Kunstbeurs PAN toont tekenen van herstel

Kunstbeurs In de RAI begon zaterdag de 33ste editie van PAN Amsterdam. De organisatie sleutelt duidelijk aan de formule van de kunst- en antiekbeurs.

Natuurstudie met potlood en aquarel van Abraham Teerlink (1776-1857). Aangeboden tijdens PAN door Kunsthandel P. de Boer.
Natuurstudie met potlood en aquarel van Abraham Teerlink (1776-1857). Aangeboden tijdens PAN door Kunsthandel P. de Boer. Foto Pieter de Vries

Voor wie het glas halfvol is, gaat het duidelijk de goede kant op met PAN Amsterdam. De belangrijkste nationale kunst- en antiekbeurs, die de afgelopen jaren door een groot verloop een identiteitscrisis beleefde, verwelkomt dit jaar zes nieuwe en negen terugkerende deelnemers. Sommige nieuwkomers hebben voor prachtige stands gezorgd.

Zo brengt De Expeditie van Zsa-Zsa Eyck een voorbeeldige solopresentatie van de in 1993 jong gestorven schilder Erik Andriesse. Heeft de Gentse galerie Francis Maere Arts een fraai ingerichte stand met sculpturen en houtskoolstudies van de vier jaar geleden overleden Franse beeldhouwer Eugène Dodeigne. En ook is het fijn, dat de oude maritieme kunst van Kattenburg Fine Art weer present is.

Sommige vaste beursdeelnemers hebben ook echt uitgepakt. Kunsthandel P. de Boer, gespecialiseerd in oude meesters, verrast met een als tempel ingerichte kamer met negentiende-eeuwse landschapskunst van onder anderen de Dordtse schilder Abraham Teerlink. Borzo brengt een gedurfde solo van herman de vries, de kunstenaar die altijd met natuurlijke en gevonden materialen werkt: een grote vloerinstallatie bestaande uit een dikke, cirkelvormige laag schelpen die prettig contrasteert met het hoogpolige tapijt elders in het beursgebouw.

Sculptuur ‘Description’ van Les Deux Garçons (2019, taxidermi en gemengde materialen). Beeld Jaski

Bijl-Van Urk presenteert een groot schilderij uit circa 1560 van Pieter Aertsen, met een prijskaartje van 1,2 miljoen vermoedelijk een van de kostbaarste aangeboden kunstwerken. Het is een paneel waarop Christus is teruggekeerd op aarde voor zijn laatste oordeel over de levenden en de doden. Alleen dit recent herontdekte schilderij, dat de Beeldenstorm heeft doorstaan, rechtvaardigt al een bezoek aan PAN.

Ring uit stuk robijn van Yutaca Minegishi, bij Galerie Rob Koudijs. Beeld Galerie Rob Koudijs.

De organisatie onder leiding van de nieuwe directeur Mark Grol, die zaterdag lurkend aan een pijpje bier rondliep tussen de 5.000 genodigden op de opening, heeft het bijprogramma ook serieuzer aangepakt. Voor de rondleidingen zijn dit jaar geen Heel Holland Bakt-juryleden gestrikt, maar advocaat Oscar Hammerstein en oud-minister én oud-veilingmeester Alexander Pechtold.

Liever naar Brussel dan naar PAN

Maar voor wie het glas half leeg is, valt ook dit jaar wel het een en ander op het hybride karakter van de beurs aan te merken.

De twee deelnemers die vorig jaar volgens NRC voor de beste stands zorgden, Bruil & Brandsma Works of Art en Morentz, zijn dit jaar bijvoorbeeld afgehaakt. Navraag leert dat beide handelaren op de Brafa in Brussel begin volgend jaar het internationale publiek hopen te vinden waar ze in Amsterdam vergeefs naar zochten.

Het aanbod op PAN verschraalt ook in andere opzichten. Etnografica is bijna van de beurs verdwenen en met het vertrek van weer een aantal prominente designhandelaren krijgt het iets potsierlijks om PAN nog te afficheren als ‘een beurs voor kunst, antiek en design’. Of beschouwt de organisatie de soms monsterlijk commerciële hedendaagse kunst ook als design? Al even tenenkrommend zijn de niet-kunstgerelateerde stands die niet naast maar op de beurs zijn geplaatst. Met als dieptepunt het beddenpaleis van het tijdschrift Residence.

Wees optimistisch, zegt oudgediende Martin Rogge van Flatland Gallery. Naast een foto van Erwin Olaf zegt hij dat het weer de goede kant op gaat met PAN. „Alleen de stands van sommige handelaren in hedendaagse kunst vormen nog een minpuntje”, zegt Rogge. De aankleding van de stands noemt hij in orde. Alleen het aangeboden werk vormt nog een punt van zorg.

PAN Amsterdam t/m 1 dec in Rai Amsterdam. Inl: pan.nl