Banken willen ‘antiwitwashuis’

Warroom tegen witwassen Banken moeten onderling en met toezichthouders samenwerken om financiële criminaliteit op te sporen, concluderen de banken zelf.

Rabobank-topman Wiebe Draijer ziet banken in de nabije toekomst bij de koffieautomaat overleggen.
Rabobank-topman Wiebe Draijer ziet banken in de nabije toekomst bij de koffieautomaat overleggen. Foto Olivier Middendorp

Bij de koffieautomaat de beste opsporingsmethodes van financieel witwassen uitwisselen? Als het aan bestuursvoorzitter van de Rabobank Wiebe Draijer ligt, is dat eind volgend jaar heel normaal.

Draijer schetste zijn ideale overlegscenario woensdag in het persgesprek na afloop van de bestuursvergadering van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). Hij en de voorzitter van de bankenclub, Chris Buijink, spraken de verwachting uit dat er eind 2020 een fysieke locatie is waar bankmedewerkers met overheidsinstellingen samenwerken om financiële criminaliteit te ontdekken. Buijink noemde het de „Nederlandse warroom” tegen witwassen.

Lees ook: Die verdachte miljoenen deden bij ABN Amro geen lampje branden

De vergadering van de in Amsterdam gevestigde NVB was in Den Haag omdat de bestuursleden vooraf op bezoek waren bij minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) en minister van Justitie Ferdinand Grapperhaus (CDA). Die kondigden deze zomer aan met nieuwe wetgeving te willen komen, zodat banken effectiever kunnen samenwerken in de strijd tegen criminaliteit. De wetsvoorstellen volgen in de komende weken, hoorden de bankiers van de ministers.

Nederlandse banken liggen onder vuur, omdat ze de afgelopen jaren hun ‘poortwachtersrol’ van het financiële systeem hebben verwaarloosd. ING trof vorig jaar een schikking van 775 miljoen euro vanwege gebrekkig toezicht. Het Openbaar Ministerie kijkt momenteel of ABN Amro kan worden vervolgd. Ook Rabobank, Volksbank en Triodos kregen boetes of aanwijzingen.

Samenwerken met de instanties die tegelijkertijd de banken aan het vervolgen zijn, is dat niet gek? „Ja, er zit spanning op deze samenwerking. Maar het zal toch moeten”, zegt Draijer. Buijink: „Banken moeten hun erfenis uit de weg ruimen. Maar dat lost het probleem nog niet op.”

Maffiose bendes

De banken zijn ervan overtuigd dat alleen als ze onderling en met opsporingsinstanties samenwerken, „de echt maffiose bendes” kunnen worden aangepakt, zei NVB-voorzitter Buijink. Banken moeten transactiegegevens kunnen uitwisselen, zodat ze criminele netwerken in kaart kunnen brengen en patronen kunnen ontdekken. Ook willen ze van de opsporingsinstanties horen of de meldingen die ze doen over mogelijke foute klanten of transacties, nu wel of niet klopten.

De eerste stap naar een gezamenlijke ‘nutsvoorziening’ tegen witwassen is dit najaar gezet. ING, Rabobank, ABN Amro, Volksbank en Triodos kijken in een proef wat het oplevert als ze in de zoektocht naar foute transacties hun bestanden naast elkaar leggen. Dat gebeurt nog wel met geanonimiseerde, oude gegevens. Banken hebben nu nog geen toestemming om de volledige gegevens uit te wisselen. Volgens NVB-voorman Buijnk is dat een spannende maar wel zeer belangrijke horde in de loop van volgend jaar: geeft de Autoriteit Persoonsgegevens daarvoor toestemming?

Lees ook:Witwassen blijft worstelen voor bank

Ook willen banken een fiat krijgen om hun gegevens te toetsen aan de gemeentelijke basisregistratie en om het burgerservicenummer van een klant te registeren. Buijink: „Een klant kan nu zeggen dat hij of zij ergens woont, zonder dat wij dat kunnen controleren. En als bij de ene bank bij A. Jansen alarmlichten afgaan, ziet de andere bank dat niet; er zijn immers zoveel mensen die A. Jansen heten.”

Door alle systemen te koppelen, gezamenlijk slimme algoritmes te ontwerpen en ervaringen uit te wisselen, hopen de banken ook efficiënter te kunnen werken. De kosten voor een ‘antiwitwashuis’ worden betaald door de banken.

De toezichthouders hebben de banken dit jaar gedwongen veel meer personeel in te zetten op customer due diligence en transactiemonitoring. In totaal nu zo’n achtduizend mensen, schat Draijer. Bij zijn Rabobank gaat het om 2.300 medewerkers, duizend meer dan vroeger. Draijer verwacht dat als de samenwerking tussen banken op gang komt, en de achterstand uit het verleden is ingehaald, daar weer een derde vanaf kan. „Hopelijk kunnen die zich dan gewoon weer met normale klanten bezighouden.”