Reportage

‘We krijgen billenkoek’, vinden ze bij de VVD

Feest was het niet op het ‘festival’ van de VVD. Tobberigheid overheerst. Zelfs bij Mark Rutte. ‘Waarom hébben we onze partij ook alweer?’

Mark Rutte tijdens het VVD-congres in Arnhem.
Mark Rutte tijdens het VVD-congres in Arnhem. Foto: Koen van Weel, ANP

Het was de derde keer dat de VVD het eigen partijcongres een ‘festival’ noemt, maar feest was het deze zaterdag in Arnhem helemaal niet. Een jaar geleden liet fractievoorzitter Klaas Dijkhoff nog, heel zelfbewust, vijfhonderd ballonnen op met ‘ideetjes’ eraan, omdat hij steeds met ‘proefballonnen’ zou komen. Nu had hij het in zijn openingsspeech over „nare krantenkoppen” en „de billenkoek in de peilingen” die de VVD krijgt na de beslissing om het „liberale troetelkind” van 130 kilometer per uur opzij te zetten. „Heel vervelend.”

Tobberigheid overheerste de bijeenkomst op het evenemententerrein Papendal. De stikstofcrisis, de protestacties op het Malieveld van boeren en bouwers, de verlaagde maximumsnelheid – bij de VVD is het hard aangekomen. Partijleider en premier Mark Rutte had het in zijn toespraak om de paar zinnen over de „moeilijke en zware weken” die er waren geweest en de „nog moeilijkere en zwaardere weken” die nog gingen komen. Het was, vond hij, heel pijnlijk. Niet omdat hij „als Saab-rijder” zo graag wilde doorrijden. Maar om al die mensen op het Malieveld die hun toekomst „met angst en beven tegemoet zien”. „Wij doen het allemaal voor hen. Maar zij hebben het gevoel dat wij het níet voor hen doen. Daar moeten we bij stilstaan. Daar moeten we fundamenteel over nadenken: waarom hébben wij die partij ook alweer?”

Hij gaf zelf maar meteen het antwoord: „Voor alle gewone mensen die hun steentje bijdragen aan dit land.”

Rutte prees VVD-staatssecretaris van Sociale Zaken Tamara van Ark die de schuldhulpverlening wil verbeteren. „Dat is helemaal geen links onderwerp”, vindt de premier. „Soms moet je mensen helpen.” Meteen daar achteraan noemde hij Van Arks voorstel om de tegenprestatie in de bijstand nu echt verplicht te maken. „Uit ons fundamentele geloof dat we niemand afschrijven.”

‘Links’ dierenwelzijn

Het zaaltje waar oud-minister Ivo Opstelten lunches en koffie-afspraken met politici ‘veilde’ om geld binnen te halen voor de partij, trok dit congres niet al te veel mensen. De VVD-leden vulden wel de zalen waar ze mochten meedenken over het volgende verkiezingsprogramma: wat moest de partij vinden van erfbelasting, de gekozen burgemeester, krimpregio’s, dubbele nationaliteit, dierenwelzijn? Op het podium had Dijkhoff al tegen de VVD’ers gezegd dat je zo’n onderwerp als welzijn voor dieren niet „links” moest laten liggen. „Dan krijg je ook nooit rechtse, liberale oplossingen.”

Waar het vooral heel druk was: in de zaal waar het programmaonderdeel ‘stikstof’ heette. De maximumsnelheid was voor de VVD’ers daar niet het belangrijkste thema. Dat waren de boeren en hoe die, vond de een na de ander, het slachtoffer werden van allerlei metingen en normen waar het publiek overduidelijk weinig vertrouwen in had. VVD’er Jan Beltman uit Lochem riep dat ammoniak, de verbinding van stikstof en waterstof, een „zegen” was voor „de mensheid”. „Dat is een luchtzuiveraar. Maar onze linkse lobby heeft ervoor gezorgd dat we overal natura 2000-gebieden hebben waar nul procent stikstof mag neerdalen. Van die norm moet de VVD af. Anders krijgen we een slechte verkiezingsuitslag.”

Met de pet in de hand

Mark Rutte loopt er ook al op vooruit, helemaal aan het eind van zijn speech: „Het zal hard werken worden bij de volgende verkiezingen.” Maar erger nog dan een late beslissing of misschien wel een verkeerde beslissing, vinden mensen volgens hem: géén beslissing. De VVD zal, zegt hij, in de volgende campagne „met de pet in de hand” aan de kiezers uitleggen waarom de partij in dit kabinet voor zulke moeilijke maatregelen heeft gekozen.

De ernstige stemming op het VVD-‘festival’ is pas voorbij als Paul de Leeuw aan het eind van de dag Ranking the politicians presenteert. Wie het het langst zou volhouden op een onbewoond eiland? Rutte zet minister van Infrastructuur Cora van Nieuwenhuizen hoog op de lijst. Zij heeft al eens gezegd dat ze de eerste vrouwelijke premier van Nederland zou willen worden en Rutte zegt: „Op een onbewoond eiland zal dat wel lukken.” Maar op nummer 1 zet hij Klaas Dijkhoff. Die heeft, vindt Rutte, reserves genoeg. „Iedereen kan zien dat Klaas wat aan het uitdijen is. En als hij op dat eiland toch iemand zou tegenkomen, zegt hij: Ja, dus?”

Dijkhoffs wraak komt bij de volgende vraag van Paul de Leeuw: aan wie zou je je huisdier zeker níet toevertrouwen? „Aan Mark”, zegt Dijkhoff. „Want die zou zeggen: Moest ik op je hond passen? Daar heb ik geen actieve herinnering aan.”