Foto Aly Song/Reuters

Interview

Kiki Bertens: ‘Mijn carrière is nu al geslaagd, wat hierna ook gebeurt’

Interview | Kiki Bertens Wat als een scheurtje begon, bleek het begin van het einde van de samenwerking tussen Kiki Bertens en coach Raemon Sluiter. „Hij was er áltijd mee bezig. Veel meer dan ik.”

Het was altijd onderdeel van het grotere plan. De stap naar zelfstandigheid. Eigenaarschap nemen. Begin deze maand brak tennisster Kiki Bertens met coach Raemon Sluiter, na vier succesvolle jaren. Dat besluit, een moeilijk besluit, is ook een weerspiegeling van haar persoonlijke ontwikkeling, waarin ze meer de regie neemt over haar carrière.

Ze is onder Sluiter „ontzettend gegroeid” zegt ze zelf, „als speelster en als mens”. Bertens (27): „Rae heeft altijd gezegd: ik wil dat jij je eigen keuzes gaat maken en dat je mij eigenlijk niet meer nodig hebt. Ik denk dat ik op het punt ben gekomen dat ik de dingen zelf kan.”

Ze benadrukt: ze hebben het altijd goed gehad, ze kijkt met plezier terug, gaat hem missen. Maar: „De chemie was misschien uitgewerkt. Het is gewoon zwaar geweest. Voor beide kanten, ook voor Rae. Hij was er áltijd mee bezig. Veel meer dan ik. Wat hem natuurlijk een hele goede coach maakt. Maar ik denk dat het best wel intens is geweest samen.”

Ze zit aan een lange tafel in de kantine van Tennis Vereniging Ridderkerk, in een gesprek met drie kranten. Ze oogt uitgerust, praat ontspannen, lacht veel. Ze heeft net een vakantie en een vrijgezellenfeest achter de rug – binnenkort gaat ze trouwen.

Het zijn de weken van bijkomen en bijtanken, na een slopend jaar. Ze is net weer begonnen met de fysieke trainingen, in voorbereiding op het nieuwe seizoen. Eerste toernooi: 6 januari in Brisbane, Australië.

Verderop aan een tafeltje zitten verloofde Remko de Rijke, als fysiotherapeut ook betrokken bij de begeleiding, en Elise Tamaëla, die Sluiter opvolgt. Tamaëla zat al in het team, als tweede coach en als fysio. De laatste twee maanden van dit seizoen reisde ze fulltime mee.

Sluiter bleef thuis. Na een mindere periode, met een zeer teleurstellende US Open, wilde hij „de diepte” in met Bertens. Maar zij stond daar in die fase, begin september, niet voor open. Wat als een scheurtje begon, bleek het begin van het einde van de samenwerking.

De diepte ingaan, waar zat dat precies in?

„Ik wil altijd wel de diepte in. Ik blijf altijd aan mezelf werken, probeer mij te verbeteren. Alleen even niet op dat moment. Ik was vermoeid aan het raken. Raemon wilde met mij wedstrijden gaan terugkijken. Maar ik zag het op dat moment niet zitten om iets nieuws [videoanalyse] toe te voegen. Dat zou voor mij veel energie kosten, terwijl ik al bijna geen energie had.”

Tamaëla geeft je meer rust, zeg je. Wat bedoel je daarmee?

„Met Rae heb ik mij ook altijd goed gevoeld. Je kent elkaar door en door. Ik zag hem nog vaker dan Rem. Dan heb je altijd dingetjes. Bij Elise kon ik totaal mezelf zijn, niet dat ik dat bij Rae niet kon, hoor. Ik voelde mij echt vrij onder Elise. Ik kon op de baan mijn ding doen, goed blijven focussen.

„Ik ben gaan nadenken: wat wil ik? Hoe kan ik nog groeien? Wat is daarvoor nodig? Met een andere prikkel denk ik dat ik nog iets hoger kan komen, of mij beter ga voelen.”

Was Sluiter soms te confronterend?

„Rae gaat er op een andere manier hard in, in vergelijking met Elise. Ik weet niet zo goed hoe ik dat moet omschrijven. Bij Elise is het meer dat het uit míj komt, dat ik open ben, praat over dingen. Het gaat nu iets natuurlijker.”

Rustig oogde Bertens niet altijd de afgelopen maanden. In meerdere wedstrijden was ze gefrustreerd. Ze ergerde zich aan jeugdige fans op de tribune in Beijing en noemde ze ‘kutkinderen’, in een coachinggesprekje op de baan met Tamaëla. En in Wuhan kreeg Bertens een waarschuwing nadat ze woedend een deuk in de boarding sloeg met haar racket. In een toelichting op de breuk liet Sluiter doorschemeren dat hij dit soort gedrag niet zou accepteren.

Had je met Sluiter een strijd over je houding op de baan?

„Nee, ik weet zelf ook dat het niet oké is. Dat zegt Elise ook tegen mij. Soms gaat het niet, hoe vaak ik ook tegen mezelf zeg: doe normaal. Soms ben je zo moe en komen er zoveel emoties en spanningen bij kijken. Dan moet het er gewoon uit. Dan maar liever er niet goed bij staan, maar wél winnen. Raemon hoopte dat ik won op een goede manier, dat vond hij belangrijker dan het winnen zelf. Bij mij staat het winnen op één, maakt niet uit hoe.”

Betere balans in 2020

De vermoeidheid laat in het seizoen, zorgde voor toenemende irritatie. Ze speelde 28 toernooien en 81 wedstrijden, de meeste van alle toptienspelers. „Ik weet van mezelf dat ik heel veel aan kan. Alleen, afgelopen jaar is te veel geweest.”

Ze speelde extra toernooien in de strijd voor een ticket voor de WTA Finals, het prestigieuze en lucratieve evenement met de acht beste spelers van het jaar. Via een omweg kwam ze daar in actie, als reservespeler.

Bertens puzzelt nu met haar schema voor 2020. Daarin wil ze een betere balans vinden tussen rust en belasting. „Ik zeg elk jaar dat ik het rustiger aan ga doen, maar elk jaar wordt het drukker.”

Om die reden meed ze de afgelopen twee jaar de Fed Cup, het landentoernooi. Bertens weet nog niet of ze begin februari meedoet tegen Wit-Rusland in Den Haag. Een cruciaal duel: het vrouwenteam kan plaatsing afdwingen voor de nieuwe finaleronde, in april in Boedapest.

„Als je kijkt naar: ik wil het rustiger aan doen, dan kan het gewoon niet samen”, zegt Bertens. Van belang hierin is of zij in 2020 naar de Olympische Spelen van Tokio wil: in dat geval moet ze eerst een Fed Cup-ontmoeting spelen, dus het duel tegen Wit-Rusland.

„Maar persoonlijk heb ik niks met de Olympische Spelen”, zegt Bertens. De komende weken heeft ze gesprekken met verschillende betrokkenen en weegt ze alle opties. Naar verwachting beslist ze in december.

Onder spelers van de nationale teams bestaat kritiek op het functioneren van Paul Haarhuis, captain van het Fed Cup- en Davis Cup-team. Voornaamste punten, zo bleek onlangs in NRC: zijn gebrekkige manier van communiceren en zijn geringe betrokkenheid bij de loopbaan van spelers.

Kritiek op Paul Haarhuis: ‘Ik leg mijn functie als Fed Cup-captain zo neer hoor’

Kopvrouw Bertens zegt dat „hij in sommige dingen inderdaad zijn werk niet helemaal optimaal gedaan heeft”. Bertens: „Er zijn dingetjes gebeurd. Niet weten wie wanneer speelt. Niet weten hoe hoog spelers staan. Bij ontmoetingen dacht ik soms: ben je er wel helemaal bij?”

Het functioneren van Haarhuis is in september op haar initiatief besproken onder de Fed Cup-spelers. „Ik heb alle meiden gepolst: wil iedereen dat Paul blijft? Is iedereen tevreden? Of staan we open voor iemand anders? Als dat zo is, moet iemand naar voren komen om dat te zeggen.”

Plan was dat ze dat eind van dit jaar zou bespreken met Haarhuis en diens baas Jacco Eltingh, technisch directeur van tennisbond KNLTB.

Bertens nam het voortouw omdat ze snapt „dat sommige meiden een beetje bang zijn om dit te doen”, zegt ze. „Toen heb ik gezegd: als ik diegene moet zijn, dan wil ik dat prima doen.” Ze stuurde alle betrokken spelers een berichtje. De uitkomst, volgens Bertens: „Hij zou prima kunnen blijven, maar het zou ook prima zijn als er een nieuwe [captain] komt.” Zelf zegt ze ook onder Haarhuis te kunnen spelen in de Fed Cup.

Maar haar individuele carrière is leidend. Bertens, nummer negen van de wereld, houdt nu voor het tweede jaar op rij stand in de toptien. Ze beleefde een sterke eerste seizoenshelft: in mei werd ze nummer vier van de wereld na toernooiwinst in Madrid.

Maar het was ook het jaar waarin ze haar status op de grand slams, de vier belangrijkste toernooien, niet waarmaakte: ze kwam niet verder dan de derde ronde.

Ga je iets veranderen in je aanpak voor de grand slams?

„Ik probeer er niet te veel nadruk op te leggen, omdat dat bij mij een beetje averechts werkt. Voor mijn gevoel heb ik die wedstrijden niet anders benaderd dan normaal. Het had ook niet veel met spanning te maken. Alleen: het ene toernooi lukt het wel, het andere niet. Toevallig is het op de grand slams dit jaar niet gelukt. Misschien dat er komend jaar wel één mooie grand slam bij zit. Ik blijf gewoon elke week benaderen als iedere andere week.”

Je wordt in december 28, je gaat trouwen, je hebt er nooit een geheim van gemaakt dat je kinderen wil. Hoe lang wil je nog tennissen?

„Geen idee. Echt geen idee. Kinderen staan nog niet op de planning hoor, dus wees maar niet bang. Ik wil er geen tijd op plakken, anders zou ik ernaar toe gaan werken, dat wil ik niet. Zolang ik mij goed voel, zolang ik het op deze manier volhoud, ga ik gewoon door.”

Is de nummer 1-positie voor jou een doel?

Voorzichtig: „Je probeert het altijd.”

Maar wil je het ook echt?

„Ja, ergens wel. Ik doe er alles voor om dat te laten gebeuren. Ik denk dat mijn carrière nu al geslaagd is, wat hierna ook gebeurt. Alleen, ik wil er alles aan doen om het misschien nog ietsje mooier te maken.”