingsstaat is dood, lang leve de kerk.

Maar religie beperkt zich niet alleen tot armoedebestrijding. Zo waren er onlangs in Utrecht duizenden mensen bij de Mars voor het Leven, georganiseerd door een christelijke groep tegen abortus. Ook fractievoorzitters Kees van der Staaij (SGP) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) waren aanwezig. De ‘pro-life’-beweging heeft de wind mee, want uit recent onderzoek blijkt dat steeds meer jongeren conservatiever denken over zaken als abortus en euthanasie. Zodra geloof een stem heeft (dixit ChristenUnie) zijn progressieve verworvenheden niet meer vanzelfsprekend. Is er reden tot zorg?

De kans dat religie de politiek sterk zal beïnvloeden is vrij klein. De staat bepaalt de plek van religie in de samenleving, niet andersom, zo schrijft de Franse politicoloog Olivier Roy in zijn boek Is Europe Christian? De scheiding van kerk en staat is nagenoeg overal een feit, ook in landen die zich als religieus presenteren. Zelfs een ‘grondwetloze’ staat als Saoedi-Arabië is seculier te noemen, al zegt het de goddelijke wetten van de Koran te volgen, aldus Roy. Zo liet kroonprins Mohammed bin Salman in 2017, toen hij de facto heerser werd van het koninkrijk, meteen invloedrijke geestelijken een eed afleggen en beperkte hij de bevoegdheden van de religieuze politie.

Vrij naar Oscar Wilde: alles draait om religie, behalve religie. Religie draait om macht.

Terug naar Nederland. Dat het onwaarschijnlijk is dat geloof het politieke beleid in Den Haag zal gaan bepalen, betekent niet dat het geen invloed heeft op de samenleving. Georganiseerde religie kan een ongewenste uitwerking hebben, zoals we eerder zagen bij een aantal informele koranscholen. Maar tegelijkertijd kan religie ook weer een verbindende kracht zijn, zoals in december met de ‘Tafels van Hoop’, een initiatief van Kerk in Actie om vluchtelingen zich welkom en minder eenzaam te laten voelen.

„Religie is een verbazingwekkend fenomeen, dat een tegenstrijdige rol speelt in het leven van de mens”, zei de Iraanse socioloog Ali Shariati (1933-1977). „Religie kan vernietigen of leven inblazen, in slaap sussen of opwekken, mensen in slaven veranderen of hen juist bevrijden, onderdanigheid aanleren of opstandigheid kweken.”

Lotfi El Hamidi (L.elHamidi@nrc.nl @Lotfi_Hamid) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.