Eneco kent geen angst meer voor buitenlandse eigenaar

Overname Het energiebedrijf hoopt te kunnen profiteren van het kapitaalkrachtige Mitsubishi. „Eneco blijft min of meer zoals Eneco is”.

Bestuursvoorzitter Ruud Sondag van Eneco en Hiroshi Sakuma van Mitsubishi maandag tijdens een persconferentie. Sondag ziet volop redenen om tevreden te zijn met de nieuwe eigenaars.
Bestuursvoorzitter Ruud Sondag van Eneco en Hiroshi Sakuma van Mitsubishi maandag tijdens een persconferentie. Sondag ziet volop redenen om tevreden te zijn met de nieuwe eigenaars. Foto Olaf Kraak/ANP

En weer is een grote Nederlandse energieproducent in buitenlandse handen gevallen. Deze verzuchting was maandag in de Tweede Kamer overduidelijk te horen toen de overname van Eneco bekend werd. Na Essent (overgenomen door RWE) en Nuon (het Zweedse Vattenfall) wordt de nummer drie van Nederland Japans bezit: Mitsubishi Corporation en het energiebedrijf Chubu bleken met 4,1 miljard euro de hoogste bieder te zijn voor het groene energieconcern.

Dat Eneco als laatste van de top drie wordt verkocht is geen toeval. Het Rotterdamse bedrijf, nu nog in handen van 44 gemeenten, heeft lang verzet geboden tegen de splitsingswet die al in 2006 werd aangenomen. Ondanks het jarenlange verzet, tot aan de Raad van State toe, moest Eneco afscheid nemen van zijn netwerkbedrijf (Stedin). Toenmalig bestuursvoorzitter Jeroen de Haas voorzag dat het ‘leveringsbedrijf’ Eneco een prooi zou worden van kapitaalkrachtige buitenlandse bedrijven die wel over een eigen netwerk mochten beschikken. Zijn expliciete oproep in 2015 aan de politiek om „uitverkoop en verlies van invloed over de Nederlandse energiesector” te voorkomen, werd in Den Haag niet gehoord.

Vond de bekendmaking van de verkoop maandag dan in een mineurstemming plaats? Allerminst. Tijdens het lange verkoopproces is een groot deel van de bedrijfstop, inclusief De Haas en een aantal commissarissen, vertrokken, en de huidige bestuursvoorzitter Ruud Sondag sprak maandag van „een buitengewone goede uitslag voor Eneco.” Alle geledingen van het bedrijf, inclusief de ondernemingsraad, zien volgens hem in dat deze stap noodzakelijk is. „We zijn actief in een wereld die steeds kapitaalsintensiever wordt”, aldus Sondag. Daarin is het beter deel uit te maken van een kapitaalkrachtig concern – Mitsubishi heeft 9,5 miljard euro in kas – dan eigendom te zijn van 44 gemeenten. En, zei Sondag, „bij de huidige aandeelhouders is het proces begonnen”. Twee jaar geleden bleek een meerderheid van de gemeenten voor verkoop te zijn.

Lees ook het interview met Jeroen de Haas: ‘Ik verdedig mijn bedrijf, daar schaam ik me niet voor

Noodzakelijke stap

Sondag, die na het voltooien van de verkoop vertrekt als bestuursvoorzitter, ziet volop redenen om tevreden te zijn met de nieuwe eigenaars. Op alle punten scoorde het bod van Mitsubishi en Chubu volgens hem het beste. Niet alleen viel de verkoopprijs met 4,1 miljard euro hoger uit dan de 3 miljard waarmee de gemeenten rekening hielden. Ook garanderen de Japanners dat Eneco zijn relatief duurzame koers kan blijven voeren en dat zij voor de lange termijn in het bedrijf stappen.

Daar komt bij dat Mitsubishi geen onbekende is. Samen met Eneco bouwde het concern een megabatterij in Duitsland en samen exploiteren ze windparken op zee. „Met de kennis van Eneco op het gebied van windparken op zee willen we expanderen binnen Europa”, zei verantwoordelijk manager Hiroshi Sakuma van Mitsubishi. „Eneco wordt voor ons het platform voor groei.” De activiteiten van Mitsubishi in Europa worden bij Eneco ondergebracht. Het concern heeft onder meer duizend kilometer aan stroomkabel in de Noordzee liggen. Chubu, dat voor 20 procent meedoet, is als elektriciteitsbedrijf met ruim 10 miljoen klanten alleen in Japan actief.

Afgesproken is dat het hoofdkantoor minimaal vijf jaar in Rotterdam blijft. „Ik denk dat we dat daarna ook zo houden”, aldus Sakuma. „Als onafhankelijk bedrijf kan Eneco het best voor toegevoegde waarde voor ons zorgen”. In zijn eigen beleidsplan ging Eneco ervan uit tot 2022 1 miljard euro te investeren, met name in verduurzaming in Nederland. Dat wordt met de Japanse steun eerder meer dan minder, zei Sondag. De financiële slagkracht van de onderneming wordt niet aangetast: Mitsubishi en Chubu betalen de overnamesom van 4,1 miljard euro uit eigen zak, waardoor het bedrijf niet wordt opgescheept met nieuwe leningen. „Eneco blijft min of meer zoals Eneco is”, aldus Sondag.

Roerige periode

Die verwachting lijkt in lijn te zijn met de ervaringen van Essent en Nuon, de andere energiebedrijven uit de top drie. Ook daar heeft de buitenlandse overname voor de Nederlandse markt geen grote gevolgen gehad. De investeringen gaan door en Vattenfall – sinds kort de nieuwe naam voor Nuon – is bijvoorbeeld volop actief in windparken op de Noordzee.

De verkoop aan Mitsubishi moet voor Eneco een afsluiting worden van een uitermate roerige periode. Na het vergeefse verzet tegen de splitsingswet en aan het begin van het verkoopproces beleefde het energiebedrijf een grote bestuurscrisis, waarbij de Ondernemingskamer (onderdeel van het Amsterdamse gerechtshof) vorig jaar zelfs de president-commissaris schorste. Deze procedure werd vorig jaar aangespannen door de ondernemingsraad die van een overname niets wilde weten. Dat is echt allemaal voorbij, was Sondags boodschap. De or is positief over de overname, en mag twee commissarissen aanwijzen. De Ondernemingskamer wordt gevraagd een onderzoek naar Eneco, dat op verzoek van de or werd uitgevoerd, te beëindigen. „Daarmee leveren wij een schone lei op voor de nieuwe eigenaren”.

Lees ook de reconstructie over de strijd bij Eneco: Wantrouwen en grote ego’s hebben Eneco in chaos gestort