‘Nederland heeft binnen EU langste lijst veilige landen’

Asielzaken Geen ander EU-land vindt meer landen als veilig dan Nederland. Aanvragen van asielzoekers uit die landen worden vaak afgewezen.

Nederland heeft binnen de Europese Unie de meeste landen op de lijst met veilige landen staan. Dat blijkt woensdag uit onderzoek van Trouw en onderzoeksplatform Investico. EU-lidstaten mogen zelf de lijsten samenstellen met landen waarvan inwoners in principe onvoldoende gevaar lopen om in aanmerking te komen voor een asielstatus. Daardoor bestaan er binnen Europa per land verschillende regels.

Investico en Trouw bekeken hoeveel landen de EU-lidstaten als veilig beschouwen, de EU zelf niet meegeteld. Nederland staat met 32 veilige landen bovenaan die lijst. Daarna classificeren het Verenigd Koninkrijk (24 landen) en Oostenrijk (20) de meeste landen als veilig. Vorig jaar was 22 procent van de ruim 20.000 asielaanvragen in Nederland afkomstig van ‘veiligelanders’, in 2016 was dit 40 procent van alle aanvragen.

Landen worden aangemerkt als veilig als mensen er niet worden vervolgd vanwege bijvoorbeeld ras en geloof, en als er geen foltering of onmenselijke behandeling plaatsvindt. De lijst werd in 2015 ingevoerd om aanvragen met weinig kans van slagen door middel van een kortere procedure sneller af te wijzen, om zo de asielopvang te ontlasten. Het is voor asielzoekers uit deze landen niet onmogelijk om asiel te krijgen, maar zij moeten aantonen dat hun land van herkomst niet veilig is door hun persoonlijke situatie.

Nederland is een van de weinige landen in de Europese Unie die bijvoorbeeld Marokko en Oekraïne als veilig aanmerken, waardoor de kans op asiel voor mensen uit die landen kleiner is dan elders. Van 2016 tot en met 2018 werd 2 procent van de aanvragen door Oekraïeners ingewilligd in Nederland, tegenover een EU-gemiddelde van 21 procent, blijkt uit de cijfers van Investico. In dezelfde periode kreeg 5 procent van de Marokkanen asiel, in de hele EU was dit gemiddeld 11 procent.

Vluchtelingenwerk kent de lange lijst van ‘veilige landen van herkomst’ die Nederland hanteert, zegt woordvoerder Martijn van der Linden. „Wij vinden dat een land pas op die lijst zou moeten komen als het echt honderd procent veilig is. Zo’n lijst is vooral risicovol voor vluchtelingen die niet vanwege oorlog maar vanwege hun politieke of journalistieke activiteiten gevaar lopen, of vanwege hun seksuele geaardheid. Het risico bestaat dat deze mensen afgewezen worden terwijl ze wel bescherming nodig hebben. Zo kan een homoseksuele asielzoeker uit Jamaica recht hebben op asiel. Net als een politieke opposant uit het Marokkaanse Rifgebied. Terwijl Jamaica en Marokko ‘veilige landen’ zijn.”

Vluchtelingenwerk vindt dat bij het beoordelen of een land ‘veilig’ is, niet alleen naar de papieren werkelijkheid gekeken moet worden: heeft het land mensenrechtenverdragen ondertekend? Maar vooral hoe het land in de praktijk omgaat met mensenrechten en de behandeling van minderheden en politieke opposanten.

Overigens is minder dan tien procent van de asielzoekers in de opvang afkomstig uit een ‘veilig land’. (NRC)