‘Mooiplaterij is niet per se interessant’

Blik op de inzendingen van november met als thema ‘Nederland en het weer’, door Walter Herfst.
Havik in de regen
Havik in de regen Alex Pansier

Regendruppels op glas, regenbogen, extreme wolkenluchten, bliksems, veel nattigheid, herfstkleuren… Eerlijk gezegd had landschapsfotograaf Walter Herfst gehoopt meer verrast te worden toen hij tussentijds de meer dan tweeduizend inzendingen van de fotowedstrijd van deze maand bekeek. „Ze zijn over het algemeen een beetje zoals het weer zelf”, zegt hij. „Enigszins voorspelbaar.”

Zelf bladert hij regelmatig door het fotoboek Bad Weather, van de Britse Magnum-fotograaf Martin Parr. „Die pakt het slechte weer zo gedisciplineerd aan dat hij het onderwerp daarmee overstijgt.” Bovendien bevatten diens foto’s ook vaak humor; iets wat Herfst bij de fotowedstrijdinzendingen een beetje mist. „Er zitten zeker mooie beelden tussen, met prachtige kleuren en spectaculaire luchten, maar vaak loert daar dan het gevaar van ‘mooiplaterij’; mooie plaatjes, puur gericht op het effect, maar daarom nog niet per se interessant.”

Sneeuw, hoe vaak nog? Jan Ubels

Al moet hij toegeven dat hij even moest gniffelen toen hij Sneeuw, hoe vaak nog? van Jan Ubels voorbij zag komen. „Zo’n eenzame fietser in de sneeuw op een landweggetje: dat is toch een beetje hoe Parr het zou benaderen. Het landschap is mooi geometrisch. Er is door de vlokken heen gefotografeerd, alsof de lens bepoederd is. Er zit diepte in. Heel suggestief. Het nodigt uit om beter te kijken. Al had het van mij best nog iets dramatischer gemogen, met meer contrast. Als dit lichtjes was ingeflitst, was het nog magischer geworden.”

Andere tak van sport

Onweer boven Schiphol van Raymond is een van de vele bliksem-inzendingen. De horizon staat wat scheef, maar dat vindt Herfst in dit geval niet storend. „Dit beeld is terloops gemaakt, kiekjes-achtig, intuïtief. Alsof het even snel tijdens het boarden geschoten is. Een andere tak van sport dan wanneer je met statief en waterpas een meer beschouwende foto maakt.” Maar evengoed zeer geslaagd. „Het onweer is superscherp, de rest onscherp. Misschien een lucky shot, maar dat maakt niet uit, daar moet je altijd voor openstaan. Je weet maar nooit.”

Onweer boven Schiphol Raymond

Eveneens een treffende momentopname: Havik in de regen van Alex Pansier. „Het is sowieso knap dat je in de stromende regen een vogel op zo’n paal treft. En dan nog scherp ook. Je voelt dat-ie z’n kop aan het schudden is. Dit soort beelden kun je alleen maar van grotere afstand maken, met een lange lens. Daardoor is de achtergrond ook zo onscherp – wat meteen heel suggestief werkt. Je voelt ook dat er een affiniteit is met het onderwerp; het gaat hier duidelijk om de vogel, de regen is slechts ondersteunend. De foto zegt dan ook veel meer dan alleen iets over het weer.”

Luchtbubbels

„Een vondst”, zo noemt Herfst de foto van Marjo Steffen, Kleuren in de sneeuw. „Wat is dit? Waar vind je nou zulke luchtbubbels? Een heel opvallend, maar ook lekker abstract, vaag beeld. Het lijkt wel of ze in een parachute hangt. Of is het een zeildoek op de grond? Of een net? Mooi dat grafische element in die bubbel. Het doet me denken aan het Drijvend Paviljoen in de Rotterdamse Rijnhaven. In ieder geval een beeld om even bij te blijven hangen.”

Kleuren in de sneeuw Marjo Steffen

Nog eentje wil hij eruit lichten: Een flinke regenbui tijdens een middagje duinen, van Sanne Bliek. „Dankzij de fototechnische keuzes is het dramatische van het weer hier naar een ander plan getild. Knap gedaan. Er is ingeflitst en de sluitertijd is lang. Dat maakt de takjes en de druppels heel levendig. Er is een andere wereld van gemaakt, waardoor het heel boeiend wordt om naar te kijken. De kleuren zijn plastisch geworden, fluorescerend bijna. Je voelt dat het synthetische stoffen zijn; dat wringt lekker met die natuurlijke herfsttinten. Dat er op de paraplu ook nog hertjes staan afgebeeld, maakt het mooi af.”

Een flinke regenbui tijdens een middagje duinen Sanne Bliek

Loslaten

Goede fotografen kunnen het weer vangen zonder het echt op de foto te zetten, schreef Hans Steketee onlangs in zijn essay in NRC over het thema van de fotowedstrijd van deze maand. Walter Herfst kan dat beamen. „Eigenlijk zou je gewoon naar buiten moeten gaan en het thema loslaten. Het maakt in feite niet zoveel uit wat je fotografeert; zodra je de deur uit bent, is het weer overal om je heen.”

Het allerbelangrijkst is volgens hem de instelling waarmee je als fotograaf te werk gaat. Zijn eigen adagio kan hij iedereen aanraden: „Probeer te werken met de verbeelding van de kunstenaar, met de precisie van een ambachtsman en met de passie van een amateur.” Met zo’n aanpak moet het goedkomen, ongeacht het thema. Weer of geen weer.

Het thema van november is: ‘Nederland en het weer’. Inzenden en stemmen kan tot 29 november 17:00 uur op nrc.nl/fotowedstrijd.