Mogelijk joods-islamitische begraafplaats in Rotterdam

Begraven Er wordt gepraat over een gezamenlijke begraafplaats met eeuwige grafrust voor moslims en de Liberaal Joodse Gemeenschap. Dat is een van de uitkomsten van een inventarisatie van de wensen voor uitvaarten onder Rotterdammers.

Joodse begraafplaats aan de Oostzeezijk in Rotterdam
Joodse begraafplaats aan de Oostzeezijk in Rotterdam Foto Vincent Mentzel

De Liberaal Joodse Gemeenschap in Rotterdam sluit zich aan bij de plannen van de islamitische gemeenschap voor een begraafplaats in Rotterdam met eeuwigdurende grafrust. „De islamitische gemeenschap wil graag een eigen begraafplaats met eeuwigdurende grafrust”, zegt Bas van Noppen. „De Liberaal Joodse Gemeenschap heeft exact dezelfde wensen.”

Van Noppen is actief bij Nida en een van de leden van de achtkoppige taskforce ‘Begraven en cremeren voor alle Rotterdammers’ die onder leiding van Jan Cees van Duin de afgelopen maanden in kaart bracht waar verschillende geloofsgroepen in Rotterdam behoefte aan hebben.

Ondanks de gevoeligheid tussen beide geloofsgroepen denkt Van Noppen dat een begraafplaats in Rotterdam met een islamitisch en een joods deel zeker een optie is. Beide gemeenschappen gaan mogelijk op zoek naar een gezamenlijk stuk grond. „In gesprekken hebben zij op dat voorstel enthousiast gereageerd”. Bang voor escalatie of ruzies rondom de graven is Van Noppen niet. „Natuurlijk moet je goede afspraken maken. Maar eerder was er ook goede samenwerking. Zo kwam de joodse gemeenschap in actie toen moskeeën bedreigd werden en andersom.”

Ton de Koning die vanuit de Liberaal Joodse Gemeenschap sprak met de werkgroep, bevestigt dat. „Op bestuurlijk niveau is er al jaren heel goed contact”, zegt hij. „We hebben beiden te maken met geweld van buiten. Dan is het prettig om samen op te trekken.” Dat de islamitische gemeenschap op zoek is naar een begraafplaats in Rotterdam vindt De Koning een „mooi initiatief”. „Daar sluiten wij ons graag bij aan. Maar wij staan bijvoorbeeld ook open voor een begraafplaats bij een hervormde gemeenschap of bij een algemene begraafplaats.” Voorwaarde voor De Koning is dan wel dat het om een afgescheiden veld gaat.

Eeuwige grafrust

De Liberaal Joodse Gemeenschap in Rotterdam telt zo’n driehonderd leden. Na hun overlijden worden zij nu begraven in Rijswijk op een begraafplaats met eeuwigdurende grafrust. „Als we voortaan in Rotterdam terecht zouden kunnen, zou dat natuurlijk prachtig zijn”, zegt De Koning. In Rotterdam wonen ongeveer 85.000 moslims. Zij worden nu nog vaak begraven in het land van herkomst. of op een islamitisch veld op een van de Rotterdamse begraafplaatsen. Hier is echter geen eeuwigdurende grafrust.

De gezamenlijke begraafplaats zou ongeveer 10.000 tot 20.000 vierkante meter groot moeten zijn. „Daar zouden onze beide gemeenschappen de komende decennia voldoende aan hebben”, zegt Van Noppen. Binnen de gemeentegrenzen is daar nog genoeg ruimte voor, denkt hij. „Daarbij denken we vooral aan de stroken groen langs bijvoorbeeld de snelwegen, buiten de bebouwde kom. Deze plekken zijn niet geschikt om te wonen, maar zijn met wat begroeiing wel geschikt als begraafplaats.” Van Noppen wijst bijvoorbeeld op de orthodox joodse begraafplaats die pal naast de A16 ligt. „Daar merk je helemaal niets van al dat verkeer.”

De Taskforce werd op 26 maart geïnstalleerd door wethouder Bert Wijbenga (buitenruimte, VVD). De acht leden zijn onder andere afkomstig van moslimkoepelorganisatie SPIOR, PvdA, Nida, de orthodox joodse gemeenschap, de hindoestaanse gemeenschap en de projectleider begraven en cremeren van de gemeente. In totaal vroeg de werkgroep 26 verschillende geloofsgemeenschappen in Rotterdam naar hun wensen. Zij spraken bijvoorbeeld met vertegenwoordigers van Baha’i, Noachieten, Grieks Orthodoxe, maar ook de Voodoo-gemeenschap. Deze laatste had overigens geen specifieke wensen met betrekking tot begraven.

‘Natuurlijk’ begraven in Rotterdam

De bevindingen van de werkgroep worden waarschijnlijk nog deze maand overhandigd aan Wijbenga. Een van de aanbevelingen die de groep doet, is om een opdracht te geven aan stadsontwikkeling om samen met vertegenwoordigers van de islamitische en de liberaal joodse gemeenschap op zoek te gaan naar een geschikte locatie voor een begraafplaats. Mocht zo’n locatie worden gevonden, draait de gemeente overigens niet op voor de kosten van het beheer en het onderhoud. De grond wordt aangekocht en vervolgens beheerd door de geloofsgemeenschappen. Leden van de islamitische gemeenschap in Rotterdam zullen gevraagd worden een financiële bijdrage te leveren om de begraafplaats te realiseren. Bijvoorbeeld door alvast een graf te reserveren en te betalen, of door het doen van een donaties.

Een minder vergaande stap om tegemoet te komen aan de wensen van de geloofsgemeenschappen is het mogelijk maken van eeuwigdurende grafrust op de huidige Rotterdamse begraafplaatsen. Op deze begraafplaatsen is het nu mogelijk om een graf te kopen voor een periode van 15 of 30 jaar. Daarna is het mogelijk om te verlengen. Gebeurt dat niet meer, dan wordt het graf na de afgekochte periode geruimd. „Dat komt terecht in één verzamelgraf”, zegt Noppen. Ook een optie is om zo’n verzamelgraf enkel voor moslims te maken.

Naast de moslim en de joodse gemeenschap heeft ook de hindoestaanse gemeenschap specifieke wensen om hun rituelen rondom het overlijden van een lid in Rotterdam uit te kunnen voeren. Zo is het gebruikelijk om de as uit te strooien in stromend water. Nu gebeurt dat op een plek in IJsselmonde. Dat wordt gedoogd. De hindoe gemeenschap zou graag een officiële locatie toegewezen willen krijgen met een stevige steiger. Daarnaast heeft de hindoestaanse gemeenschap behoefte aan een grote aula (voor 700 personen) voor het uitvoeren van rituelen waarbij de nabestaande aanwezig zijn.

De oprichting van de Taskforce komt voort uit het coalitieakkoord. Daarin staat: We zoeken naar mogelijkheden voor een Islamitische begraafplaats en om uitvaartrituelen van bijvoorbeeld de Hindoestaanse gemeenschap structureel mogelijk te maken. Want als we verwachten dat iedereen vanaf het eerste begin meedoet in onze Rotterdamse samenleving is het niet meer dan logisch dat je ook hier je laatste rustplaats kan vinden.