Rotterdamse wethouder onder vuur in ‘Pietenverhoor’

Rotterdam De Rotterdamse wethouder Bert Wijbenga (VVD) werd verhoord door de raad: klopt het dat hij Zwarte Piet heeft afgeschaft? Wijbenga goochelde met woorden: „Ik heb het besluit niet gestuurd, wel geforceerd.”

Roetveegpieten tijdens de intocht in Rotterdam, vorig jaar.
Roetveegpieten tijdens de intocht in Rotterdam, vorig jaar. Foto Robin Utrecht/ANP

In plaats van een fel pietendebat was er donderdag in de Rotterdamse gemeenteraad een stevig pietenverhoor. Wethouder Bert Wijbenga (Integratie, VVD) moest zich verantwoorden naar aanleiding van een artikel in NRC. Klopt het dat de wethouder samen met het intochtcomité heeft besloten om Zwarte Piet in de stad helemaal af te schaffen?

Wijbenga goochelde met woorden: „Wat ik niet heb gedaan, is sturen”, zei hij. „Wat ik wel heb gedaan, is aansturen op dit besluit.”

De keuze voor de allereerste intocht met alleen roetveegpieten is in oktober op de werkkamer van Wijbenga gemaakt, zegt voorzitter Berend Oomes van het Sint Nicolaas Intocht Comité (SNIC) van het Rotterdamsch Studenten Corps. „Met elkaar”, zei Oomes daarbij.

Dat ligt politiek gevoelig in Rotterdam en staat haaks op uitspraken van Wijbenga zelf. Het stadsbestuur gaat niet over de kleur van Zwarte Piet, dat moeten Rotterdammers zelf bepalen, zegt hij als liberaal. De raad heeft bovendien een motie aangenomen dat het college een pietendialoog tussen „maatschappelijke groepen” moet faciliteren – niet sturen.

‘Geen mening over Zwarte Piet’

Die dialoog is dit jaar alleen vastgelopen, bleek uit de reconstructie van NRC. De corpsstudenten van SNIC hebben eerder een ‘Pietenakkoord’ gesloten om Zwarte Piet geleidelijk af te schaffen met RUTU, een netwerkorganisatie van zwarte jongeren. Maar dit jaar was RUTU ineens niet meer welkom bij SNIC. En SNIC zelf zegt: wij organiseren alleen de intocht en hebben geen mening over de kleur van Zwarte Piet.

En dus was er maandenlang een vacuüm rond de intocht. Wel of geen zwarte pieten; noch de studenten, noch het college nam stelling. Dus wie nam het besluit?

De grootste oppositiepartij, het rechtse Leefbaar Rotterdam (11 van de 45 zetels), was boos op Wijbenga. Van Sinterklaas, en vooral Zwarte Piet, moet het college afblijven, vindt raadslid Tanya Hoogwerf. „Ik geef de wethouder graag de kans om dit alles te ontkennen.” Maar ook coalitiepartijen PvdA, CDA en Wijbenga’s eigen VVD wilden weten: heeft de wethouder gestuurd?

Lees een artikel over de zwarte lijfgarde van Sint in Rotterdam

Een paar weken voor de intocht hebben ambtenaren SNIC gevraagd naar de pietenkeuze, bevestigde Wijbenga: „En toen zeiden ze: dat weten we niet. Dat vinden we eigenlijk heel moeilijk. Wat vinden jullie?” Tja, zouden de ambtenaren hebben gezegd: „Wij beslissen niet.”

De wethouder nodigde het intochtcomité daarop uit, bevestigt Wijbenga: „Dat was een pittig gesprek. Want ik zag die jongens worstelen met die vraag. En we hebben het van allerlei kanten bekeken. Ik voelde me in die zin echt een moderator.”

Zorgen over imago

De corpsstudenten waren bezorgd voor hun imago, zei Wijbenga: „Word ik straks als racist of ineens als een Nederlandse traditievernietiger neergezet voor de rest van mijn carrière?” Wijbenga: „Eigenlijk zeiden ze meermalen: kunt u niet beslissen? Dat is heel verleidelijk om te zeggen: dan beslis ik. Maar ik beslis niet, want ik heb hier principieel geen mening: de overheid is neutraal.”

Klopt het dat Wijbenga toen heeft gezegd dat hij roetveegpieten een ‘gulden middenweg’ vond, zoals SNIC-voorzitter Oomes zegt. „Dat weet ik me niet te herinneren”, antwoordde Wijbenga. „Deze student heeft dat gezegd. Het zou me niet verbazen als ik het gezegd heb.”

VVD-raadslid Tim Versnel schoot de wethouder nog te hulp: „Heeft u dat in suggererende of in concluderende vorm gedaan?” Uiteindelijk was het SNIC dat het besluit heeft genomen, beweert de wethouder: „Ik heb ze eigenlijk geforceerd om ter plekke zeggen: alles overwegende, we nemen dit besluit. We, SNIC, nemen dit besluit. En wat jullie ook besluiten, ik zal dit volop, volop, volop steunen.”

Wijbenga heeft gisteren nog een kop koffie met SNIC gedronken, vertelde hij. Leefbaar-raadslid Hoogwerf reageerde: „Ik begrijp dat de wethouder iets goed te maken heeft met SNIC, voordat hij ze onder de bus gooit, maar op dit Kumbaya-verhaal zitten we niet te wachten.”