Recensie

Recensie Film

Elegante Tarkovski-docu levert geen nieuwe inzichten op

Documentaire In ‘A Cinema Prayer’, de film van Andrej Tarkovski jr. over zijn vader, komt zoon zelf niet aan het woord, senior leidt ons door zijn leven en snijdt zijn grote thema’s aan als herinnering, kunst en spiritualiteit.

Beeld uit ‘Andrey Tarkovsky. A Cinema Prayer’; een docu met familiefoto’s, mistige filmfragmenten en poëzie van afwezige vader Arseni die zo’n stempel op Tarkovski drukte.
Beeld uit ‘Andrey Tarkovsky. A Cinema Prayer’; een docu met familiefoto’s, mistige filmfragmenten en poëzie van afwezige vader Arseni die zo’n stempel op Tarkovski drukte.

Een documentaire over het Russische filmgenie Andrej Tarkovski door zijn eigen zoon, die in Florence zijn vaders archief beheert. Partijleider Gorbatsjov gaf Andrej jr. als tienjarige permissie zich in Italië bij zijn doodzieke vader te voegen, die in 1986 op 54-jarige leeftijd overleed. Hij had jaren met zijn oma als sociale paria in de Sovjet-Unie geleefd, een soort gijzelaar die zijn vader tot terugkeer moest dwingen. Tarkovski schreef vaak over zijn diepe zielsverwantschap met zijn zoon.

Helaas waagt Andrej Andrejovitsj zich niet aan een persoonlijke invalshoek; dat voelt misschien onbescheiden gezien de formidabele statuur van de vader. In A Cinema Prayer is alleen Tarkovski senior aan het woord; hij leidt ons door de hoofdstukken van zijn leven en oeuvre en snijdt zijn grote thema’s aan: herinnering, kunst, spiritualiteit, Rusland, de zin van het leven. Er zijn familiefoto’s, mistige filmfragmenten en op verheven toon voorgedragen poëzie van opa Arseni, de afwezige vader die zo’n stempel op Tarkovski drukte.

Het resulteert in een geserreerde, eerbiedige en elegante documentaire die geen nieuwe inzichten oplevert. Wel benadrukt A Cinema Prayer verfrissend direct Tarkovski’s diep christelijke, slavofiele denkbeelden. Het materialistische Westen is gedoemd, profeteert Tarkovski, het verdrukte Rusland is ’s werelds hoop op spirituele wedergeboorte. Zonder iets af te doen aan zijn geweldige oeuvre: was Tarkovski niet zo jong gestorven, dan was hij vast een aartsreactionaire mopperpot geworden.