Opinie

Frankrijk kan het niet alleen

In Europa

Het is al twee weken geleden, maar de opmerking van de Franse president Macron dat de NAVO „hersendood” is en dat we daarom een Europese defensie moeten hebben, galmt nog flink na. Dit is een compleet academische discussie. Want on the ground vindt de vorming van een Europese defensie allang plaats.

Eerst even die discussies. Sommigen zeggen: Macron is een ouderwetse Gaullist met grootheidswaanzin. Zijn plan voor een Europese defensie dient maar één doel, vermoeden zij: de NAVO ondermijnen en de Amerikanen de deur uitwerken. Zolang Amerika waakt over Europese veiligheid, kan Frankrijk Europa niet domineren. En Europa domineren, roepen Macrons critici, dat is waar die arrogante Fransen altijd op uit zijn! Het moment voor Macron om toe te slaan is nu, want Duitsland staat zwak. Het omgekeerde van tien jaar geleden, toen Frankrijk in de touwen lag en Duitsland alle initiatieven nam.

Anderen zeggen: Macron was ondiplomatiek, maar had wel gelijk. Volgens hen zijn de Amerikanen onbetrouwbare bondgenoten: president Trump zaaide zelf de eerste twijfel over de NAVO, met de suggestie dat artikel 5 niet heilig meer is. En toen hij Amerikaanse troepen uit Syrië terugtrok, ‘vergat’ hij Frankrijk te waarschuwen – dat hem in Syrië hielp Islamitische Staat te bestrijden. De afspraak was: ‘Samen erin, samen eruit’. Toen Trump in oktober de Turkse invasie in Syrië goedkeurde, haalde de Franse minister van Defensie, Florence Parly, het weer van Twitter. Net als haar Britse collega, ook lid van de Syrië-coalitie. Geen wonder, zeggen Macron-supporters, dat Frankrijk een Europese defensie wil. En wie anders kan het doen? De Duitsers kijken bevend de andere kant op. Geen land is banger voor een Duitse militaire wederopstanding dan Duitsland zelf.

Daarom zijn er ook, ten derde, mensen die kwetteren: de Frans-Duitse as functioneert niet! Besteed hier maar geen aandacht aan. Frans-Duitse onenigheid is normaal. De Europese integratie is uitgevonden omdat Parijs en Berlijn het zelden eens zijn. En lees de speeches van de Duitse Defensieminister: zó oneens is zij het ditmaal niet met Macron.

Parallel aan deze discussies krijgt, als gezegd, te velde de Europese defensie vorm. En rap ook. Deze week nodigde minister Parly de Financial Times uit. Ze had een boodschap: Frankrijk leidt sinds 2014 een troepenmacht van 4.500 man in de Sahel om terrorisme te bestrijden, en heeft dringend materieel en manschappen nodig. De regio is een speeltuin voor warlords en bendes, al dan niet gelieerd aan IS. Zij verdienen aan migrantensmokkel. Hun wapens komen uit depots van de Libische president Gadaffi, die werden leeggeroofd toen de Europeanen het nodig vonden hem af te zetten.

Frankrijk is militair het sterkste EU-land. Maar de dagen zijn voorbij dat het de Sahel-klus alleen kan klaren. Vijf Afrikaanse landen helpen mee, plus Europese landen als Groot-Brittannië, Estland, Denemarken en Spanje. Nederland deed ook een tijd mee.

De strijd tegen IS wordt grimmiger, vooral in Mali. Deze chaos kan zo Europa in spoelen. Daarom willen Europese landen wel helpen met materieel, grensbewakers of elitetroepen. Maar deze operaties liggen thuis gevoelig – zie het Nederlandse Irak-debacle. Landen willen medezeggenschap, geen Frans dictaat. Ze leggen die operaties daarom steeds meer bij de EU neer. Het Europese Defensie-agentschap komt uit de luiers. Er komt een EU-budget voor militaire research en productontwikkeling. Veertien landen (zoals Nederland) doen mee aan het Interventie Initiatief, ook een Frans idee. En overal in Europa oefenen groepjes landen samen: helikoptertrainingen, cyberafweer, onderwatersurveillance.

De toekomst van de NAVO wordt in Washington bepaald, niet in Parijs. En het is zeker niet Macron die de Europese defensie optuigt. Andere landen laten hem daar niet alleen over beslissen. En zo hoort het ook.

Caroline de Gruyter schrijft wekelijks over politiek en Europa.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.