Reportage

Droombestemming voor de perverse toerist

Reportage Roemenië Roemenië, dat zondag een president kiest, staat bekend om mensenhandel met zeer jonge slachtoffers. In korte tijd werden drie meisjes verkracht en vermoord. „Mannen denken dat ze hier wegkomen met gruwelijkheden. En helaas hebben ze daar soms gelijk in.”

Herdenkingsplek in het Roemeense stadje Caracal bij het huis van automonteur Georghe Dinca, verdacht van het verkrachten en vermoorden van twee meisjes.
Herdenkingsplek in het Roemeense stadje Caracal bij het huis van automonteur Georghe Dinca, verdacht van het verkrachten en vermoorden van twee meisjes. Foto Daniel Mihailescu/AFP

Angst. Paniek. Eenzaamheid. Bij de desolate greppel waar Mihaela Adriana Fieraru gevonden werd, is het eenvoudig je voor te stellen hoe radeloos de elfjarige zich in haar laatste minuten gevoeld moet hebben. Niemand kon haar horen schreeuwen tussen deze uitgestorven, drassige maïsvelden, kilometers van het Roemeense dorp waar ze ontvoerd was. Niemand kon haar beschermen tegen de Nederlander die haar misbruikte, wurgde met haar eigen, roze joggingbroek en als vuilnis achterliet tussen de afgedankte wieldoppen, kapotte dakpannen en plastic flessen.

En niemand kan haar ouders precies vertellen wat er met hun dochter is gebeurd – laat staan waarom. Haar moordenaar maakte, nadat de politie publiekelijk verkondigde hem op het spoor te zijn, ook een eind aan zijn eigen leven.

Ion Fieraru (54) en Angela Stoica (52) staren voor zich uit op hun modderige erf in het dorp, waar katten, kippen en kinderen rondscharrelen. De vader kijkt wat nors uit zijn lichtgroene ogen en vouwt zijn armen over zijn forse pens als hij vertelt over de zoektocht naar Adriana (haar roepnaam) toen ze op een vrijdagmiddag niet thuiskwam na school. Bij de moeder, van hoofddoek tot sokken in het zwart, loopt een traan over het vermoeide gezicht wanneer ze beschrijft hoe het lichaam van haar dochter op de zondag erna gevonden werd.

Dagloner Fieraru heeft zijn spaanplaten huisje zelf gebouwd. Foto’s van Adriana zijn aan de binnenkant op het gebroken glas van het raam geplakt. Voor de foto had ze haar mooiste witte blouse aangetrokken. Haar donkere krullen waren kort geknipt, nog niet al haar kiezen waren gewisseld.

Foto Emilie van Outeren

De vermissing en dood van Adriana in september waren een grote schok voor Gura Sutii, een gemeente met vijfduizend inwoners ten noordwesten van Boekarest, en voor heel Roemenië. Twee maanden eerder waren twee scholieren verkracht en vermoord teruggevonden op het terrein van een automonteur in het zuidelijke stadje Caracal. Eén van hen had tevergeefs 112 gebeld. Hulp kwam veel te laat.

Lees ook: Voor scholiere Alexandra kwam de hulp veel te laat

De gruwelijke incidenten en het incompetente optreden van de autoriteiten deden een sluimerende politieke crisis ontvlammen, die uiteindelijk het kabinet van premier Viorica Dancila ten val bracht.

Deze zondag zijn er presidentsverkiezingen. Volgens peilingen maakt de linkse kandidate Dancila geen enkele kans tegen de liberale Klaus Iohannis, wiens partij nu ook een interim-kabinet leidt. Daarmee lijkt de links-reactionaire partij PSD, die het land sinds de val van het communisme bijna onafgebroken geregeerd heeft, haar macht te verliezen.

Mensenhandel

Een ander bewind lost de fundamentele problemen van Roemenië niet zomaar op. Het land heeft te kampen met corruptie, gebrekkige zorg, georganiseerde misdaad en een onderbezet en disfunctionerend politie- en opsporingsapparaat. Ingrediënten die verschrikkingen als de moord op Adriana mogelijk maken, zeggen deskundigen.

Want het mag uitzonderlijk zijn dat een 47-jarige Nederlander naar Gura Sutii reisde om een kind van straat te plukken, te mishandelen en vermoorden. Maar het is geen verrassing dat een pedofiel juist Roemenië uitkoos om op jacht te gaan. Het land staat binnen de EU bekend om zijn mensenhandel, zowel van volwassen prostituees als van minderjarigen. Dat trekt een pervers soort toeristen aan. „Westerse mannen denken dat ze hier met gruwelijkheden wegkomen waar ze in hun eigen land niet mee wegkomen”, zegt gepensioneerd politieman en psycholoog Liviu Chesnoiu. „En helaas hebben ze daar soms gelijk in.”

De UNODC, de organisatie van de Verenigde Naties die drugs en misdaad onderzoekt, schat in dat wereldwijd iets minder dan een kwart van de slachtoffers van mensenhandel minderjarig is. In Roemenië geldt dat echter voor meer dan de helft, vergelijkbaar met Thailand en de Filippijnen. Roemenië zakte dit jaar een categorie op de ranglijst van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken over bestrijding van mensenhandel. Vastgesteld werd dat Roemeense ambtenaren medeplichtig waren aan „de exploitatie van minderjarigen in de zorg van de overheidsinstanties” en dat zij optraden „als handlangers van mensenhandelaren”. Ook liep het aantal vervolgingen terug.

Verbod op abortus

Al in de jaren negentig werd Roemenië een internationale bestemming voor kindmisbruikers. Op de ontworsteling aan het communisme en dictator Nicolae Ceausescu in 1989 volgde een periode van chaos en anarchie. Daarin kwam aan het licht dat het verbod op abortus ertoe had geleid dat vele tienduizenden kinderen in onmenselijke omstandigheden in tehuizen waren achtergelaten. Veel van hen kwamen op straat terecht, raakten verslaafd en werden gemakkelijk slachtoffer van pedofielen. „We erfden heel veel problemen: kinderen in tehuizen, verwaarlozing, mishandeling, pedofilie en mensenhandel”, zegt Gabriela Alexandrescu, van hulporganisatie Save the Children Roemenië.

Volgens oud-politieman Chesnoiu gaat de problematiek nog veel verder terug. „Roemeense ouders stuurden hun kinderen al naar de Ottomanen bij wijze van belastingen.”

Zwervende jongeren zijn uit de steden verdwenen. Maar de mentaliteit kinderen aan hun lot over te laten is nauwelijks veranderd, zegt Alexandrescu. Tegenwoordig blijven veel Roemeense kinderen onthecht bij familie achter wanneer hun ouders elders in Europa werk zoeken. Ook hedendaagse factoren werken uitbuiting van kinderen in de hand. Armoede en gebrekkig onderwijs maken dat sommige meisjes geen alternatief zien voor prostitutie. De politie is onderbezet of laat zich afkopen door lokale bendes. Georganiseerde misdaad richt zich via sociale media „specifiek op het rekruteren van kinderen”, zegt Silvia Maria Tabusca, een mensenrechtenexpert die zich inzet tegen grooming en uitbuiting via internet.

Een goedbedoelde wet heeft het aantal gevallen van kindermisbruik in Roemenië mogelijk nog verhoogd, zegt Ciprian Ghituleasa, woordvoerder van de Nationale Rapporteur Mensenhandel in Boekarest. Om internationale mensenhandel van minderjarigen te voorkomen, is het sinds een aantal jaar verboden om zonder toestemming van beide ouders een kind mee te nemen het land uit. Omdat Roemenië wel lid is van de Europese Unie, maar niet is toegelaten tot de Schengen-regio van open binnengrenzen is die wet goed te handhaven.

Maar het effect van de wet lijkt te zijn, al ontbreken cijfers hierover, dat Roemenië zelf meer dan voorheen „een oefenterrein” is waar criminelen jonge meisjes inwerken tot zij oud genoeg zijn om te „exporteren”. „En als het aanbod van seks met minderjarigen niet naar de vraag toekomt, komt de vraag wel hierheen”, zegt Ghituleasa. West-Europese landen moeten volgens hem niet vergeten dat zij voor een groot deel van die vraag verantwoordelijk zijn.

Joop V. (47) uit Cuijk – zijn naam is door de politie bekendgemaakt – reisde regelmatig in zijn eentje naar Roemenië. Hij had in Nederland een strafblad voor zedenmisdrijven en geweld, maar dat weerhield hem er niet van over de grens nieuwe slachtoffers te zoeken. Politie en justitie willen niets zeggen over de zaak, het onderzoek is nog niet afgerond, maar V. sloeg in ieder geval één keer eerder toe, zeggen bronnen die bekend zijn met het dossier. In 2016 zou hij dicht bij de grens met Moldavië een achtjarig meisje ontvoerd en aangerand hebben. Het meisje had weten te ontsnappen en herkende V. toen zijn foto na de moord op Adriana op televisie verscheen.

Dat V. in september getraceerd werd, komt gek genoeg doordat de gemeente Gura Sutii maar drie politieagenten heeft. Op vrijdagochtend is het plaatselijke bureau met een groot hangslot gesloten en wordt de telefoon niet opgenomen. Omdat hij niet op de landelijke overheid kan rekenen, heeft de burgemeester voor de veiligheid van zijn inwoners 32 camera’s laten ophangen.

Zwarte Volkswagen

Toen Adriana’s ouders haar als vermist opgaven, werden de beelden daarvan bekeken. Te zien was dat een zwarte Volkswagen veel langer in het dorp was geweest dan nodig om er doorheen te rijden. Het kenteken werd via een autoverhuurbedrijf getraceerd naar Joop V.. Omdat het op dat moment nog om een vermissing ging, werd hij gebeld met de vraag of hij Adriana gezien had.

Pas toen haar lichaam was gevonden, verborgen onder een stuk plastic dat opwaaide toen een helikopter die deelnam aan de zoektocht er laag overheen vloog, werd Joop V. verdachte. Uit nadere bestudering van de camerabeelden bleek dat een meisje in een roze joggingbroek bij hem op de bijrijdersstoel had gezeten. En dat hij tussen de laatste camera van Gura Sutii en de eerste van het volgende dorp ruim een half uur uit beeld was.

Het graf van Mihaela Adriana Fieraru, een meisje van elf dat in september werd vermoord. Camerabeelden leidden naar een 47-jarige Nederlander.

Terug in Nederland reed V. zich te pletter tegen een rijdende vrachtwagen. Hij deed dit nadat zijn naam naar Roemeense journalisten was gelekt met de boodschap dat de politie hem op het spoor was. Na hun breed uitgemeten falen bij de dubbele moord in Caracal, wilde de politie misschien wat al te graag laten zien dat ze erbovenop zat. „Ze hebben er een zootje van gemaakt”, zegt oud-politieman Liviu Chesnoiu. „In een poging hun slechte reputatie te herstellen, maakten ze hun eigen onkunde nog zichtbaarder.”

Op de afgelegen akker staat een kruis ter nagedachtenis van Adriana, tussen het gedumpte afval. De kaarsjes zijn omgewaaid en er heeft een dier op haar altaar gepoept.

Lees ook: Gedurfde documentaire over corruptie Roemenië

Angela Stoica „kan niet meer slapen en eten sinds mijn liefste dochter vermoord is”, zegt ze. Ze kan nog nauwelijks bevatten wat er met de vijfde van haar zes kinderen gebeurd is, en ze gelooft niet dat de dader dood is. „Hij was een hele rijke man. Hij kan zich verstoppen en doen alsof, zodat hij nooit gestraft wordt.”

Meer dorpsbewoners hangen deze theorie aan. Er is zo weinig vertrouwen in de autoriteiten, dat zij twijfelen aan de dood van hun ergste vijand. Geen kind mag meer alleen over straat, uit angst dat de moordenaar nog eens toeslaat.

Chesnoiu vindt dat laatste niet onverstandig. „Wat we door dit schandaal hebben geleerd over kindermisbruik in Roemenië, is maar het topje van de ijsberg.”