Reportage

Op het woonwagenkamp verlink je niemand

Woonwagenkampen In het Brabanste Oss werden deze maand meerdere woonwagenkampen doorzocht. Er werden wapens en drugs gevonden.

De politie deed in november onder meer een inval in een woonwagenkamp in het Noord-Brabantse Lith. Er werden onder meer acht handgranaten gevonden.
De politie deed in november onder meer een inval in een woonwagenkamp in het Noord-Brabantse Lith. Er werden onder meer acht handgranaten gevonden. Foto Roland Heitink/ANP

De rommel staat er nog, voor het Osse woonwagenkamp, aan de weg richting de meubelboulevard. Een oude auto, een container vol met vuilnis, blauwe vaten, een kapot hek, emmers met plastic zakken erin, gasflessen. Het kamp, waar een handvol grote woonwagens staat, was afgelopen weken het toneel van een massale inval van de politie, in samenwerking met de Belastingdienst. Er werden onder meer acht kalasjnikovs, twee M16-vuurwapens, een stengun en zes vuistvuurwapens gevonden.

Uit een auto voor het kamp stapt een vrouw. Ze wil haar naam niet vertellen, wel dat ze vanwege de politieactie twee nachten in een Van der Valk-hotel heeft moeten slapen, ze mocht haar woning niet in. Haar familieleden, ook die in de tachtig, moesten in alle haast vertrekken. Verder wil ze niks kwijt. „Je kan hier beter maar zo snel mogelijk weggaan”, zegt ze. „Niemand zit hier te wachten op mensen die allemaal vragen komen stellen.”

Lees ook: de bovenlaag van drugscriminaliteit Brabant is onzichtbaar

De afgelopen weken stond Oss in het teken van Operatie Alfa, een onderzoek naar een criminele familie in Oss, waaraan ruim honderd agenten meewerkten. Het begon midden november met de inval in het woonwagenkamp in Oss, dat vervolgens drie dagen werd afgesloten en doorzocht. In een bosgebied vlakbij het kamp werden door specialisten van Defensie meerdere verborgen ruimtes gevonden. Daarin zat onder meer een arsenaal met zware wapens verstopt, het geheel werd met eigen camera’s bewaakt. Ook vond de politie in de grond en in het kamp honderden liters chemicaliën die bedoeld zouden zijn voor de productie van drugs, honderdduizenden pillen en honderd kilo MDMA-kristallen.

Leider Martien R.

Centraal in het onderzoek staat een familie, die volgens de politie criminele activiteiten op het kamp zou hebben beraamd. Op de eerste dag van de operatie werden drie mannen opgepakt, waaronder de 48-jarige Martien R., die wordt gezien als leider, en in het verleden in meerdere strafrechtelijke onderzoeken opdook. Martien R. gaf vorig jaar zomer nog een interview aan het Brabants Dagblad, waarin hij stelde zich een „wandelende schietschijf” te voelen.

R. haalt in het interview de schietpartij aan waarbij 30-jarige Peter Netten overleed, in 2018. Locatie: hetzelfde woonwagenkamp waar Operatie Alfa begon. Volgens Martien R. zou de politie aan de familie van de overleden man hebben verteld dat hij achter zijn dood zou zitten. „De politie zou het niet erg vinden als ik word doodgeschoten”, zei hij tegen de regionale krant.

Martien R. zit nu sinds midden november vast, in beperking, waardoor hij alleen contact mag hebben met zijn advocaat. Hij zou volgens de politie grote hoeveelheden harddrugs hebben ingevoerd.

Criminologe Ilse van Leiden van onderzoeksbureau Beke onderzocht in 2014 een politieonderzoek naar een moord binnen de criminele woonwagenwereld. Zij zag hoeveel moeite het de politie kost binnen zo’n gemeenschap achter informatie te komen. „In verhoren werd er destijds gesproken over zwijgplicht, in plaats van zwijgrecht. Dat is tekenend: het zijn netwerken met sterke familiebanden, waar mensen elkaar gewoon niet verlinken. Niemand wil praten en infiltratie is moeilijk.”

Van Leiden denkt dat die geslotenheid een reden geweest kan zijn voor de politie om in Oss met groot machtsvertoon binnen te vallen. „Dit lijkt op een soort sneeuwbalmethode, waarbij ze van binnen naar buiten werken, en ze belastend materiaal willen vinden, om vanuit daar verder onderzoek te doen.” De wapenvondst is een opsteker, denkt de criminologe. „Als er wapens op een kampje worden gevonden, liggen ze op hun eigen terrein en moet men uit kunnen leggen hoe ze daar gekomen zijn.”

Gepantserde auto met wapens

Na de aanhouding van Martien R. werd er eind vorige week ook nog een inval gedaan in een woonwagenkamp in het Brabantse Lith, vlakbij Oss. Ook daar werd door meer dan honderd agenten en specialisten van de Belastingdienst en Defensie gezocht. Er werden onder meer acht handgranaten gevonden. In een gepantserde auto vond een specialist van Defensie een verborgen ruimte boven het dashboardkastje, met daarin een wapen. Afgelopen maandag ging Operatie Alfa verder: vier mannen werden opgepakt door arrestatieteams, zij zouden een belangrijke rol spelen in de criminele organisatie.

Op het woonwagenkampje in Lith is, enkele dagen na het einde van de politieactie, niemand te vinden. Wel staat er een auto stationair te draaien. Buurtbewoners zeggen geen last te hebben gehad van de bewoners van het woonwagenkamp. „Prima buren”, is het enige dat overbuurman Robbert van de Veerdonk kwijt wil.

Lees ook: hier zit misschien een hennepkwekerij, maar buren zeggen niks

Cultuurhistoricus en Brabantkenner Gerard Rooijakkers ziet bij de invallen parallellen met midden jaren dertig, toen er in Oss wisselende coalities van criminele families de dienst uitmaakten, generaliserend ook wel „de Bende van Oss” genoemd. „We zien nu dat mensen die op criminele woonwagenkampen wonen, zich daar nauwelijks aan kunnen onttrekken. Dat komt door solidariteit als overlevingsstrategie, en een wantrouwen jegens de overheid.”

Volgens Rooijakkers was daar halverwege jaren dertig ook sprake van, toen gold, evengoed „de Osse omerta.” Het keerpunt kwam volgens hem toen er conflicten uitbraken, de ene neef de andere neef liquideerde en er een „loyaliteitsconflict” ontstond. Daardoor kreeg het gezag grip op de situatie. „We zijn in 2019, we zien conflicten binnen de woonwagenwereld in Oss, en de afgelopen weken een enorm machtsvertoon van de overheid. De invallen zijn in exact dezelfde dorpjes als toen, in de jaren dertig. Het is bijna een déjà-vu.”