Zeven tips om de cadeaumaand goed door te komen

Cadeaus Wat moeten we nu weer geven, en: wie wordt het blijst, de gever of de ontvanger?

Foto-illustratie Lieke Janssen

Weinig is zo moeilijk als het vinden van het perfecte cadeau. Een cadeau dat de ontvanger verrast maar tóch echt bij diegene past. Een cadeau dat iets zegt over het moment van geven en over de relatie tussen gever en ontvanger, al is het maar dat het de gever geld, tijd en moeite heeft gekost om het te vinden. En, natuurlijk, een cadeau waar de ontvanger blij mee is! Hoe vind je zoiets? Is het wel te doen?

In elk geval levert het stress en angst op, weten we uit onderzoek: mensen zijn onzeker en willen het graag goed doen. En waar stress is, is al snel meer onderzoek. Daaruit hebben we enkele min of meer wetenschappelijk verantwoorde tips bij elkaar gesprokkeld om goede cadeaus uit te zoeken.

Lees ook: Cadeaus geven is niet makkelijk – hier zijn 172 geefsuggesties

Zonder al te veel garantie: onderzoek gaat over gemiddelden en de gemiddelde mens bestaat niet. Het meeste onderzoek gaat ook over hypothetische cadeaus – wat zou je leuker vinden om te geven, wat zou je leuker vinden om te ontvangen – en een hypothetisch cadeau is natuurlijk sowieso geen fijn cadeau. En: niet alle wetenschappers lijken zelf zo’n goede hand van (hypothetische) cadeaus kiezen te hebben – sommigen kwamen in hun onderzoek aanzetten met een kussen met opgedrukte trouwdatum of een zware, en daardoor niet erg draagbare pen. Maar goed, ieder zijn smaak.

Voor wat het waard is: zeven tips voor het beste cadeau ooit. En bedenk erbij dat je een gegeven tip niet in de bek moet kijken.

  1. Geef iets om te doen

    Theaterkaartjes, kookles, een ballonvlucht, een bierproeverij, een massage, een dagje uit, een weekendje weg. Het is al lang bekend dat mensen zich beter voelen als ze hun geld aan ervaringen uitgeven in plaats van aan spullen. En er is nu ook onderzoek waaruit blijkt dat mensen zich closer voelen met iemand van wie ze een uitje cadeau hebben gekregen dan met mensen van wie ze iets tastbaars hebben gehad. Hoe dat komt? Ervaringen zijn uniek. Spullen stellen eerder teleur omdat je die makkelijker kunt vergelijken met wat je niet hebt (‘ik had toch liever die groene / die van merk X / die met extra knopjes gewild’). Bij ervaringen zijn mensen er juist goed in om van iets dat tegenviel achteraf toch nog een goed verhaal te maken. Verdwalen, omslaan met de kano, vastzitten in de lift: achteraf lijkt het allemaal grappiger!

    Voordeel is ook dat je een dagje uit niet ergens in je toch al overvolle huis hoeft neer te zetten. En dingen doen is ook vaak sociaal; de gemiddelde mens wordt daar blij van. Overigens hoef je als gulle gever niet per se mee met het cadeau-uitstapje om de relatie met de ontvanger te versterken. Het kan wel, maar alleen het geven – hier, ga jij maar eens een dagje naar de sauna – is ook al goed.

  2. Geef iets wat je ook voor jezelf koopt

    Als je iets met iemand deelt – je bent bijvoorbeeld op dezelfde dag jarig of ontdekt dat je dezelfde kapper hebt – dan schept dat een band. Dat idee kun je gebruiken, lieten onderzoekers zien, als je iemand ondanks tip 1 toch een tastbaar cadeau geeft. Zeg erbij dat je voor jezelf dezelfde dikke sokken hebt gekocht, hetzelfde kookboek of dezelfde mok, en de ontvanger is er blijer mee dan wanneer dat niet zo is. Zelfs een kaars wordt aantrekkelijker van het idee dat de gever voor zichzelf dezelfde kaars heeft aangeschaft. Prettig neveneffect van deze strategie is bovendien dat je voor jezelf ook iets mag kopen.

  3. Geef iets wat op iemands lijstje staat

    Het klinkt saai, een cadeau van een verlanglijst kiezen. Mensen zijn er niet dol op. Althans mensen die iets willen géven, zijn er niet dol op. Zij willen het liefst laten zien dat ze zelf de diepste wensen van mensen doorgronden, zeker van hun vrienden. Een persoonlijk uitgezocht cadeau laat zien, denken de gevers, hoe attent ze zijn en hoe goed ze hun vrienden kennen. Maar het gevolg is dat die vrienden dan iets krijgen waar ze minder blij mee zijn dan ze zouden zijn met de items van hun wensenlijstje. Bij kennissen blijken gevers zich vaker aan verlanglijstjes te houden, dus krijgen die betere cadeaus dan vrienden.

    Trouwens, nog een tip voor cadeau-ontvangers in spe: maak geen heel lijstje, vraag gewoon één ding. In één onderzoek vergrootte dat de kans dat dat ene ding, kennelijk de liefste wens, inderdaad werd gegeven.

  4. Geef een bijdrage aan iets duurs

    Maar wat als dat ene ding dat iemand zo graag wil hebben je cadeau-budget te boven gaat? Geef dan geen goedkoper alternatief – geef een bijdrage. Mensen die een cadeau moeten geven, blijken die optie minder aantrekkelijk te vinden dan ontvangers. Gevers zijn bang dat zoiets niet hoort en dat het niet attent wordt gevonden. Ze geven ook liever iets wat ‘compleet’ voelt. De oplossing daarvoor is om je bijdrage te framen als een geheel: hier is de motor voor je nieuwe auto, hier is een treinkaartje naar Parijs. Geld geven voelt misschien niet persoonlijk of attent, maar mensen zijn er wél blij mee.

  5. Ga niet voor de ‘wauw’-reactie

    Volgens verschillende onderzoeken willen gevers graag een cadeau geven dat een goede emotionele reactie oproept en letten ze er minder op hoe handig het cadeau in de praktijk is. Intussen zou de ontvanger tevredener zijn met, bijvoorbeeld, een simpel, betrouwbaar koffiezetapparaat dan met een indrukwekkende, ingewikkeld schoon te maken koffiebrouwmachine. Of een cadeau duur is, doet er niet per se toe. In een onderzoek bleek dat gevers de prijs belangrijk vonden, maar ontvangers niet. Een praktisch goed te gebruiken cadeau maakt ook dat ontvangers zich meer verbonden voelen met de gever.

  6. Geef verschillende mensen hetzelfde

    Gevers willen graag voor iedereen iets anders kopen, zelfs al is het voor mensen die hun cadeaus echt niet gaan vergelijken (bijvoorbeeld omdat ze elkaar helemaal niet kennen). Daardoor zijn gevers geneigd voor sommige mensen te settelen voor minder goede cadeaus, louter omdat ze die mensen dan iets ánders geven, suggereert onderzoek. Dat is natuurlijk een valkuil waar je niet in hoeft te trappen. Zie je een leuk cadeau en past het bij verschillende mensen, koop het dan gewoon voor verschillende mensen. Extra voordeel is dat je sneller uitgewinkeld bent.

  7. Het is niet ‘de gedachte die telt’

    Deze laatste tip is eigenlijk een meta-tip. Je hoort vaak dat het bij cadeaus niet om het cadeau gaat, maar om ‘het idee’. Nou, dat is niet zo – althans niet vanuit het standpunt van degene die het cadeau krijgt. Die kan geen gedachten lezen, die kent de overwegingen van de gever niet, die weet niet automatisch welke impliciete symboliek er allemaal achter een cadeau schuilt. De ontvanger is uiteindelijk alleen geïnteresseerd in de vraag: is het een leuk cadeau? Pas als het antwoord op die vraag ‘nee’ is, blijken ontvangers zich in de gedachten van de gever te gaan verdiepen. Dus als het alléén de gedachte is die telt, was het geen leuk cadeau.

    De moraal: wil je iets geven waar iemand blij mee is, denk dan niet te veel na over ‘de gedachte’, en hoe ‘die telt’. Je voelt je zelf wel meer verbonden met de ontvanger als je daar meer over nadenkt, maar die krijgt er geen beter cadeau van. Dat alleen de gedachte zou tellen is uiteindelijk een egoïstische gedachte.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.