Beste ouders, de school gaat even dicht

Onderwijs Zestien scholen in Amsterdam gaan in december een week dicht vanwege het lerarentekort. „De rek is er he-le-maal uit.”

Een tekening voor de lerarenstaking, in november. De tijdelijke sluiting van de scholen is een nieuw hoofdstuk in de reeks problemen door het lerarentekort.
Een tekening voor de lerarenstaking, in november. De tijdelijke sluiting van de scholen is een nieuw hoofdstuk in de reeks problemen door het lerarentekort. Foto Erald van der Aa/ANP

Ze liep meteen naar haar teamleider toen Farisha Bikha maandagmiddag een mail ontving van het schoolbestuur van haar negenjarige dochter: vanwege het lerarentekort gaan zestien basisscholen vanaf 8 december een week dicht. „Het was schrikken, zo’n heftig bericht”, zegt ze. „Ik weet niet hoe ik het op zo’n korte termijn moet regelen. Het wordt puzzelen en kijken of er andere ouders bereid zijn om op te passen.”

De sluiting van zestien scholen in het Amsterdamse stadsdeel Nieuw-West – samen goed voor 5.400 leerlingen – is een nieuw hoofdstuk in de lange reeks problemen door het lerarentekort. Vorig jaar maakten schoolbesturen in Zaandam al bekend in geval van nood een vierdaagse schoolweek in te willen voeren. In september sloot een basisschool in Amsterdam Zuidoost de deuren.

„Wij kunnen uw kinderen niet meer de kwaliteit van onderwijs garanderen waar wij als stichting voor staan”, schrijft het schoolbestuur Westelijke Tuinsteden, de koepelorganisatie waar de zestien scholen onder vallen, maandag in de brief aan alle ouders. De deuren gaan dicht „om te werken aan de kwaliteit van ons onderwijs”.

„Het is een drastische maatregel”, zegt bestuurder Joke Middelbeek van Westelijke Tuinsteden. „En het is ook een statement. We móéten iets doen, want onze scholen raken uitgewoond, onze leraren zitten erdoorheen.”

Sinds de zomervakantie kampen de zestien scholen met een groeiend aantal fulltime vacatures voor leraren: van 13 in september naar 25 nu. „Dat hebben we de afgelopen maanden opgelost door te schuiven”, zegt Middelbeek. „We verdeelden kinderen over de klassen, lieten onderwijsassistenten lesgeven. Dingen die je normaliter bij een griepgolf doet, voor hooguit een week. Nu is het structureel.” Dat heeft gevolgen voor de kwaliteit van het onderwijs. „De kinderen krijgen niet meer de lessen die ze nodig hebben. Daar gaan we de gevolgen van zien. Niet meteen, maar wel over een half jaar. Het glijdt onder onze handen vandaan.”

Middelbeek heeft elke donderdagochtend een overleg met de directeuren van haar zestien scholen. Die komen daar, vertelt ze, steeds vaker huilend binnen. „De rek is er he-le-maal uit.” In de week dat de scholen sluiten, gaan bestuurders en docenten nadenken over onorthodoxe oplossingen voor het lerarentekort. „Denk aan het inzetten van musici of sporters voor de klas. Of het afschaffen van de avondvierdaagse.” Dat nadenken kan niet in de kerstvakantie? Middelbeek: „Nee. Mijn mensen zijn óp. Iedereen leeft toe naar de volgende vakantie.”

Mág een schoolbestuur zelf besluiten om een week dicht te gaan? Het antwoord is: nee, tenzij. Scholen zijn wettelijk verplicht om een afgesproken aantal uren onderwijs aan te bieden. Lukt dit door omstandigheden niet, dan kan daarvan afgeweken worden. Na eerdere overleggen van de Onderwijsinspectie met scholen over de lerarentekorten ontstond de ‘handreiking lerarentekort’. Daarin staat wat scholen mogen doen als de nood écht aan de man is.

„Een van die maatregelen: scholen mogen, gedurende een periode van maximaal zeven weken, vier dagen per week les geven, in plaats van vijf”, zegt een woordvoerder van de inspectie. En de school een hele week dichtgooien? „Staat niet in de handreiking.” De onderwijsinspectie gaat deze week in gesprek met het Amsterdamse schoolbestuur.

Een meester uit Kampen

Moeder Farisha Bikha was verbaasd over de brief van het bestuur. Totdat de klas van haar dochter vorige week werd opgesplitst, merkte ze niet veel van het tekort: haar dochter heeft vijf dagen per week dezelfde leraar, een jonge meester die elke dag uit Kampen komt reizen. Toch is ze niet boos op het bestuur. „Ik begrijp het, alleen zit ik met een probleem.”

Ook Mila Boswijk, die twee kinderen heeft op een van de scholen, schrok zich „een hoedje” van het bericht, maar ze is blij met de beslissing van het bestuur. „Dit is een duidelijk signaal naar de buitenwereld”, zegt ze. „Het onderwijs is nu niet wat ik mijn kinderen toewens. Ik vind dat het tijd wordt dat ouders opstaan: het gaat zo niet langer.”

Het verbaast haar dat het niet op grotere schaal gebeurt. Ze was als enige ouder van de school op de lerarenstaking op de Dam in Amsterdam. „Ouders klagen dat ze geen opvang hebben als leraren staken, maar over de gevolgen voor de ontwikkeling van kinderen gaat het niet. Dat maakt me boos. Kinderen zitten met overspannen leraren op school, en het wordt alleen maar slechter.”