Werkgevers en vakbonden keren zich tegen zzp-plan kabinet

Forse kritiek Volgens de sociale partners is het voorstel zo complex dat het voor „meer onduidelijkheid” en uitvoeringsproblemen zal zorgen.

Zzp’er in een gedeelde werkruimte in Utrecht.
Zzp’er in een gedeelde werkruimte in Utrecht. Foto Robin vanLonkhuijsen/ANP

Werkgevers en vakbonden hebben forse kritiek op de kabinetsplannen rond zzp’ers, zelfstandigen zonder personeel. In een gezamenlijke reactie vragen de sociale partners minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid, D66) woensdag om een vorige maand verschenen concept-wetsvoorstel niet naar de Tweede Kamer te sturen. Die wet zou zzp’ers onder meer verplichten om een tarief van minimaal 16 euro per uur te hanteren.

De wettekst is „uitermate complex” en zal „juist voor meer onduidelijkheid zorgen”, schrijft de Stichting van de Arbeid, waarin de werkgeversorganisaties VNO-NCW, MKB-Nederland, LTO en de vakbonden FNV, CNV en VCP samenkomen.

Het minimumuurtarief zal leiden tot een „grote toename van de administratieve lastendruk”, voor zowel zzp’ers als hun opdrachtgevers, voorzien de sociale partners. Veel zzp’ers factureren nu niet hun uurloon, maar bijvoorbeeld een prijs per project. Volgens de wet moeten zij op papier aannemelijk maken dat zij het minimumuurloon vragen, bijvoorbeeld door bij te houden hoeveel tijd zij daadwerkelijk aan een opdracht besteden. Wie daarin tekortschiet, kan een boete krijgen. Ook opdrachtgevers riskeren een boete als zij een laag uurtarief betalen.

De Stichting van de Arbeid vreest dat die boete averechts zal werken. Zelfstandigen die onderbetaald worden, kunnen huiverig zijn om zich te melden bij de Inspectie SZW, uit angst dat zij zelf ook fouten hebben gemaakt in hun administratie.

Lees ook dit interview met minister Koolmees: ‘Ik kan niet zeggen dat een leraar nooit een zzp’er kan zijn’

Manipulatie

Daarnaast voorzien werkgevers en vakbonden „forse” uitvoeringsproblemen. Bedrijven die lage tarieven willen betalen, zouden gemakkelijk hun administratie kunnen manipuleren, waarna de inspectie die manipulatie moeilijk zou kunnen aantonen. Bovendien kunnen andere bedrijven, die wel „te goeder trouw” zijn, „onbedoeld” fouten maken en een boete krijgen, volgens de sociale partners.

Ook een ander kabinetsvoornemen ziet de Stichting van de Arbeid niet zitten. Koolmees wil zzp’ers met een hoog uurtarief (meer dan 75 euro per uur) de mogelijkheid geven om zichzelf en hun opdrachtgevers te vrijwaren van boetes en naheffingen. In een ‘zelfstandigenverklaring’ kan zo’n zzp’er expliciet afstand nemen van werknemersrechten zoals een pensioenregeling en loondoorbetaling bij ziekte. Wie zo’n verklaring heeft, riskeert geen naheffingen of boetes meer – zelfs niet als de Belastingdienst naderhand constateert dat de zzp’er als werknemer behandeld moet worden, omdat die bijvoorbeeld weinig vrijheid heeft om het werk op zijn eigen manier of in zijn eigen tijd uit te voeren.

Lees ook dit artikel over het minimum-uurtarief voor zzp’ers: 16 euro per uur – een ‘lachertje’ dat armoede moet voorkomen

Koolmees heeft die zelfstandigenverklaring bedacht om de ‘sterkere’ zzp’ers, die een goede onderhandelingspositie hebben, meer zekerheid te geven. Maar volgens de Stichting van de Arbeid onderbouwt het kabinet niet waarom zzp’ers met een uurtarief van 75 euro altijd „voldoende weerbaar” zijn ten opzichte van hun opdrachtgever. Ook is er een risico dat de verklaring wordt aangevraagd door mensen die er geen recht op hebben, bijvoorbeeld omdat hun uurtarief te laag is. De sociale partners vrezen dat dit soort misbruik moeilijk is op te sporen, zeker als de administratieve werkelijkheid lijkt te kloppen.

Een woordvoerder van minister Koolmees wil nog niet reageren op het nieuws, omdat ze daarmee het debat zou doorkruisen dat de Tweede Kamer woensdag en donderdag voert over de begroting van Sociale Zaken, waarin ook de zzp-plannen aan bod komen. Donderdagmiddag komt Koolmees aan het woord.