Spaanse politiek niet meer eensgezind over geweld tegen vrouwen

Geweld tegen vrouwen In Spanje is verontwaardigd gereageerd op de afwijzing van de partij Vox om een verklaring over geweld tegen vrouwen te steunen.

Demonstratie in Madrid maandag tijdens de internationale dag tegen geweld tegen vrouwen.
Demonstratie in Madrid maandag tijdens de internationale dag tegen geweld tegen vrouwen. Foto Sergio Perez/Reuters

Javier Ortega Smith, parlementariër namens de radicaal-rechtse partij Vox, bleef stoïcijns de andere kant op kijken toen activiste Nadia Otmani hem er in het gemeentehuis van Madrid schreeuwend van beschuldigde „geen respect” te tonen voor de slachtoffers van ‘partnergeweld’. Kort daarvoor had Ortega namens zijn partij verklaard een jaarlijkse gezamenlijke verklaring voor het terugdringen van dat geweld niet te willen ondertekenen zolang daarin onderscheid wordt gemaakt tussen vrouwen en mannen. Daarmee is er voor eerst sinds vijftien jaar geen unanieme verklaring over geweld tegen vrouwen in de Spaanse hoofdstad.

De weigering werd Otmani, die als voorzitter van de organisatie Al Amal opkomt voor de rechten van migrantenvrouwen en die daarom bij de zitting aanwezig was, te veel. Zij zit in een rolstoel sinds zij in 1997 gehandicapt raakte toen ze probeerde haar zus te beschermen tegen haar gewapende zwager – de zus overleefde, haar belager kreeg negen jaar cel. „Je kunt dit niet maken! Je kunt geen politiek bedrijven met partnergeweld”, schreeuwde Otmani door de zaal. De politicus van Vox hield zich doof en stelde later dat hij het ongepast vond dat de vrouw een andere spreker onderbrak.

De slachtoffers hebben een stem

Vox haalde zich maandag de woede van nog veel meer Spanjaarden op de hals. De tienduizenden die op de Internationale dag tegen geweld tegen vrouwen de straat op gingen in grote steden als Madrid, Barcelona en Sevilla richtten zich specifiek tegen de partij. „Luister Vox, de slachtoffers hebben een stem!”, zo luidde één van de zinnen die massaal werden geroepen.

Lees ook: woede om ‘machogeweld’ Spanje

Spaanse regeringen hebben de afgelopen decennia op allerlei manieren geprobeerd het beeld van de machocultuur bij te stellen, een erfenis uit de tijd van de dictatuur van Francisco Franco (1939-1975) toen van vrouwen werd verwacht dat ze kinderen baarden, kookten en schoonmaakten. Vijftien jaar geleden werd besloten het uitbannen van partnergeweld prioriteit te geven. In 2004 werd er een wet tegen vrouwenmishandeling ingevoerd en kwam er een ministerie van Gelijkheid. Slachtoffers worden geteld. Rechtszaken nauwkeurig gevolgd. De afgelopen vijftien jaar zouden er 1.027 vrouwen omgekomen zijn door partnergeweld. In 34 gevallen ging het om minderjarigen. Volgens onderzoek van dagblad El País zijn 631 daders veroordeeld. Bij één op de vier zaken werd scheiding als motief aangevoerd.

Seksistische cultuur

Volgens demissionair premier Pedro Sánchez is een gezamenlijke aanpak van partnergeweld van groot belang. Zijn demissionaire regering – die uit meer vrouwen dan mannen bestaat – wil ‘seksistische cultuur’ en huiselijk geweld terugdringen. Sánchez hoopt de komende weken steun voor een nieuwe linkse regering samen met het radicale Podemos te krijgen, maar is daarbij afhankelijk van Catalaanse separatisten.

Tot voor kort trokken de politieke partijen gezamenlijk op tegen het ‘machogeweld’, maar in het huidige gepolariseerde Spanje jaagt Vox een nieuwe strijd tussen de seksen aan. Met name conservatieve Spanjaarden uit dunbevolkte gebieden vinden dat de partij hiermee oude normen en waarden wil veiligstellen.

De weigering om de jaarlijkse bijna rituele verklaring te tekenen past in die strategie, die de partij bij de verkiezingen van 10 november tot de derde partij van het land maakte.

Het stuit Vox tegen de borst dat in kwesties van partnergeweld automatisch wordt uitgegaan van de vrouw als slachtoffer en de man als dader.

Dit jaar werden al 52 vrouwen slachtoffer van partnergeweld. Uit onderzoek van justitie in Spanje bleek dat de afgelopen vijftien jaar ook circa honderd mannen omkwamen bij partnergeweld, maar exacte aantallen worden niet bijgehouden omdat het hier niet om een maatschappelijk probleem zou gaan. Bovendien zijn de daders ook dan in veel gevallen mannen.