Britten laten na de Chagoseilanden terug te geven aan Mauritius

Het VK kreeg van de VN een halfjaar om de afgelegen Chagoseilanden in de Indische Oceaan terug te geven aan Mauritius, maar de Britten weigeren.
Diego Garcia, een van de eilanden van de Chagosarchipel. Hier bevindt zich sinds de jaren 60 een Amerikaanse luchtmachtbasis.
Diego Garcia, een van de eilanden van de Chagosarchipel. Hier bevindt zich sinds de jaren 60 een Amerikaanse luchtmachtbasis. Foto Reuters

Het Verenigd Koninkrijk heeft de Chagoseilanden in de Indische Oceaan niet teruggegeven aan Mauritius, zoals de Verenigde Naties hadden geëist. Vrijdag verliep een deadline die de Algemene Vergadering van de VN een halfjaar geleden had gesteld. Voor de Britten heeft het verstrijken van de deadline vooralsnog geen directe consequenties, al kunnen in de toekomst alsnog sancties volgen.

De Chagosarchipel ligt ongeveer 1.600 kilometer ten zuiden van India. Het gebied hoorde bij Mauritius, maar werd daar bij de onafhankelijkheid van dat land in 1968 van losgekoppeld zodat het Brits kon blijven. Dat was illegaal, oordeelde het Internationaal Gerechtshof in februari unaniem. Dat niet-bindende advies was voor de Algemene Vergadering van de VN aanleiding het Verenigd Koninkrijk op te dragen het gebied zo snel mogelijk terug te geven.

116 van de bijna tweehonderd VN-leden stemden in met de resolutie. Alleen Australië, Hongarije, Israël, de (relatief nabijgelegen) Malediven, de Verenigde Staten en het VK zelf stemden tegen, andere landen stemden niet. De Britten stelden dat de eilandengroep nooit onderdeel is geweest van Mauritius en al sinds 1884 onder Britse soevereiniteit valt, en dat de eilanden van groot strategisch belang zijn voor het koninkrijk. Op het eiland Diego Garcia bevindt zich sinds 1966 een Amerikaanse luchtmachtbasis.

Lees ook: Verdreven Chagossians willen terug naar hun eiland

Dekolonisatie

De archipel omvat zeven atollen en ruim zestig kleine eilandjes. Het Verenigd Koninkrijk betaalde in 1965 3 miljoen pond (omgerekend naar de huidige waarde zo’n 66 miljoen euro) voor het gebied, waarna het de naam Brits Indische Oceaanterritorium of BIOT kreeg. De mensen die er al woonden, werden van de eilanden verjaagd. Tegenwoordig zijn vrijwel alle eilanden onbewoond. Alleen op Diego Garcia wonen nog ongeveer vierduizend mensen, allen medewerkers van de Amerikaanse en Britse krijgsmacht.

Mauritius zegt in de jaren zestig gedwongen te zijn het gebied af te staan, omdat het de onafhankelijkheid van het Verenigd Koninkrijk niet op het spel wilde zetten. Volgens het Internationaal Gerechtshof betekende het Britse beleid dat de dekolonisatie van Mauritius niet volgens het internationaal recht is volbracht.

Correctie (22 november 2019): In een eerdere versie van dit artikel stond dat op Diego Garcia een kleine duizend mensen wonen. Het zijn er ongeveer vierduizend. Dat is hierboven aangepast.