Recensie

Recensie

Crispr-cas voor iedereen

Documentaire

Josiah Zayner weet wat het is om je eigen dokter te zijn. De Californische biohacker had chronisch last van darmproblemen en besloot dat eigenhandig op te lossen door middel van een poeptransplantatie met materiaal gedoneerd door een gezonde vriend. Een extreem gevaarlijke stunt, reageerden deskundigen, maar Zayner zegt dat de kuur heeft geholpen.

De biohacker is een van de hoofdpersonen in de Netflix-docuserie unnatural selection. We zien dat de zogeheten crispr-castechniek, die nog lang niet uitontwikkeld is, genetische aanpassing voor iedereen binnen handbereik heeft gebracht.

Zayner heeft een bedrijfje dat doe-het-zelfkits voor genetische experimenten verkoopt. Daarmee kun je bacteriën groen laten gloeien, maar je kunt het ook gebruiken voor jezelf. Crispr is de sleutel tot het veranderen van je eigen evolutionaire lotsbestemming, vindt Zayner.

Vals optimisme

Zayner crisperde ter demonstratie zichzelf al eens (vergeefs) met een gen dat spierkracht bevordert. In unnatural selection zien we dat het zelf knutselen met genen inmiddels inderdaad ook de belangstelling van patiënten heeft gewekt. Zoals Tristan Roberts, die hoopt op deze manier zijn witte bloedcellen resistent te maken tegen hiv, waarmee hij besmet is.

De documentaire toont indringend de wanhoop van patiënten en het soms valse optimisme dat ontstaat wanneer ze denken dat ze er zelf wat aan kunnen doen. De biohackers zien zichzelf ondertussen als de Robin Hoods van de geneeskunde als zij in hun garage of schuur sleutelen aan de genen van mens en dier.

Toch knaagt er bij hen wel iets. Is het wel veilig? En hoe ver kun je gaan zonder wetten te overtreden? Zayner moest zich al eens verantwoorden bij de gezondheidsautoriteiten.

Ook slaat de schrik Zayner om het hart als hij ziet hoe „commercieel” het bedrijfje dat Roberts behandelt nu de methode aan de man brengt. Dat is precies waar ze zo tegen zijn.

Heel diep uitleg geven of boude beweringen checken doet unnatural selection niet. Maar de serie brengt wel heel goed het ongemak over dat ontstaat als iedereen kan knutselen met dna.