Opinie

Een extra kliko voor plastic: meer scheiden is niet beter

Afval Als apart inzamelen van plastic de norm wordt, laat de overheid zich manipuleren door de afvalindustrie, schrijft .
Foto Daniel Niessen

Huishoudens in Nederland tonen zich betrokken bij de inzameling en verwerking van afval. We willen recyclen maar er is ook verwarring over welk afval waar in moet, en wat er daarna gebeurt. Leidt de huidige aanpak die is gericht op de vermindering van restafval inderdaad tot meer hergebruik van afval?

De twijfel komt niet uit de lucht vallen. Plastic is een verzamelnaam voor technisch verschillende kunststoffen. Zo’n twintig procent van huishoudelijk plastic afval wordt daadwerkelijk zinnig hergebruikt. Daarnaast is er een vermoeden van ‘lekkage’ naar Azië: de helft van ons huishoudelijk plastic afval gaat naar Duitsland, en dat exporteert plastic afval naar Maleisië, Vietnam, Indonesië en Thailand.

Sinds 2015 hebben gemeenten de regie over inzameling, verwerking en exploitatie van afval. De verpakkingsindustrie betaalt, via het zogeheten Afvalfonds Verpakkingen, een vergoeding aan gemeenten per ton afval. Vrijdag legt de Verenigingen van Nederlandse gemeenten (VNG) een nieuw voorstel voor aan haar leden, waarin het Afvalfonds alleen nog 261 euro per ton betaalt voor inzameling. De regie over verwerking en exploitatie gaat van de gemeenten naar de verpakkingsindustrie óf naar een samenwerkingsverband van inzamel- en verwerkingsbedrijven dat de inzameling verzorgt voor 250 gemeenten. Een individuele gemeente raakt haar invloed kwijt. Ondertussen is onduidelijk of de nieuwe vergoeding voor gemeenten de inzameling dekt.

Lees ook: Weg met plastic in laagjes: dat is niet te recyclen

Restafval verplaatsen

Daar komt nog een heikel punt bij: straks maakt het niet langer uit of het verpakkingsafval recyclebaar is of niet. Een chipsverpakking moet nu bij het restafval, maar kan straks bij het ‘PMD’ (plastic, metaal en drankkartons). Zo wordt huishoudelijk afval weliswaar zorgvuldiger gescheiden, maar niet beter recyclebaar; we zijn vooral restafval aan het verplaatsen.

PMD wordt bovendien de norm. Veel gemeenten hebben een vierde kliko uitgerold voor PMD, naast die voor restafval, groen en papier. Maar de resultaten zijn ontluisterend en de inzamelkosten tot vier maal zo hoog. Van PMD is dertig procent ‘residu’. Dit zorgvuldig gescheiden afval gaat direct naar de verbrandingsoven. Nog eens bijna 30 procent, de ‘mix plastics’, gaan vanuit afvalsorteerder Suez in Rotterdam 700 kilometer over de weg naar Duitsland. Het bedrijf Cabka maakt er daar tegen betaling bermpaaltjes van: schijnproducten, waarmee meer plastic in het milieu blijft dan nodig. Drankkartons, 5 procent van het PMD, is al jaren problematisch. Blik daarentegen, 10 procent, is wél waardevol. Maar waarom zit dat in PMD?

Het Afvalfonds: „Net als papier en karton kent metaal een hoge opbrengst en worden hieruit de kosten voor inzameling en recycling ruimschoots vergoed.” En: „Het gescheiden inzamelen van metalen is onnodig , inefficiënt en kostbaar.” Dat duidt erop dat metaal in PMD zit om met de opbrengst de kosten van PMD als totaal te drukken en om de schijn te wekken dat er wordt gerecycled. . Van alle inspanningen blijft dus maar 25 procent nuttig afval over. Waarom moet PMD dan de norm worden?

Lees ook: Brood, groente en een berg plastic, hoe veranderen we dat?

Steeds nieuwe verpakkingen

Er zijn twee belangengroepen. De verpakkingsindustrie wil zich op de markt graag onderscheiden met steeds nieuwe verpakkingen, hetgeen niet automatisch leidt tot meer recycling. Daarnaast is er de inzamel- en verwerkingsindustrie, verenigd in koepelorganisatie NVRD. Deze belangenvereniging bedient zich voortdurend van het woord ‘gemeentelijk’, maar hun echte core business is transport; zij hebben vooral belang bij extra inzamelketens, na papier en GFT ook PMD.

De belangen van beide industrieën zijn intussen met elkaar vergroeid. De verpakkingsindustrie moet de circulaire schijn hoog houden. De NVRD wil dat ook, maar dan om hun logistieke ketens in de lucht te houden. Gezamenlijk lanceren zij, geruststellend voor politici, voortdurend nieuwe ambities voor circulariteit, maar publiek belang – milieuwinst – is daarin gemarginaliseerd. Milieuwinst is groot bij glas en papier, maar bij PMD blijft er weinig van over; PMD bedient vooral de leden van de NVRD.

Hoog tijd dat gemeenten wakker worden om dit VNG-voorstel met ingrijpende gevolgen af te wijzen. Hoog tijd ook dat de VNG en de minister voor Milieu na twee zogeheten Raamovereenkomsten Verpakkingen het milieu als uitgangspunt hanteren, in plaats van PMD.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.