Pro-democratische Hongkongers liggen op kop

Districtsverkiezingen Een recordaantal kiezers bracht zondag een stem uit. Door de onlusten zijn de verkiezingen meer een referendum over Carrie Lam.

Volgens de eerste uitslagen van de districtsverkiezingen die zondag in Hongkong werden gehouden, hebben kandidaten die pleiten voor meer democratie in de bijzondere Chinese regio meer dan een derde van de zetels veroverd. Persbureau Reuters meldde rond 21.00 uur Nederlandse tijd dat ten minste 207 zetels hadden gewonnen. Kandidaten die meer op de hand van Beijing zijn, hadden er rond die tijd slechts 18 veroverd. In totaal waren bij deze verkiezingen 452 zetels te vergeven.

Eerder op de avond werd al bekend dat bij de verkiezingen een recordaantal van bijna drie miljoen Hongkongers hun stem hadden uitgebracht. Dat is ruim 70 procent van de geregistreerde kiezers. Bij veel stembureaus vormden zich al vroeg lange rijen, omdat er angst was dat de stembussen misschien voortijdig dicht zouden gaan als er rellen in de stad zouden uitbreken. Dat gebeurde niet: de verkiezingen verliepen opvallend vreedzaam na maanden van toenemend geweld in de stad.

Normaal zouden de districtsverkiezingen niet op veel belangstelling kunnen rekenen: bij vergelijkbare verkiezingen in 2015 was de opkomst maar 47 procent. Maar door de onlusten in Hongkong, die nu alweer een halfjaar duren, zijn de verkiezingen uitgegroeid tot een referendum over de Hongkongse leider Carrie Lam en over de regering van Hongkong.

Zowel voor- als tegenstanders van Lam riepen de bevolking op om vooral te komen stemmen voor de 452 zetels in 18 plaatselijke districten. Bij eerdere districtsverkiezingen waren het de pro-Chinese kandidaten van de DAB, de Democratische Alliantie voor de Verbetering en Vooruitgang van Hongkong, die de meeste zetels wisten te behalen.

De DAB is op een vergelijkbare manier georganiseerd als de Communistische Partij van China en heeft zo’n 42.000 leden. De democratische oppositie was daarentegen altijd sterk verdeeld, en ook niet bijzonder geïnteresseerd in de districtsverkiezingen. Districtsvertegenwoordigers zijn in de praktijk uitvoerders van beleid dat op een hoger niveau werd vastgesteld.

Inmiddels ziet de democratische oppositie in dat het de districtsverkiezingen niet alleen kan gebruiken als een referendum over Lam, maar ook als een middel om de verkiezing van de volgende hoogste leider van Hongkong in 2022 te beïnvloeden. 117 van de gekozen districtsvertegenwoordigers mag namelijk zitting nemen in een comité van 1.200 mensen dat de hoogste leider kiest.

Hongkong kent een uiterst complex kiesstelsel. Eén van de eisen van de demonstranten is dat de hoogste leider niet door 1.200 mensen wordt gekozen, maar rechtstreeks door de Hongkongse bevolking. China wilde dat eerder wel toestaan, maar alleen als het de kandidaten mocht voorselecteren. Kandidaten die kritisch staan tegenover China of die streven naar meer autonomie voor Hongkong, zouden dan automatisch afvallen. Dat was voor Hongkongse partijen niet acceptabel, en daarna bleef alles bij het oude.