Grondlegger world wide web lanceert actieplan tegen fakenieuws

Tim Berners-Lee wil dat overheden en bedrijven meer gaan doen om gebruikers te beschermen tegen nepnieuws en desinformatie.
Tim Berners-Lee in Brussel vorig jaar.
Tim Berners-Lee in Brussel vorig jaar. Foto Virginia Mayo/AP Photo

Tachtig organisaties hebben maandag een actieplan gelanceerd om mensen beter te beschermen tegen nepnieuws en desinformatie op het internet. Tim Berners-Lee, de uitvinder van het world wide web, kondigde het zogenoemde ‘Contract for the Web’ aan in dagblad The New York Times.

In het niet-bindende plan staan negen principes voor burgers, overheden en bedrijven. Zo staat er onder meer in dat burgers het recht moeten hebben om ten alle tijden van het internet gebruik te kunnen maken en dat overheden dit moeten faciliteren. Ook moet de privacy van burgers worden gewaarborgd. Burgers moeten de grondrechten van andere gebruikers respecteren, om zo het internet veilig te houden.

Bedrijven worden opgeroepen om internettoegang toegankelijk en betaalbaar te maken. Ook moeten zij zich actief inzetten om de verspreiding van nepnieuws en desinformatie tegen te gaan.

Het plan wordt ondersteund door onder meer internetgiganten Google, Microsoft en Facebook. Ook de digitale burgerbeweging Electronic Frontier Foundation schaart zich achter de doelstellingen. In totaal ondersteunen 150 organisaties het plan. Volgens Berners-Lee hebben de nationale overheden van Frankrijk, Duitsland en Ghana al toegezegd zich te committeren.

‘Digitale dystopie’

Partijen die het manifest ondersteunen, worden geacht zich aan de negen principes te houden. Van overheden en bedrijven wordt bovendien verwacht dat zij hierop actief beleid voeren. Doen zij dat niet, dan wordt het bedrijf of land van de lijst van ondersteuners gehaald.

Met de aankondiging van het actieplan waarschuwde Berners-Lee ook voor de toekomst van het internet. „Als we het web laten zoals het nu is, gaat het mis. We lopen het risico in een digitale dystopie terecht te komen als we niet ingrijpen.” Volgens Berners-Lee, die markeertaal html ontwikkelde, staat de vrijheid van het internet onder druk door onder andere internetoplichters, nepnieuws en politieke advertenties.

Hij roept overheden op het tegengaan van fake news niet langer bij bedrijven neer te leggen, maar hier zelf actief beleid tegen gaan voeren. Ook moeten overheden transparantie bieden over hoe zij de data van burgers gebruiken.

Onder meer Facebook kwam het afgelopen jaar in opspraak door een reeks privacyschandalen. Zo moest het bedrijf een boete van 5 miljard dollar betalen aan de Amerikaanse toezichthouder Federal Trade Commission (FTC) vanwege zijn rol in verschillende privacyschandalen, waaronder het lek naar databedrijf Cambridge Analytica. Naast Facebook raakten Amazon, Google en Apple recent in opspraak omdat zij audioberichten van gebruikers lieten afluisteren door medewerkers.

Problemen

Privacyorganisatie Bits of Freedom is enthousiast over de principes, maar is ook terughoudend. „We betwijfelen of een niet-bindend contract de problemen die we nu op het internet hebben, wel op gaat lossen. Zo is het contract getekend door Google, maar een aantal van de principes die erin staan, worden in de werkelijkheid niet door Google toegepast.” Bits of Freedom wijst onder meer op privacybescherming bij de internetgigant. Die kwam dit jaar nog in opspraak vanwege Google Home-apparaten, waarmee behalve commando’s ook gesprekken van gebruikers werden afgeluisterd.

Minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) wilde eerder al actie ondernemen tegen nepnieuws. Zo kondigde zij twee jaar geleden aan meer informatie uit te wisselen met platforms zoals Facebook, Twitter en Google om de verspreiding hiervan tegen te gaan. Het ministerie was maandagochtend niet bereikbaar voor commentaar op het actieplan.