Reportage

Trump passeert legertop voor ongedisciplineerde Navy Seal

Verenigde Staten Omdat president Donald Trump een voor oorlogsmisdaden aangeklaagde Navy Seal de hand boven het hoofd houdt, is de baas van de marine, Richard Spencer, nu ontslagen.

In juli dit jaar vierde Navy Seal Edward Gallagher (m) met zijn echtgenote Andrea zijn vrijspraak van moord met voorbedachten rade.
In juli dit jaar vierde Navy Seal Edward Gallagher (m) met zijn echtgenote Andrea zijn vrijspraak van moord met voorbedachten rade. Foto Sandy Huffaker/AFP

De Amerikaanse president heeft opnieuw persoonlijk ingegrepen in een disciplinaire zaak tegen een Navy Seal, een lid van de elite-eenheid van de marine. Ditmaal heeft een bestraffing van een militair die niet naar de zin van Trump was, de hoogste ambtenaar van de marine, onderminister Richard Spencer, zijn baan gekost.

Kern is het meningsverschil tussen Trump en Spencer, oud-lid van het korps mariniers, over Navy Seal Edward Gallagher. Deze marinecommando is door Trump herhaaldelijk beschermd tegen maatregelen die zijn superieuren tegen hem wilden nemen. Gevolg was dat de minister van Defensie, Mark Esper, Spencer ontsloeg omdat hij „het vertrouwen in hem had verloren”. Spencer zelf had op dat moment al zijn ontslagbrief aan Trump openbaar gemaakt. Daarin schreef hij onder meer dat „het helaas duidelijk is geworden dat mijn opvatting over sleutelbegrippen als orde en discipline niet langer overeenkomen met die van de commander in chief die mij heeft aangesteld” – daarmee doelend op de president.

Het is niet voor het eerst dat iemand zijn hoge defensiepost verliest door een meningsverschil met Trump. In december vertrok minister van Defensie Jim Mattis, waarbij hij in zijn ontslagbrief schreef: „Omdat u recht heeft op een minister van Defensie wiens standpunten over deze en andere kwesties meer in lijn liggen met die van u, denk ik dat het beter is wanneer ik mijn post verlaat.” Daarbij doelde Mattis op de omgang van Trump met bondgenoten (te onvriendelijk) en tegenstanders (te vriendelijk).

Lastige relatie met het leger

De verhouding tussen Trump en het leger is complex. De voor militaire dienst afgekeurde president houdt van krijgshaftig vertoon. Hij stelde verscheidene (oud-)militairen aan in zijn regering, die er ook weer allemaal uit zijn vertrokken.

Navy Seal Gallagher stond dit jaar terecht wegens oorlogsmisdaden. Volgens getuigen uit zijn onderdeel had hij in 2017 in Irak een gewonde gevangen IS-strijder gedood en zou hij met een geweer hebben geschoten op willekeurige voorbijgangers. Gallagher werd van deze feiten vrijgesproken na een rommelig verlopen proces. Hij werd wel veroordeeld voor het poseren met een dode krijgsgevangene voor een foto.

De president heeft zich geregeld bemoeid met deze krijgsraadzaak, onder meer door te eisen dat Gallagher in afwachting van zijn proces werd overgebracht van eenzame opsluiting naar een gewone gevangenis. Nadat Gallagher was vrijgelaten keerde Trump zich tegen de „belachelijke” toekenning van militaire onderscheidingen voor diens aanklagers. Onderminister Spencer heeft die onderscheidingen inderdaad ingetrokken.

Voor de marine bleven er echter voldoende redenen over om Gallagher disciplinair te straffen. Niet alleen was hij dus veroordeeld, ook bleek hij een op scherp staande oefengranaat in zijn schuur te hebben en werden tekstberichtjes van hem gevonden waarin hij sprak over drugsgebruik met andere Seals. Om die redenen zou hij zijn rang en zijn Seal-insigne, de drietand, verliezen – iets wat volgens The New York Times van maandag met meer dan 150 Navy Seals is gebeurd sinds 2011. Maar niet met deze. Donderdag twitterde Trump: „De marine zal NIET de drietand afnemen van krijgsman en Navy Seal Edward Gallagher.”

In eerste instantie liet de top van de marine nog weten dat tweets niet als een order worden opgevat en dat men zou doorgaan met de verhoren in het kader van deze tuchtzaak. Gallagher zelf liet zich zondag interviewen in het tv-programma Fox&Friends, dat hem introduceerde als „veroordeeld wegens een foto”. Volgens Gallagher waren de disciplinaire maatregelen tegen hem genomen „uit chagrijn” en „om het ego” van zijn superieuren.

Heilige eed

Spencer schreef in zijn ontslagbrief aan de president dat hij „niet naar eer en geweten een bevel kan opvolgen waarvan ik vind dat het in strijd is met de heilige eed die ik heb afgelegd”. Volgens Spencer behoren „orde en discipline van hoog tot laag tot mijn belangrijkste verantwoordelijkheden”.

Minister Esper verklaarde maandag dat hij het vertrouwen in Spencer had verloren omdat deze de afgelopen dagen buiten zijn minister om had geprobeerd een deal te sluiten met het Witte Huis. Spencer zou volgens Esper hebben voorgesteld om Gallagher zijn rang en insigne te laten behouden als Trump zich verder buiten de zaak zou houden. Esper zelf was juist van plan geweest de marine het proces gewoon te laten voeren. Dat zijn ministerie besloten had dat Gallagher zijn insigne toch niet hoeft in te leveren en dat de verhoren zijn geschrapt, heeft volgens Esper een simpele reden: „President Trump heeft mij zondag het bevel gegeven dat Gallagher de drietand dient te behouden.”