Opinie

Het misverstand dat armoede luiheid is

Clarice Gargard

Bijstandsgerechtigden moeten de bijstand terugverdienen en een tegenprestatie leveren, vindt de VVD. De partij die de loper graag voor multinationals uitrolt, is minder hartelijk voor gewone mensen. Maar antipathie jegens armen komt vaker voor dan we toegeven.

Vorige week maakte staatssecretaris Tamara van Ark (Sociale Zaken, VVD) bekend gemeenten te gaan verplichten iets terug te eisen van mensen in de bijstand. Bij weigering zou er een nader te bepalen strafmaatregel volgen. Je zou denken dat moeten leven van de controlerende staat al gênant genoeg is, zonder deze trap na.

Zo zag ik op sociale media dat een ontslagen straatveger de optie kreeg om weer straten te vegen. Als tegenprestatie.

Armoede is niet wie je bent, maar een situatie waarin je terechtkomt. Met name als je ouder, alleenstaand, werkloos bent of een beperking hebt. Die wordt verergerd door initiatieven als dit. Maar ook bijvoorbeeld door de zogeheten kostendelersnorm – van nota bene de PvdA in 2015 – die stelt dat je minder bijstand krijgt als je samenwoont.

De keuze is dus tussen armer worden, of isolement. Dat laatste zou je eigenlijk als een vorm van armoede kunnen zien.

Medeburgers zijn vaak medeplichtig aan ‘aporofobie’, de angst voor armoede en weerzin tegen arme mensen – een term die in de jaren negentig van de vorige eeuw is bedacht door de Spaanse filosoof Adela Cortina. Volgens haar is de heersende afkeer jegens migranten en vluchtelingen niet het resultaat van xenofobie, maar van aporofobie. Ik vermoed dat het eerder én-én is, maar het klopt wel dat de expat – die je kunt zien als rijke westerse vluchteling of migrant – vaker wordt verwelkomd dan de arme.

Mensen zijn ook geneigd ‘adviezen’ aan armen te geven over kostenbesparing. Een voorbeeld is Andrew Booton, de voorzitter van de Cheltenham Civic Society, een Britse instelling die zich inspant voor het behoud van het historische stadshart van Cheltenham. In augustus twitterde hij dat zijn zelfbereide Chinese maaltijd minder dan vijf pond kostte, en dat armoede eigenlijk gewoon luiheid is (nadat zijn tweet viral ging bood hij zijn excuses aan).

Alsof de cumulatie van rekeningen en schulden van iemand die in armoede leeft met één goedkope maaltijd is terug te draaien.

Ik weet niet hoe het is om in complete armoede te moeten leven. Maar ik herinner me wel hoe alles veranderde toen mijn familie naar Nederland kwam. Ineens moesten we elk dubbeltje drie keer omdraaien.

Van vrienden die in een arm gezin zijn opgegroeid, hoor ik hoe ze soms ’s nachts met kaarsen naar het toilet gingen, omdat er geen geld was om de elektriciteitsrekening te betalen.

In sommige gemeenten kregen de raadsleden opdracht om een tijdje te leven van een paar tientjes, om te ervaren hoe het is om arm te zijn. Blijkbaar zijn de getuigenissen van degenen die echt zo leven niet voldoende om het beleid aan te passen.

Dat blijkt weer met de VVD die met deze maatregel voor bijstandsgerechtigden benadrukt dat voor niets de zon opgaat. Behalve als je Dijkhoff bent. Dan krijg je als VVD-fractievoorzitter niet alleen meer geld dan collega’s, maar ook nog eens 37.000 euro wachtgeld per jaar voor eerdere banen als staatssecretaris en een ministerschap van vier weken. Zelf ziet hij die 66.000 euro tot juni 2019 als „uitgesteld loon”.

Jammer voor ‘uitkeringstrekkers’. Hadden ze maar moeten bedenken dat ze zich rijk kunnen maken als volksvertegenwoordiger, in plaats van ervoor te kiezen arm volk te zijn.

Clarice Gargard is programmamaker en freelance journalist.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.