Reportage

Expositie biedt een nieuwe kijk op kant

Mode Kant is luxe, romantisch, sexy. Maar het kan ook vernieuwend en stoer zijn, zo laat een expositie in het Textielmuseum in Tilburg zien.

Louis Vuitton, cruisecollectie 2018.
Louis Vuitton, cruisecollectie 2018.

Genoeg stoffen waarmee je meteen associaties hebt: fluweel, bijvoorbeeld, is feestelijk en chic, zijde luxe en sensueel, denim casual. Kant is er ook een goed voorbeeld van. Maar het bijzondere van kant is dat het zoveel associaties oproept. Een randje kant geeft een zweem van luxe – vandaar dat veel vrouwen dol zijn op katoenen hemdjes die zijn afgezet met kant. Het is daarom ook feestelijk (kanten jurken en panty’s). Het kan romantisch en onschuldig zijn (wit kant, in doopjurken, damesondergoed en trouwjurken), maar ook sexy (zwart kant, in zowel onder- en bovenkleding) en zelfs vulgair (rood kant, zeker als het van een niet al te beste kwaliteit is, heeft die neiging).

Bij kant denk je echter niet snel aan avant-gardistische mode, tenzij een man het draagt. In de 15de, 16de, 17de en 18de eeuw was kant ook in de mannenmode een gangbaar materiaal – dat wil zeggen: voor hen die het konden betalen, want het was destijds zeer kostbaar – maar sindsdien geldt het als uitgesproken vrouwelijk. Een man in kant maakt tegenwoordig daarom per definitie een statement. Het gaat te ver om te zeggen dat de pastelkleurige kanten shorts van het Amerikaanse merk Hologram City in 2017 het internet braken, maar een sensatie waren ze wel.

Het is een misverstand dat vooruitstrevende vrouwenmode en kant geen goede combinatie is, zo blijkt op The Art of Lace, een tentoonstelling in het Textielmuseum in Tilburg, waar meer dan veertig recente ontwerpen met kant staan opgesteld. De expositie, samengesteld door de Franse curator Sylvie Marot, was in iets andere vorm eerder te zien in museum Cité de la Dentelle et de la Mode in Calais.

Alles, op één na – een ontwerp van de Nederlandse Iris van Herpen, een jurk gemaakt van hout dat met laser zo is gesneden dat het een abstract kant is geworden – is gemaakt van traditioneel, geweven kant. Leavers kant, is de officiële naam, het is vernoemd naar het getouw waarop het wordt geweven. Leavers kant werd begin 19de eeuw uitgevonden in Nottingham, en stak al snel Het Kanaal over naar Calais en Caudry (en later onder meer Lyon, Italië en Japan). In Caudry en Calais zit tegenwoordig nog maar een fractie van het aantal kantproducenten dat er vroeger zat – veertien tegenover, alleen al in Calais, 150 in 1950.

Sowieso is geweven kant – waar tegenwoordig vaak stretch in is verwerkt – op zijn retour: het meeste kant dat wordt verwerkt in kleding, ondergoed en panty’s is gebreid kant, dat doorgaans wordt gemaakt in lagelonenlanden. Toch is ‘Dentelle de Calais-Caudry’ de favoriet van de grote luxehuizen.

Jean Paul Gaultier haute couture, najaar 2016

Dat komt door de kwaliteit, maar ook door de originaliteit van de ontwerpen. Zie bijvoorbeeld het zwarte kant dat verwerkt is in een couturestuk van Schiaparelli dat opgesteld staat in Tilburg, een kanten overslagjurk met een rode, eveneens transparante voering. Het kant, met een abstract, organisch motief, is gebaseerd op werk van de Amerikaanse kunstenaar Rose-Lynn Fisher, die haar eigen tranen onder de microscoop legde en daar foto’s van maakte. De ontwerper van het modehuis kende het verhaal overigens niet toen hij ‘Tears & Lace’ bij producent Darquer bestelde.

Tien stukken van Chanel

Toch zijn het meestal niet dit soort vondsten die veel van de stukken op The Art of Lace spannend en vernieuwend maken. Dat doen de ingrepen van de modeontwerpers. Van Iris van Herpen zijn er naast haar jurk van houten kant ook twee die zijn gemaakt van een traditioneel kant in beige, dat wordt gecombineerd met lasergesneden leer dat bij een van de stukken in repen is gescheurd.

Chanel-couture, voorjaar 2017. Foto Chanel/Karl Lagerfeld

Van Chanel zijn maar liefst tien haute couturestukken opgesteld, waaronder de trouwjurk van de laatste couturecollectie die onder leiding van de in februari overleden Karl Lagerfeld werd gemaakt. Wat het huis, samen met gespecialiseerde ateliers als borduuratelier Lesage en veerspecialist Lemarié heeft gedaan met kant is buitengewoon. Voor een rok is het kant opengesneden in ronde vormen die zijn opgevouwen, waardoor een soort driedimensionale bloemblaadjes zijn ontstaan, die uitzicht bieden op een laag van weer een ander soort kant. Het kant van een cape is gedecoreerd met pailletten, veren, en stukjes gescheurd kant en tule, er is een jurk van gelamineerd kant op neopreen. Voor eerdergenoemde trouwjurk werd het kant met de hand geverfd in verschillende tinten roze. Modeshows mogen dan all over Instagram zijn tegenwoordig, om dit soort vakwerk te kunnen zien moet je dichtbij kunnen komen. Heel prettig daarom ook dat de kleding in Tilburg niet achter glas staat. Om te voorkomen dat bezoekers eraan gaan zitten, zijn stukjes van het gebruikte kant naast de naambordjes geplaatst die wél mogen worden betast.

Lees ook het stuk over Chanel en de de gespecialiseerde ateliers die het huis overnam: Borduur, borduurder, borduurst

Niet alle mode op The Art of Lace is zo bijzonder. De drie jurken van Maria Grazia Chiuri doen redelijk behoudend aan, een roodkanten jurk van Alberta Ferretti heeft iets van een sexy nachtpon, en niet op een goeie manier.

Wel spectaculair zijn de vijf ontwerpen van Nicolas Ghesquière voor Louis Vuitton uit de cruisecollectie van 2018, officieel geen haute couture maar prêt-à-porter. Hij bedekte het kant zo overvloedig met onder meer metaalkleurige pailletten en borduursel van metaaldraad dat al het klassieke en romantische is verdwenen, zonder dat het kant helemaal onzichtbaar is geworden. Zo ruig, stoer en monumentaal zie je kant zelden.